Кіріспе

Әуе қатынасының тұрақты байланыс желілерінің дүниежүзілік жүйесі

Әуе қатынасының тұрақты телекоммуникациялық желісі (AFTN) – әуе қатынасының тұрақты қызметінің бөлігі ретінде, бірдей немесе үйлесімді байланыс мүмкіндіктеріне ие әуе қатынасының тұрақты станциялары арасында хабарлар мен/немесе цифрлық деректер алмасуын қамтамасыз ететін, дүниежүзілік тұрақты байланыс желілерінің жүйесі. AFTN авиациялық ұйымдарды қамтиды, оның ішінде: ANS (Авиациялық навигациялық қызметтер) провайдерлері, авиациялық қызметтер провайдерлері, әуежайлар және мемлекеттік органдар. Ол ұшу операциялары үшін маңызды ақпаратты алмасады, мысалы: төтенше жағдай туралы хабарламалар, жедел хабарламалар, ұшу қауіпсіздігі туралы хабарламалар, метеорологиялық ақпарат, рейстердің кестесіне қатысты хабарламалар және авиациялық әкімшілік хабарламалар.

Байланыс инфрақұрылымы

AFTN-нің бастапқы инфрақұрылымы негізгі орталықтар арасындағы телефон желісі арқылы телепринтерлік байланыстан тұрды. Кейбір қашық және халықаралық байланыстар дуплекстік радиотелетайптық хабар тарату және жалға алынған желілерге негізделген. CIDIN (Ортақ ICAO деректер алмасу желісі) деңгейіне жаңартылғанда, ол әлдеқайда жоғары деректер жылдамдығымен X.25 байланыстарына жаңартылды. Келесі он жылда Аэронавтикалық хабарламаларды өңдеу жүйесі (AMHS) іске қосылғанда, ол арнайы желілер немесе IP арқылы туннельделген X.400 байланыстарына өтеді. IWXXM хабарламалары ұзын және AFTN қолдамайтын символдарды қамтиды, сондықтан AFTN жабдықтарын пайдалану мүмкін емес. IWXXM халықаралық алмасу үшін AMHS-ті пайдалануды қажет етеді.

AFTN хабарламасының пішімі

AFTN хабарламаларының форматы ICAO 10-қосымшасының «Аэронавтикалық телекоммуникациялар» II томында белгіленеді. AFTN хабарламалары тақырып, хабар мәтіні және хабар соңынан тұрады. Хабар тақырыбы тақырып жолы, мекенжай және бастаушыдан құралады. Тақырып жолы хабарламаның басталу сигналын, яғни ZCZC төрт таңбасын, тарату идентификациясын, қажет болған жағдайда қосымша қызмет көрсету белгісін және аралық сигналын қамтиды. AFTN мекенжайы сәйкестендіру функцияларын, хабарлама санатына байланысты екі әріптік басымдық белгісін және сегіз әріптік топты (адресат белгісі) қамтиды. Сегіз әріптік топтың алғашқы төрт әрпі – баратын жерді көрсететін орналасу белгісі. Келесі үш әріптік топқа бағытталған ұйым немесе функция (мысалы, авиациялық орган, қызмет немесе ұшақтарды пайдалану агенттігі) жатады. Сегіз әріптің соңғысы ұйым/функция ішіндегі бөлімді, тарауды немесе процесті көрсетеді. Бастаушы хабарламаны тіркеу уақытынан (алты цифрлы уақыт тобы), хабарлама авторын анықтайтын бастаушы белгісінен (сегіз әріптік топ), басымдық дабылынан (тек телетайп режиміндегі қауіпсіздік хабарламалары үшін қолданылады) және сәйкестендіру функцияларынан тұрады. Хабар мәтіні хабар соңы сигналымен аяқталады, ол NNNN төрт таңбасынан тұрады. Соңының өзі он екі әріптік ауысу сигналынан құралады, ол сонымен қатар хабарламаны бөлу сигналын білдіреді. AFTN жүйесі ескі тарату технологияларымен үйлесімді, себебі көптеген мүше мемлекеттер AFTN орталықтарын жеткілікті жылдам жаңарта алмайды. Хабарлама форматы бұрын радиотелетайп байланысының кеңінен қолданылғанын көрсетеді.

Басымдық тәртібі

Басымдық индикаторы AFTN хабарламаларын олардың басымдық ретімен жіберу үшін қолданылады. Сондықтан, басымдық индикаторы SS бар хабарламалар ең жоғары басымдыққа ие. Басымдық индикаторы DD және FF бар хабарламалар екінші деңгейдегі басымдыққа ие, ал басымдық индикаторы GG және KK бар қалған хабарламалар ең төменгі басымдыққа ие.