Леонел Бризола: Бразилия саяхатшысы және саяси қайраткері

Кіріспе

Леонель де Моура Бризола (22 қаңтар 1922 – 21 маусым 2004) – бразилиялық саясаткер. 1930-1950 жылдары Бразилия президенті Гетулио Варгас саясатқа бастаған Бризола, Бразилияның екі штатының сайланған губернаторы болған жалғыз саясаткер. Инженер мамандығы бойынша білім алған Бризола, Бразилияның Еңбек партиясының жастар қанатын ұйымдастырды және Рио-Гранде-ду-Сул штатының өкілі, ал оның астанасы Порто-Алегре қаласының мэрі қызметін атқарды. 1958 жылы губернатор болып сайланды және 1961 жылы қарулы күштердің бір бөлігінің, Жоао Гуларттың президенттікке ие болуына кедергі келтіруге тырысқан төңкеріс әрекетін тоқтатуда маңызды рөл атқарды. Олар Гулартты коммунистік байланыстармен айыптады. Үш жылдан кейін, 1964 жылғы Бразилия төңкерісіне тап болған Бризола, демократиялық күштердің қарсы тұруын қалады, бірақ Гуларт азамат соғысының қаупін қабылдағысы келмеді, сол себепті Бризола Уругвайға жер аударылды. Саяси қызметіне 20 жылдық тыйымды жеңе білген Бразилияның сияқты саяси тұлғалардың бірі Бризола 1979 жылы Бразилияға оралды, бірақ қайта құрылған Бразилияның Еңбек партиясын басқаруға тырысқанда сәтсіз болды, себебі әскери үкімет оны Ивете Варгасқа табыстады. Бризола Гетулио Варгастың «trabalhismo» мұрасынан туындаған демократиялық социалистік, ұлттық және популистік платформада Демократиялық Еңбек партиясын құрды. Ол бұл идеологияны «қоңыр социализм» (socialismo moreno) деп атады – марксистік емес, христиандық және ерекше бразилиялық солшыл саяси бағыт, соғыс суық соғыс аяқталғаннан кейінгі кезеңге арналған. 1982 және 1990 жылдары президенттікке жасаған сәтсіз әрекетінен (1989) кейін Рио-де-Жанейроның губернаторы болып сайланды, онда Луис Инасио Лула да Силвадан кейін үшінші орынды иеленді. 1990 жылдары Бризола болашақ президент Луланың Жұмысшы партиясымен Бразилияның солшылдарындағы үстемдік үшін күресті, кейін 2000 жылдардың басында оның үкіметіне қысқа мерзімге қосылды. Ол Социалистік Интернешнлдың вице-президенті де болды және 2003 жылдың қазанынан 2004 жылдың маусымында қайтыс болғанға дейін осы ұйымның құрметті президенті қызметін атқарды. Өзінің өткір, энергиялық сөздерімен және ашық, тікелей стильмен танымал Бризола Бразилияның солшыл қозғалысының ең маңызды тарихи тұлғаларының бірі саналады.

Brazilian politician (1922–2004)

Leonel de Moura Brizola (22 January 1922 – 21 June 2004) was a Brazilian politician. Launched into politics by Brazilian president Getúlio Vargas in the 1930–1950s, Brizola was the only politician to serve as elected governor of two Brazilian states. An engineer by training, Brizola organized the youth wing of the Brazilian Labour Party and served as state representative for Rio Grande do Sul and mayor of its capital, Porto Alegre. In 1958 he was elected governor and subsequently played a major role in thwarting a first coup attempt by sectors of the armed forces in 1961, who wished to stop João Goulart from assuming the presidency, under allegations of communist ties. Three years later, facing the 1964 Brazilian coup d'état that went on to install the Brazilian military dictatorship, Brizola again wanted the democratic forces to resist, but Goulart did not want to risk the possibility of civil war, and Brizola was exiled in Uruguay. One of the few Brazilian major political figures able to overcome the dictatorship's twenty years ban on his political activity, Brizola returned to Brazil in 1979, but failed in his bid to take control of the reemerging Brazilian Labour Party as the military government instead conceded it to Ivete Vargas. Brizola founded the Democratic Labour Party on a democratic socialist, nationalist and populist platform descended from Getúlio Vargas' own trabalhismo legacy, promoted as an ideology he called socialismo moreno ("tanned socialism"), a non Marxist, Christian and markedly Brazilian left wing political agenda for a post Cold War setting. In 1982 and 1990 he was elected governor of Rio de Janeiro, after a failed 1989 bid for the presidency, in which he narrowly finished third, after Luiz Inácio Lula da Silva. In the 1990s, Brizola disputed for preeminence in the Brazilian left with future president Lula Workers' Party, later briefly integrating his government in the early 2000s. He was also vice president of the Socialist International and served as Honorary President of that organization from October 2003 until his death in June 2004. Known for his sharp, energetic rhetoric and frank, direct style, Brizola is considered one of the most important historic figures of the Brazilian left.

Ерте өмір және танымалдылыққа жету (19221964)

Бризоланың әкесі Хосе Бризола 1923 жылы Рио-Гранде диктаторы Борхес де Медейросқа қарсы көтерілісші көшбасшы Ассис Бразил үшін жергілікті азамат соғысында ерікті ретінде күрескен кезде қаза тапқан шағын шаруа болды. Бризоланың шын аты Итагиба болған, бірақ өмірінің басында ол Леонель деген лақап есімді қабылдады, оны Хосе Бризола қызмет еткен ат әскерінің колоннасына қолбасшылық еткен көтерілісші жауынгер Леонель Рошадан алды. Бризола он бір жасында анасының үйінен кетіп, Пасо-Фандо мен Каразиньода газет жеткізуші, аяқ киім тазалаушы және басқа да уақытша жұмыстарда жұмыс істеді. Метод шіркеуінің дін қызметкерінің отбасының көмегімен ол Порту-Алегредегі орта мектепті бітіріп, колледжге түсуге мүмкіндік беретін стипендия алды. Ол инженер мамандығы бойынша бітірді, бірақ ешқашан сол сала бойынша жұмыс істеген жоқ. Студент кезінде, жиырмасыншы жасында ол кәсіби саясатқа қатысып, 1945 жылы Бразилия Еңбек партиясының (Partido Trabalhista Brasileiro (PTB)) жастар ұйымына қосылды. 1946 жылы бакалавриатта оқып жүрген кезінде Рио-Гранде штатының заң шығарушы жиналысына сайланды. Еңбек партиясы жұмысшы сыныптары арасында бұрынғы президент/диктатор Гетулио Варгасқа саяси қолдау көрсету үшін құрылған еді. Рио-Грандеде партиялық ұйымдар құрумен айналысқан Бризола сол кезде Варгас отбасымен жеке достығы арқылы байланыс орнатты. Штат заң шығарушы жиналысының мүшесі ретінде Бризола трибунадан сөз сөйлеп, 1950 жылғы президенттік сайлауға Варгастың кандидатурасын бүкіл елге жариялады. 1950 жылы Бризола Неуза Гулартқа – Жоао Гуларттың әпкесіне үйленді, ал Варгас оның куәсі болды. Осы неке арқылы Бризола бай жер иесі және ПТБ-ның аймақтық басшысы болды. 1954 жылы екінші президенттік мерзімінде Варгас өзін-өзі өлтіргеннен кейін Бризола партияның даусыз аймақтық басшылығын мұра етті, ал оның інісі ПТБ ұлттық фракциясын басқарды. Екеуі де Варгастың популистік дәстүрін жалғастырды; Бризоланың жағдайында харизматикалық көшбасшы мен жалпы халық арасындағы тікелей жеке байланыс сақталып қалды. Бризола тез арада әр түрлі лауазымдарды атқарып, екі мерзімге Рио-Гранде штатының заң шығарушы жиналысының мүшесі болды (және ПТБ үшін осындай басшы), Мемлекеттік жұмыс министрі, 1955 жылы Рио-Гранде үшін (уақытша) Федералды конгрессмен және 1956 жылдан 1958 жылға дейін Порто-Алегре қаласының мэрі болды. 1958 жылы ол өзін губернатор сайлауына үміткер ретінде ұсыну үшін мэрліктен кетті. Аймақтық басшылықтан кейін Бризола Гуларттың президенттігі (1961-1964 жж.) кезінде өзінің інісінің маңызды ұлттық қолдаушысы рөлін атқарды; алдымен губернатор, кейін Бразилияның Ұлттық конгресінің депутаты. Рио-Гранде-ду-Сулдың губернаторы (1959-63) ретінде Бризола өзінің әлеуметтік саясатымен танымал болды, оның ішінде кедей аудандарда мемлекеттік мектептерді жылдам салу (бризолеталар) кірді. Ол шағын шаруалар мен жерсіз ауылдық жұмысшылардың жағдайын жақсартуға бағытталған саясатты қолдады және MASTER (Рио-Гранде жерсіз ауылдық жұмысшылар қозғалысы) корпорациясын құруға демеушілік етті. Бризола демократияны және Гуларттың президент ретіндегі құқықтарын қорғау үшін әрекет ету арқылы бүкіл елдің назарын аударды. 1961 жылы тамызда Янио Квадрос президенттік лауазымнан кеткен кезде, Бразилияның әскери министрлері вице-президент Гуларттың коммунистік қозғалыспен байланысы бар деген күдікпен президент болуына кедергі келтіруге тырысты. Жергілікті армия қолбасшысы генерал Мачадо Лопестің қолдауына ие болғаннан кейін Бризола Рио-Гранде-ду-Сулдағы радиостанциялар желісінен «заңдылық хабарламасын» (cadeia da legalidade) жасады, ол Паласио Пиратиниден бүкіл елге үндеу жасап, министрлер кабинетінің әрекеттерінің артындағы ниеттерді айыптады және қарапайым азаматтарды көшеде наразылық білдіруге шақырды. Бризола штат полиция күштерін аймақтық армия қолбасшылығына тапсырды және Демократиялық қарсылық жарымәскери комитеттерін ұйымдастыра бастады, сондай-ақ азаматтарға қару-жарақ таратуды қарастырды. Он екі күндік азамат соғысының қаупінен кейін төңкеріс әрекеті сәтсіз аяқталып, Гуларт президент болып сайланды.

Brizola's father José Brizola was a small scale farmer who was killed when fighting as a volunteer in 1923 in a local civil war for the rebel leader Assis Brasil against Rio Grande's dictator, Borges de Medeiros. Brizola was named Itagiba, but early in life he adopted the alias Leonel, which he took from the rebel warlord Leonel Rocha who had commanded the cavalry column in which José Brizola served. Brizola left his mother's house at the age of eleven; he worked in Passo Fundo and Carazinho as a newspaper deliverer, shoeshiner and at other occasional jobs. Aided by the family of a Methodist minister, he received a scholarship that allowed him to complete high school in Porto Alegre and enter college. He graduated with a degree in engineering but never worked in that trade. Still as an undergraduate, he entered professional politics in his early twenties, entering the youth organization of the Brazilian Labor Party (Partido Trabalhista Brasileiro (PTB)) in 1945. In 1946 an undergraduate, he was elected to the Rio Grande State Legislature. The Labor Party had been created in order to offer political support for former President/dictator Getúlio Vargas among the working classes, and Brizola, who was busy with creating party organizations across Rio Grande, at the time developed ties to the Vargas family through his personal friendship with Vargas's son Maneco as well as with Vargas's brother Espartaco, such friendships opening his way to make friends with Vargas himself, who was in internal exile after having been toppled from power in late 1945. As a member of the State Legislature, Brizola made a speech from the tribune in which he launched nationwide the candidacy of Vargas to the incoming 1950 presidential elections. In 1950, Brizola married Neusa Goulart—João Goulart's sister—and had Vargas as his best man. Through this marriage, Brizola became a wealthy landowner and a regional leader of the PTB. After Vargas's 1954 suicide during his second presidential term, Brizola inherited the undisputed regional leadership of his party while his brother in law ruled the PTB national caucus. Both perpetuated Vargas' populist tradition; in Brizola's case, the practice of a direct personal link between charismatic leader and the general public. In quick succession, Brizola filled various positions, being a member of the Rio Grande State Legislature for two terms (and as such leader for the PTB), State Secretary for Public Works, (interim) Federal Congressman for Rio Grande in 1955 and Mayor of Porto Alegre from 1956 to 1958. In 1958 he would resign from his mayoralty in order to present himself as a contender at the elections for State Governor. From a regional leadership, Brizola would then ascend, during the presidency of Goulart (1961–1964) to the role of an important national supporter of his brother in law; first as governor and later as a deputy in the National Congress of Brazil. As governor of Rio Grande do Sul (1959–63), Brizola rose to prominence for his social policies that included the quick building of public schools in poor neighborhoods across the state (brizoletas). He supported policies directed towards improving the conditions of small scale, autonomous farmers and landless rural workers, and the sponsorship of the creation of the corporation MASTER (Rio Grande Landless Rural Workers Movement). Brizola gained nationwide attention by acting in defense of democracy and Goulart's rights as president. When Jânio Quadros resigned from the presidency in August 1961, the Brazilian military ministers in the Cabinet tried to prevent Vice President Goulart from becoming president on the grounds of his alleged ties with the Communist movement. After winning support from local army commander General Machado Lopes, Brizola forged the cadeia da legalidade (legality broadcast) from a pool of radio stations in Rio Grande do Sul, which issued a nationwide call from Palácio Piratini denouncing the intentions behind the Cabinet ministers' actions and encouraging common citizens to protest in the streets. Brizola surrendered the State Police Force to the regional army command and began organizing paramilitary Committees of Democratic Resistance, and considered handing out firearms to civilians. After twelve days of impending civil war, the attempted coup failed and Goulart was inaugurated as president.

Рио-Грандедегі өнеркәсіптік коммуналдық шаруашылықтарды мемлекет меншігіне алу және суық соғыс саясаты

Бризола ұлттық саясатымен халықаралық деңгейде танымал болды; губернатор ретінде ол мемлекеттің жылдам индустриализация жоспарын және мемлекеттік меншіктегі өнеркәсіптік коммуналдық кәсіпорындарды құру бағдарламасын жасады, бұл оны Рио-Грандедегі ITT және Electric Bond & Share (Американдық және шетелдік электр компаниясының жергілікті филиалы, қысқаша Amforp, өзі Electric Bond and Share Company холдингіне қарасты) сияқты американдық коммуналдық кәсіпорындардың активтерін мемлекеттендіруге алып келді. Сол кезде де, кейін де көптеген ғалымдар мұндай мемлекеттендірулер социалистік саясатты көрсетеді деп ойлады. Алайда, Бризола ұлттандыру себебін – шын мәнінде экспроприацияға жақын – тек бір валюталық бірлікпен өтемақы төленді, Бразилия сотының шешімін күтуде, екі американдық кәсіпорын бұрыннан бар инфрақұрылымнан пайда тапса да, соңғы тұтынушыларға ең жоғары бағамен шектеулі көлемде коммуналдық қызметтер ұсынды және пайдасының өте аз бөлігін қайта инвестициялады, ал қалған "артық" пайда "елге қайтарылды". Сондықтан, Бризола бұл шетелдік мердігерлерді индустриализацияның ұзақ мерзімді жоспарында құрал ретінде пайдалануға сенімсіз деп санады. Бұрын Бризола ITT компаниясына Рио-Гранде штатына және жалпы халыққа жаңа акциялар сату арқылы қаржыландырылатын жаңа, мемлекеттік-жеке телефон компаниясына қатысуды ұсынған еді, онда ITT 25% үлеске ие болар еді. Ликок жазғандай, бұл ұсыныс, мүмкін, ITT бас директорлары өздері бақыламайтын бірлескен кәсіпорынға қатысуға келмей қалғандықтан сәтсіз аяқталды. Бризоланың айтқан себептерінің нақты мақсаттарымен сәйкес келетіні кейінірек американдық ғалымның зерттеулерімен расталды, ол Бризоланың әкімшілігі, осы "даулы" мемлекеттендірулермен "кірленгенімен" де "энергиялық және құрылысшыл" болды деп санайды. Тағы бір американдық ғалым Бризоланың кейіннен жер аударылуына себеп болған сол оңшыл әскери үкіметтің қажетті инфрақұрылымды дамыту үшін Бразилияның телекоммуникациялық жүйесін толығымен мемлекеттендіруге тура келгенін еске алады. Бризоланың мемлекеттендіруіне қатысқан екі ірі американдық мердігердің ішінде Amforp көбірек келісімге келді; ол Бразилияда зиянмен жұмыс істеп келді және Федералды үкіметпен, яғни Гулартпен келісімге келуге сенімді болды, Бразилиядағы операциясын жабу үшін. ITT да зиянға ұшырап жұмыс істеді, бірақ Фидель Кастроның Кубадағы мүлкін экспроприациялауы оны таң қалдырды, сондықтан Бразилиядағы операциясының мемлекеттендірілуі, қаншалықты зиянды болса да, бүкіл Латын Америкасына прецедент жасайды деп ойлады. Сондықтан ITT Вашингтондан қолдау іздеуге шешім қабылдады.

Brizola gained international attention for his nationalist policies; as governor he developed his plan for quick industrialization of the state, a program for the constitution of state owned industrial utilities, that led him to nationalize American public utilities trusts' assets in Rio Grande, such as ITT and Electric Bond & Share (local branch of American & Foreign Power Company (Amforp for short), itself owned by the holding Electric Bond and Share Company ). At the time as well as later, many scholars believed such nationalizations to express socialist policy. However, the reason offered by Brizola for the nationalization in fact almost an expropriation, as the compensation given was of only one monetary unit, pending settlement by a Brazilian court was simply that both American enterprises, although profiting from previously existing infrastructures, nevertheless supplied limited quantities of utilities at the highest possible rates to final consumers and reinvested a tiny fraction of their profits, the remaining "excess" profits being "repatriated". Therefore, these foreign contractors were considered by Brizola as unreliable for playing a role as tools in a longterm blueprint for industrialization. Earlier, Brizola had offered ITT to participate in a new mixed, state private ownership telephone company, which would be financed through the selling of new shares to the State of Rio Grande as well as to the general public in this new company, ITT would remain with a 25% share. As Leacock writes, this proposal probably failed because ITT CEOs didn't want to participate in a joint venture they would not control. That Brizola's avowedly reasons corresponded to his actual goals is supported by a later American scholar, who considers that Brizola's administration, albeit "marred" by these "controversial" nationalizations, was nevertheless "vigorous and constructive". Other American scholar remembers that the same rightist military government that would later exile Brizola found it necessary to nationalize the entire Brazilian telecommunications system in other to develop necessary infrastructures. Of the two major American contractors involved in Brizola's nationalization, Amforp was far more accommodating; it had been operating at a loss in Brazil and was confident of striking a deal with the Federal government i. e. Goulart in order to close its Brazilian operation. ITT had been also operating at a loss; nevertheless, as it had already been taken by surprise by the expropriation of its property in Cuba by Fidel Castro, the nationalization of its Brazilian operation no matter how unprofitable was seem by it as something that could set a precedent to the whole of Latin America. Therefore, the fact that ITT decided to enlist for support from Washington

Бризоланың мемлекеттендіруі Джон Ф. Кеннеди әкімшілігі Гулартпен келісімге келіп, Бразилияның федералды үкіметіне АҚШ-тың қаржылық көмегін ұсыну арқылы Бразилиядағы "коммунистік ықпалды" күштерге қарсы күрескен кезде американдық баспасөздің басты жаңалығына айналды. Осы контексте Бризоланың әрекеттері дипломатиялық ұятқа айналды, бұл Бризоланың штаттық үкіметін Хикенлупер түзетуінің мақсатына айналдырды. Гуларт бұл мәселе бойынша американдық қысымға бойын беріп, ITT және Amforp компанияларына солшылдардың пікірінше, артық өтемақы төлеуге келісті, ал Бризола заң жолымен ұлттық мүддеден бас тартқан адам ретінде танылды. Ішкі және сыртқы саясаты арқылы Бризола Бразилия саясатының маңызды ойыншысына айналды, соңында ол сол кезде заңмен рұқсат етілмеген президенттік ұмтылыстарды дамытты; Бразилия заңы президенттің жақын туыстарына келесі мерзімге қатысуға рұқсат бермейді. 1961 және 1964 жылдар аралығында Бризола тәуелсіз солшылдардың радикалды қанаты ретінде әрекет етті, ол радикалды әлеуметтік және саяси реформалардың күн тәртібін және 1965 жылы президенттікке үміткер болуға мүмкіндік беретін сайлау заңнамасын өзгертуді талап етті. Ол жеке басына авторитарлық және дауласуға бейім, және жауларымен физикалық күш қолдануға қабілетті болды; мысалы, ол Рио-де-Жанейро әуежайында оңшыл журналист Дэвид Насерді ұрды. Бризола Гуларт үкіметінің саяси ойынында авантюрист ретінде әрекет етті, оны саяси орташа солшыл және оңшыл топтар қорқытып, жек көреді. Бұл рөл оның сайлау округін Рио-Гранде-ду-Сулдан ұлттық саяси орталыққа көшіргенде және 1962 жылы Гуанабара штатының өкілі ретінде Конгресс сайлауында үлкен жеңіске жеткенде (269,384 дауыс немесе штаттың сайлаушылардың төрттен бірі) ерекше көзге түсті. Бризоланың інісі Гуларттың "саяси дауылын" "ұрлауға" тырысқан әрекеттері туралы әңгімелер тез тарады.

The Brizola nationalizations became headline news in the American press when the John F. Kennedy administration was trying to counter the "Communist infiltration" in Brazil by striking a deal with Goulart that included U. S. financial aid to the Brazilian federal government. In this context, Brizola's actions became a diplomatic embarrassment, which turned Brizola's State government into an intended target of the Hickenlooper Amendment. Goulart gave in to American pressure on the issue, accepting to pay what the Left considered excessive compensations to both ITT & Amforp in exchange for financial aid, Brizola presented his in law as a defector from the nationalist cause. Through his domestic and foreign politics, Brizola became a major player in Brazilian politics, eventually developing presidential aspirations he could not legally fulfill at the time; Brazilian law did not allow close relatives of the acting President to stand for the following term of office. Between 1961 and 1964, Brizola acted as the radical wing of the independent left, where he pressured the office for an agenda of radical social and political reforms and for a change in the electoral legislation that allowed for his presidential candidacy in 1965. He was seen as personally authoritarian and quarrelsome, and capable of dealing with his enemies using physical aggression; for example he hit rightwing journalist David Nasser at Rio de Janeiro airport. Brizola acted as an adventurer in the political game around the Goulart government, being feared and hated by the political moderate Left and Right. This role was especially visible when Brizola moved his constituency from Rio Grande do Sul to a national political center, winning a landslide victory (269,384 ballots or a quarter of the State's electorate) in the 1962 election to Congress as a representative for the State of Guanabara—the Rio de Janeiro municipality reorganized as a city state after the national capital had been moved to Brasilia. A layer of lore quickly developed around Brizola's efforts to "steal" his brother in law's Goulart "political thunder".

Радикалды көшбасшылық және Гулартпен тартысу (19631964)

Гуларт 1961 жылы парламенттік жүйеде мемлекет басшысы болып, келісім арқылы президенттікке ант берді. 1963 жылғы 6 қаңтарда бұрын жоспарланған плебисцит Гулартты үкімет басшысы лауазымына қайта орнатып, кабинетті таратып жіберді. Сонымен қатар, Гулартпен саяси лидерлік үшін күресу мақсатында Бризола Сан-Паулу штатының конгрессмені Мигель Леуцциге тиесілі Mayrink Veiga радиосында жұма күндері апта сайын сөйлесуді бастады, ол ел бойынша таратылып, қарулы шағын топтардан құралған саяси жасушалар желісін құруды жоспарлаған; "он бірлік" Grupos de Onze – футбол командасы үлгісіндегі жауынгерлік ұйымдар. Бұл ұйымдар реформалардың негізгі қағидаларын "қорғап, таратып", "заңмен немесе күшпен" (na lei ou na marra) іске асыруға бағытталған жергілікті ұйымдар ретінде жұмыс істеуі керек еді. Бризоланың футбол әлемінен метафораларды қолдануы оның шебер риторикасының бір көрінісі болды, ол оны сол кездегі хабар таратудың шебері етті. Шындығында, қазіргі саяси аренаның барлығы оның билікке таласуынан қорқып, заманауи журналистің сөзімен айтқанда, "Бризола допты өз қолында ұстау үшін кез келген құнын төлеуге дайын болды" (ser o dono da bola). Бризоланың ұстанымы мен риторикасы Гуларттың сыртқы істер министрі және орталық солшылдардың көшбасшысы Сан-Тиаго Дантастың жіктемесін растады: Бризола – "теріс солшылдықтың" символы, ол әлеуметтік реформаны идеологиялық тұрғыдан қорғауда демократиялық институттармен келісімге келмейтін. Дантас пен Гуларттың соғыс министрі генерал Амаури Круэль, сондай-ақ сауда министрі Антонио Балбино "ұлттық мүддеге сатқандықтары үшін" "реформаға қарсы үштік" құрды. 1963 жылы АҚШ-Бразилия арасындағы қаржылық келісімді келіскен Дантас Вашингтонда "қаржы министрі емес, мемлекет басшысы сияқты" қабылдады және үйге оралғанда "құрметпен немесе мақтаумен" қарсы алынуды күтті, бірақ Бризоланың "улағымен толған шабуылдары" оның үмітін тез арада жоққа шығарды. Өзінің радикализміне қарамастан, Бризола идеолог немесе доктринал болған жоқ. Жалпы, ол радикалды солшыл ұлтшылдықты, жер реформасын, сауатсыз және сержанттарға сайлау құқығын кеңейтуді, сондай-ақ шетелдік инвестицияларға қатаң бақылауды жақтады, бұл АҚШ-тың Бразилиядағы елшісі Линкольн Гордонды Бризоладан бездіріп, оның үгіт-насихат әдістерін Йозеф Геббельспен салыстыруға мәжбүр етті, бұл көңіл-күй сол кездегі американдық БАҚ-тың көп бөлігінде байқалды. Көптеген американдық зиялылар да Бризоладан безді: Джон дос Пассос Бризола губернаторлық кезінде Рио-Гранде-ду-Сулден күріш жөнелтуін тоқтатқандықтан Рио-де-Жанейроны "аштықтан өлтіруге" тырысқанын айтты. 1963 жылдың соңында, жоспарлау министрлігі Селсо Фуртадо жасаған консервативті экономикалық түзету жоспарының (Plano Trienal) сәтсіздігінен кейін, Бризола Гуларттың консервативті қаржы министрі Карвальо Пинтоны қызметтен алып, оның орнына өзі билікке таласты. Бризола өзінің радикалды жоспарын іске асыруға ниеттеніп, "біз революция жасағымыз келсе, сейфтің кілті бізде болуы керек" деді. Бризоланың министрлікке үміткерлігі сәтсіз аяқталды, бұл лауазымға саясаттан алыс Banco do Brasil бас директоры тағайындалды. Бұл Бразилиядағы саяси жағдайды радикалдандырды: елдің ең консервативті газеті O Globo "өртті сөндіру міндеті өртке қастық жасаушыға тиді" деді. 1963 жылдың соңы мен 1964 жылдың басында Бризола мен оның қайын інісі арасында дау туды. Бризола Гуларттың саяси радикализмді тоқтату үшін адал әскери қолбасшылардың қолдауымен төңкеріс жасауға ниеттенгенін сенді. Гуларттың әрекетіне алдын алудың жалғыз жолы – халықты қозғалысқа көтеру екенін оның ойы болды. Көптеген авторлардың пікірінше, Бризоланың келісімсіз радикализмі оның қайын інісінің үкіметіне "келісімге келуге және ылайықтасуға" мүмкіндік бермеді, сондай-ақ жүзеге асырылатын реформалық жоспарды қабылдауға кедерілді. Америкалық ғалым Альфред Степанның айтуынша, Бризоланың "наразылық риторикасы" Гулартқа бірнеше жақтастар әкелді, бірақ сонымен қатар көптеген күшті және стратегиялық тұрғыда орналасқан қарсыластарды тудырды, мысалы, Бризола әскери генералға ашық трибунада "горилла" деп айыптаған кезде болды. Кейбіреулер Бризоланың себептері жеке мүдделерге байланысты болды дейді, Роуздың сөзімен айтқанда, "Леонель Бризола тек Леонель Бризола туралы ойлады". Басқа авторлар Бризола жер реформасы, сайлау құқығының кеңейтілуі, шетелдік капиталға бақылау сияқты нақты мәселелерге негізделген реформалық жоспарды жақтады, оның қабылдануы билеуші топтар мен олардың халықаралық одақтастары үшін төзімсіз және қорықпалы саналды, ал оның іске асырылуы сол кездегі саяси жүйеге жатты. 1964 жылғы наурызда АҚШ-тың Бразилиядағы елшісіне жіберілген Мемлекеттік департаменттің телеграммасында АҚШ-тың әскери төңкерісті қолдауы Гуларт пен Бризолаға демократиялық заңдылық позициясын бермеумен, олардың "экстремистік" жоспарларын іске асыруға жол бермеумен теңестірілді. Кейбір американдық саясаткерлер бұрын Гуларттың реформалар жоспарын қолдау перспективасына наразылық білдірген, оны "АҚШ-ты қарсы режимді қаржыландыруға мәжбүр ету әрекеті" деп сипаттаған. Жозе Мурило де Карвальюдың сөзіне сәйкес, Бризоланың реформа процесіне қатысты агрессивті ұстанымы Гуларттың ұстанымынан гөрі дәйекті болды, өйткені Гуларт реформалық жоспарды жақтады, бірақ оны іске асыру үшін қажетті күш қолданудан бас тартты. Гуларттың қайын інісіне қатысты бейтараптығы оған халықаралық қолдау көрсетпеді: АҚШ-тың Бразилиядағы елшісі Линкольн Гордон Гулартты "Бризоланың сөзіне құлаған" мүмкіндікшіл деп есептеді.

Goulart had been sworn as President in 1961 by means of a compromise, in which he was head of State in a parliamentary system. On 6 January 1963, however, a plebiscite scheduled earlier restored Goulart to the position of head of government and extinguished the cabinet. At the same time, in a move to vye with Goulart for political leadership, Brizola started a weekly Friday talkshow on the Rio radio broadcast Mayrink Veiga that was owned by Congressman from São Paulo State Miguel Leuzzi, which he used to broadcast nationwide, and planned to constitute a network of political cells composed of small groups of armed men; the "elevensome" Grupos de Onze—paramilitary parties modeled on a soccer team. These were supposed to act as grassroots organizations that would "defend and diffuse" the chief points of a reformist agenda that would have to be achieved "by hook or by crook" (na lei ou na marra). Brizola's using of metaphors from the world of soccer was one of the instances of his apt rhetoric, that rendered him at the time a master of the broadcasts. So apt, actually, as to make the whole of contemporary political specter to fear his bid at preeminence: in the words of a contemporary journalist, "Brizola was willing to pay any price to retain the ball" (ser o dono da bola). Brizola's posturing and rhetoric seemed to justify the classification developed by Goulart's Foreign Minister and leader of the moderate left, San Tiago Dantas: Brizola was a paragon of a "negative left" which, in its uncompromising, ideological defense of social reform, forsook any compromise with democratic institutions. Dantas' aversion to Brizola was reciprocated: Dantas and Goulart's War Minister General Amaury Kruel and Commerce Minister Antônio Balbino formed an "anti reformist tripod" of "traitors to the national interests". Dantas, who negotiated the 1963 U. S. Brazil financial agreement, had been received in Washington "more like a head of state than a minister of finance", and expected to be greeted at his homecoming "with appreciation if not fanfare"; a hope Brizola quickly dashed with "venomous attacks". Notwithstanding his alleged radicalism, Brizola was not an ideologue or doctrinaire. Generally, he stood for an extreme Left Nationalism; land reform, extension of the franchise for illiterates and NCOs; and for tight controls over foreign investment that caused the American ambassador to Brazil, Lincoln Gordon, to dislike Brizola and compare his propaganda techniques with those of Joseph Goebbels; a mood mirrored by most of contemporary American media. Many contemporary American intellectuals also disliked Brizola; John dos Passos said Brizola tried to "starve" Rio de Janeiro by retaining rice consignments from Rio Grande do Sul during his governorship. In late 1963, after the failure of a conservative plan of economic adjustment (Plano Trienal) devised by the Ministry of Planning Celso Furtado, Brizola involved himself in a bid for power by toppling Goulart's economically conservative Minister of Finance Carvalho Pinto to take the post himself. Brizola wanted to foster his radical agenda, saying, "if we want to make a revolution, we must have the key to the safe". Brizola's bid for the Ministry failed; the post was given to an unpolitical Banco do Brasil CEO. This helped radicalize contemporaneous Brazilian political life; the country's most politically conservative newspaper O Globo said it was as though "the task of putting down the fire fell to the chief arsonist". During late 1963 and early 1964, a division between Brizola and his brother in law opened; Brizola became convinced that Goulart intended to stage a coup backed by loyalist military commanders, to stop the ongoing process of political radicalization, and that the only way to pre empt Goulart's move was a grassroots revolutionary movement. According to many authors, Brizola's uncompromising radicalism denied his brother in law's government the ability to "compromise and conciliate" and to adopt a feasible reformist agenda. According to American scholar Alfred Stepan, Brizola's "rhetoric of resentment" gained Goulart a few supporters, but also many powerful and strategically located foes as was the case when Brizola, out of a public rostrum, called a commanding general, to his face, a "gorilla". Some say Brizola's reasons for this were egotistical; according to Rose, "Leonel Brizola was concerned only with Leonel Brizola". Other authors say Brizola advocated a reformist agenda centered on concrete issues (land reform, extension of the franchise, foreign capital controls), whose acceptance was regarded as unbearable and indigestible by the ruling classes and their international allies, and whose deployment was foreign to the contemporaneous political system. In a March 1964 State Department telegram sent to the American ambassador in Brazil, U. S. support of the incoming military coup was equated with denying Goulart and Brizola a position of democratic legitimacy that allowed them to adopt their "extremist" plans. Some earlier American policymakers had expressed their repugnance at the prospect of supporting Goulart's agenda of reforms as "an attempt to force the US to finance an inimical regime". According to José Murilo de Carvalho, Brizola's aggressive stance towards the reforming process was more coherent than Goulart's, who supported a reformist agenda but eschewed the necessary use of force to foster it. Goulart's ambivalence towards his in law did not win him any international support: U. S. Ambassador Lincoln Gordon regarded Goulart as an opportunist who was "mesmerized" by Brizola.

Шөгеділік пен оралу (19641979)

1964 жылдың сәуір айында төңкеріс Гулартты құлатты. Бризола президентті қолдаған жалғыз саяси лидер болды, оны Порту-Алегриде жасырып, жергілікті әскери бөлімдерді құлатылған үкіметті қайта орнатуға шақыруға үміттенді. Бризола әскери төңкерісшілерге қарсы күресу жоспарларына қатысты, соның ішінде Порту-Алегри қалалық әкімшілігінде құйынтүрлі сөз сөйлеп, әскери офицерлерін "казармаларды басып алып, генералдарды қамауға" шақырды, бұл оған диктатураның әскери басшыларының өшпес жеккөрінісін әкелді. Риу-Грандидегі сәтсіз әрекеттен кейін Бризола 1964 жылдың мамыр айының басында Уругвайға қашып кетті, онда Гуларт Бризоланың қарулы қарсылық көрсету әрекеттеріне көмектеспегеннен кейін бұрыннан-ақ эмиграцияда болды. Уругвайдегі эмиграциясы кезінде саяси оқшауланған Бризола ақырында реформашылдыққа қарағанда көтерілісші саясатты бағалады және кешіккен революционер көшбасшысы сияқты көрінді. 1965 жылдың басында Бризоланың жақтастарының тобы – көбінесе әскери офицерлер – Капарау маңындағы Бразилияның шығыс тауларында партизандық соғыс театрын құруға тырысты, бірақ бұл жасырын әскери оқу болды және ешқандай оқиғасыз тоқтатылды. Бразилияның оңтүстігінде әскерилермен атысқаннан кейін тағы бір бризолист партизандар тобы тарап кетті. Бұл оқиға Бризоланың Фидель Кастродан алған қаражатты тиімсіз басқарғаны туралы күдік тудырды. Осы эпизодтан басқа, Бризола Бразилияның әскери диктатурасының алғашқы он жылын көбінесе Уругвайда жалғыз өткізді, онда ол әйелінің жерін басқарды және Бразилиядағы түрлі оппозициялық қозғалыстардан жаңалықтарды қадағалап отырды. Ол Карлос Ласерда мен Жуселину Кубичектерді қамтитын, демократияны қайта орнату үшін қысым жасауға ниеттенген 1960 жылдардың ортасындағы диктатураға дейінгі лидерлердің бейресми кокусы Frente Ampla (Кең фронт) құрамына қабылдануға жасалған әрекеттерді қабылдамады. Бризола өзінің жеңешесі және эмигрант әріптесі Жоао Гулартпен қалған аздаған байланыстарын үзіп жіберді.

АҚШ-тың Уругвайдан құтқаруы, АҚШ пен Еуропадағы жер аударылуы (1977 1979)

Бризоланың жер аударылуының басталынан бері Бразилияның барлау қызметі оны тығыз бақылап отырды, және Уругвай үкіметіне үнемі қысым көрсетті. Дегенмен, 1970-ші жылдардың соңында Уругвайда әскери диктатура орнауы Бразилия үкіметіне Уругвай әскерімен бірлесіп, Латын Америкасы диктатураларының ынтымақтастығы аясында Бризоланы ұстауға мүмкіндік берді. 1970-ші жылдардың соңына дейін американдық барлау қызметі Латын Америкасы диктатураларына Бризоланың үстінен бақылауды күшейтуге көмектесті: 1960-шы жылдарда Уругвайдағы Бразилия елшісі Филип Эджи кейіннен ЦРУ агенті екені анықталды. Латын Америкасы саясатының өзгеруі Бризоланың елден қуылғаннан аман қалуына себеп болуы мүмкін, себебі Джимми Картер әкімшілігі адам құқықтарын бұзуды тоқтатуға күш салды. Бризола Картерге өмір бойына риза болды, бұл әрекет оның саясатында күрт өзгеріске алып келді, бірақ оның солшыл достары бұл өзгеріске наразылық білдірді: кинорежиссер Глаубер Роша Бризоланың «Картермен, саясаттың Ван Джонсонмен» дос болғанын айтты. 1976-шы жылдың соңы мен 1977-ші жылдың басында Фронт Ампланың үш ең белгілі мүшесі – Юсселино Кубичек, Жоао Гуларт және Карлос Ласерданың қатарынан және түсініксіз жағдайларда қайтыс болуы Бризоланың Уругвайдағы қауіпсіздік сезімін күшейтті. Баспанасы алынып тасталу қаупіне тап болған ол Уругвайдағы АҚШ елшілігіне жүгінді, онда саяси кеңесші Джон Юлмен келіссөздер жүргізді. Youle, Батыс жарты шардағы істер жөніндегі мемлекеттік хатшының көмекшісі Теренс Тодманның қарсылығына қарамастан, Бризолаға транзиттік виза берді, бұл 1977-ші жылдың ортасында Уругвайдан «саяси баспана ережелерін бұзғаны үшін» депортацияланған Бризолаға АҚШ-қа сапар шегуге және соңында АҚШ-та баспана алуға мүмкіндік берді. Бризоланың Уругвайдан құтқарылуы Картердің адам құқықтары туралы риторикасының сәттілігінің бірі ретінде мойындалды. Бұл Бризоланың саяси прагматизмін көрсетті, бірақ Глаубер Роша оны «мәдени отарлаудың көрінісі» деп сынады. Картердің көмегінен кейін Бризола Бразилияға қатысты американдық саясатқа тікелей қарсылық көрсетпеді, тек көпұлтты корпорациялардың әділетсіз сауда шарттары арқылы Бразилияға келтірген «халықаралық зиянды» айыптады. Жақында жарияланған Бразилияның дипломатиялық құжаттарына сәйкес, 1977-ші жылдың 20 қыркүйегінде АҚШ-қа бара жатқанда Бризола және оның әйелі Латын Америкасынан қуылғандар үшін қауіпті орын – Буэнос-Айрес қаласына барды. Бризолаларды американдық ЦРУ агенттері қадағалап, ЦРУ-ның қауіпсіз үйінде түндеді, және 22 қыркүйекте Нью-Йоркке тікелей рейске отырды. Нью-Йоркке келгеннен кейін Бризола АҚШ сенаторы Эдвард Кеннедимен кездесті, ол Бризолаға АҚШ-та алты айға тұруға рұқсат алуға көмектесті. Рузвельт қонақүйінен Бризола АҚШ-та болған уақытын Бразилиядағы әскери билікті тоқтатуға мүдделі бразилиялық қуғын-сүргіншілермен және американдық ғалымдармен байланыс желісін құруға пайдаланды. Кейін Бризола Португалияға көшіп, Марио Соарес арқылы Социалистік Интернационал жетекшілерімен байланыс жасап, диктатурадан кейінгі Бразилия үшін социал-демократиялық, реформалық жоспарды қолдады. АҚШ-та болған кезінде Бризола афро-бразилиялық белсенді Абдиас до Насиментопен байланысқа түсіп, оның диктатурадан кейінгі мансабына әсер еткен жеке саясатпен танысты. Лиссабонда жарияланған саяси манифестінде – Бразилияда Еңбек партиясын қайта құру ниеті туралы Лиссабон хартасында – Бризола қара нәсілділер мен Бразилияның түпкі тұрғындары әдеттегі сыныптық қанаудан гөрі әділетсіз және ауыр қанау түрлеріне ұшырайтынын және олардың қиындықтарын шешу үшін арнайы шаралар қажет екенін айтып, нәсілдік саясатты ұстанып шықты. Басқа топтарға да ерекше назар аударылды: Солтүстік-Шығыс Бразилиясының халқы, маргиналды балалар және жалпы әйелдер, бұл партияның негізгі кәсіподақ базасына қарағанда, жаппай қолдауға ұмтылып жатқандай көрінді. Бұл Бразилия партиялық саясатының әдеттегі терең ойлауынан айырмашылықты білдірді, бірақ Бризола «нағыз бразилиялық» варгоистік дәстүрге берік болды. 1970-ші жылдардың соңында Бразилияның әскери диктатурасы әлсіреп барады; 1978 жылы танымал саяси қуғын-сүргіншілерге бейтаныс түрде паспорттар берілді, бірақ Бризола «халық жауы номер бір» деп сипатталған радикалдар тобымен бірге қара тізімде қалды және елге оралу құқығынан бас тартты. 1979 жылы жалпы кешірімнен кейін оның жер аударылуы аяқталды.

Since the beginning of his exile, Brizola had been closely watched by Brazilian intelligence, who pressured the Uruguayan government on a regular basis. In the late 1970s, nevertheless, the emergence of a military dictatorship in Uruguay allowed the Brazilian government to work together with the Uruguayan military to seize Brizola as part of Operation Condor, the cooperation between Latin American dictatorships for hounding leftist opponents. Until the late 1970s, American intelligence had helped the efforts of the Latin American dictatorships to keep a check on Brizola: the 1960s Brazilian ambassador in Uruguay was later outed by Philip Agee as a CIA operative. Brizola may have survived his exile because US Latin American policy had meanwhile changed, with the efforts of the Jimmy Carter administration to curb human rights abuses. This intervention, for which Brizola held a lifelong gratitude to Carter. amounted to a sharp change in Brizola's politics, to the immediate disapproval of his leftist friends: the filmmaker Glauber Rocha said Brizola had made friends with "Carter, the Van Johnson of politics". Between late 1976 and early 1977, the fact that all three most prominent members of the Frente Ampla Juscelino Kubitscheck, João Goulart himself and Carlos Lacerda had all died in succession and in somewhat mysterious circumstances, made Brizola feel increasingly threatened in Uruguay. Faced with impending withdrawal of his asylum, he sought the American Embassy In Uruguay, where he held talks with political counselor John Youle. Youle, over the opposition of Assistant Secretary of State for Western Hemisphere Affairs Terence Todman, granted Brizola a transit visa that allowed Brizola, who in mid 1977 was deported from Uruguay for alleged "violations of norms of political asylum", to travel to—and eventually be given immediate asylum in—the United States. Brizola's rescue from Uruguay is acknowledged as one of the successes of Carter's Human Rights rhetoric. It was typical of Brizola's political pragmatism and was shunned, again, by Glauber Rocha as "a demonstration of cultural colonization". After his rescue by Carter, Brizola would not directly oppose American policies towards Brazil, contenting himself with denouncing vague "international losses" incurred by Brazil through unfair terms of exchange imposed by multinational corporations. According to recent declassified Brazilian diplomatic documents, on 20 September 1977, on the way to the U. S., Brizola and his wife went to Buenos Aires, a dangerous place for Latin American exiles. The Brizolas were followed by American CIA agents and stayed overnight in a CIA safe house and boarded a nonstop flight to New York City on 22 September. Shortly after arriving in New York, Brizola met with U. S. Senator Edward Kennedy, who helped gain Brizola permission to stay in the U. S. for six months. From a suite at the Roosevelt Hotel, Brizola profited from his American stay by organizing a network of contacts with Brazilian exiles and American academics interested in ending military rule in Brazil. Later, Brizola moved to Portugal, where, through Mario Soares, he approached the Socialist International leadership and sided with a Social Democratic, reformist plan for post dictatorship Brazil. During his time in the U. S., Brizola was contacted by Afro Brazilian activist Abdias do Nascimento, and became acquainted with identity politics, which would influence his post dictatorship career. In a political manifesto launched in Lisbon—the Charter of Lisbon that stated his intention of re founding a Labor Party in Brazil—Brizola adhered to race politics by stating that Blacks and Native Brazilians suffered from more unjust and painful forms of exploitation than regular class exploitation and needed special measures that addressed their plights. Other identity groups were sought for special attention; Northeastern Brazilians, marginalized children and females in general— which made the intended party appear to be vying for mass appeal rather than a core trade unionist base. That was a break with the usual introspection of Brazilian party politics, although Brizola remained attached to the "quintessentially Brazilian" Vargoist tradition. In the late 1970s. the Brazilian military dictatorship was waning; in 1978, passports were quietly given to prominent political exiles but Brizola, alongside a core group of alleged radicals described as "public enemy number one", remained blacklisted and was refused the right of return. In 1979, after a general amnesty, his exile came to an end.

Соңғы бризолизм (1979 1989)

Бризола Бразилияға Бразилияның Еңбек партиясын радикалды, ұлтшыл, солшыл, бұқаралық қозғалыс ретінде және тарихи гетулист басшыларының конфедерациясы ретінде қайта жаңғырту ниетімен оралды. Оған жаңа жаппай қозғалыстардың пайда болуы кедергі келтірді, мысалы, Сан-Паулу металл жұмысшылары мен олардың басшысы Луис Инасио Лула да Силва айналысқан жаңа кәсіподақтар және Католик епископтарының ұлттық конференциясы (CNBB) тудырған ауылдық кедейлердің католик жаппай ұйымдары. Бризолаға Бразилия Еңбек партиясының тарихи атауын пайдалануға рұқсат берілмеді, бұл атау бұрын әскери диктатураға жақын тұлға, конгрессмен Ивете Варгасқа – Гетулио Варгастың шөбересіне берілген еді. Оның орнына Бризола толығымен жаңа партияны – Демократиялық Еңбек партиясын (Partido Democrático Trabalhista, PDT) құрды. Партия 1986 жылы Социалистік Интернационалға қосылды және содан бері партияның символы – жұдырық пен раушан гүлі, Социалистік Интернационалдың және оның көптеген мүше партияларының эмблемасы болып табылады. Бризола Рио-Гранде-ду-Сулдағы саяси беделін жылдам қалпына келтірді және Рио-де-Жанейро штатында саяси үстемдікке ие болды, онда ол саяси қолдаудың жаңа негізін іздеді. Бризола ұйымдасқан жұмысшы табымен корпоративтік кәсіподақтар арқылы байланысуға тырыспады, сондай-ақ Лула мен WP-мен жаңа кәсіподақтардың қолдауын алу үшін бәсекелеспеді. Оның орнына ол дәстүрлі радикалды ұлтшылдық пен харизматикалық маргиналдық популизм арасындағы идеологиялық байланыс арқылы ұйымдастырылмаған қалалық кедейлер арасында қолдау табуға тырысты, бір ғалым бұл жағдайды «батылдың эстетикасы» деп атады. Оның қарсыластары үшін Бризола мен оның бризолизмі «қауіпті», наразы, «тынышсыз» төменгі сыныптармен көлеңкелі келісімдерді білдірді. Ал оның жақтастары үшін олар жұмысшы табының ең төменгі, ең аз ұйымдастырылған және ең кедей бөлігіне – мұқтаждарға патерналистік күш беруді білдірді. Сент Се айтуынша, «Бризолист көзқарасы бойынша саясат, ең алдымен, кедейлер мен әлсіздерге радикалды таңдау жасау». Бризола өзінің ерте популизмінің таптық негізделген, корпоративтік сипатынан бас тартып, жалпы халыққа достықпен христиандық риториканы қабылдады, бұл классикалық Латын Америкалық популизмге қарағанда орыс народниктеріне жақын болды. Бұл жаңа радикалды популизм тәртіпті, либералды демократиялық саясатқа қауіп төндіреді деп есептелді. Ол жеке саясаттың жетілмеген техникаларынан зардап шекті және тиімді жұмыс істеу үшін Бризоланың харизматикалық және жеке басшылығын қажет етті. Бризоланың болмауында – немесе оның бейнесінің жоқтығында – ПДТ билікке үміткер бола алмады, бұл оның ұлттық деңгейдегі дамуына кедергі келтірді. 1982 жылы Бризола Рио-де-Жанейро штатының губернаторы болып сайланды, бұл 1965 жылдан бері штаттың алғашқы еркін, тікелей губернаторлық сайлауы болды. Ол өзінің партиясының кадрлар тапшылығын өтеуге тырысқан, кәсіби саясатпен бұрын байланысы жоқ адамдар тізімін ұсынған Конгресске үміткерлер тізіміне қатысты, мысалы, Бразилияның түпкілікті басшысы Марио Журуна, әнші Агнальдо Тимотео және көптеген афро-бразилиялық белсенділер. Ол өзінің соңғы рет нәсіл саясатына араласуы өзінің бұрынғы, дәстүрлі радикалды саясатына қайшы келетінін білді. Бризола өзінің идеологиясын Socialismo Moreno («Түсті социализм» немесе «аралас нәсілдік социализм») деп атады. Бризола өзінің жеке науқанын білім беру және қоғамдық қауіпсіздік сияқты мәселелерге арнады, нақты оппозициялық көріністерге ие кандидатура ұсынды және Варгоистік мұраны сақтауға уәде берді. Бризола өзінің айналасында күрес белсенділерінің ядросын қалыптастырды – «Бризоландия» деп аталды, бұл науқан зорлық-зомбылыққа толы қақтығыстар мен көшедегі төбелеспен парадоксалды түрде мерекелік көңіл-күйді біріктірді, бұл «Brizola na cabeça» ұранымен білдірілді – «Бризола билеттің басында» және «Бризоладан мас» деген мағынадағы ойын. 1982 жылғы сайлаудағы жеңісін мойындау үшін Бризола Jornal do Brasil газетінің жеке мердігері Proconsult компаниясының – сайлау соты жедел сайлау статистикасын ұсыну үшін келісімшарт жасаған бұрынғы әскери барлау қызметкерлеріне тиесілі компьютерлік инженерлік фирманың – сайлау бюллетеньдерін алаяқтықпен есепке алу әрекеті деп сипаттағанын жария етуі керек болды. Алдын ала санау барысында Proconsult бірнеше рет БАҚ-қа Brizola-ның қолайсыз жағдайда болған ауылдық аймақтардағы дауыс беру статистикасын ұсынған хабарламаларды ұсынды, оларды TV Globo дереу жария етті. Бризола бұл алаяқтықты баспасөз конференциясында, сұхбаттасуда және қоғамдық мәлімдемелерде – тікелей эфирде Globo бас директоры Армандо Ногейрамен болған талқылымды қоса – жариялап, схеманың сәтті болу мүмкіндігін жоққа шығарды, өйткені ресми дауыс беру нәтижелері оған жетекшілік етті. Бризола содан кейін Рио губернаторы ретіндегі әрекетті және даулы бірінші мерзімінде (1983–1987) ұлттық деңгейдегі саяси беделін сақтап, кеңейтті. Ол осыдан бұрынғы білім беру саясатын үлкен ауқымда дамытты, үлкен мектеп ғимараттарын салуға бағытталған амбициялы бағдарламаны жүзеге асырды, оларды «CIEP» («Жалпы білім беру орталықтары») деп атады, олардың архитекторы Оскар Нимейер болды. Мектептер күндіз бойы ашық болуы керек еді, студенттерге тамақ пен ойын-сауық қызметтерін ұсынуы керек еді. Бризола сонымен қатар шатыр қалаларда тұратын адамдарға қоғамдық қызметтерді ұсыну және тұрғын үй мүлігін тану саясатын дамытты. Бризола шатыр қалаларды күштеп көшіруге негізделген саясатқа қарсы болды және оның бас кеңесшісі Дарси Рибейро айтқандай, «шатыр қалалар проблеманың бір бөлігі емес, шешімнің бір бөлігі» деген ұсыныс жасады – «ерекше» шешім, бірақ бәлігі де «шатыр қала тұрғындарына жұмыс орындарына жақын болуға және қалыпты адамдар қауымдастығы ретінде өмір сүруге мүмкіндік берді». Сондықтан, мүлік құқықтары мойындалғаннан және негізгі инфрақұрылым қамтамасыз етілгеннен кейін, шатыр қала тұрғындары үй салу мәселелерін шешуге өздері жауапты болды. Бризола Рио-де-Жанейро агломерациясының кедейлерге арналған қалашықтарындағы полиция әрекеттері үшін де радикалды жаңа саясатты қабылдады. Ескі қарым-қатынастар мен жұмыс істеу әдістерінің қысымға, қақтығысқа және құрметсіздікке негізделгенін алға тартып, ол штат полициясына шатыр қалаларында кездейсоқ тінтеулер жасаудан бас тартуды және демалыстағы полиция қызметкерлерін де қамтитын жасақшылардың қызметін тоқтатуды бұйырды. Оңшылдар бұл саясатты сынға алып, оның шатыр қалаларды ұйымдасқан қылмыс үшін ашық аумаққа айналдырғанын айтты, мысалы, Comando Vermelho (Қызыл команда) сияқты үлкен топтар. Бұл оның қылмыстық және солшыл идеологияның арасындағы байланыс екені айтылды. Гаңгстерлердің 1970 жылдары сотталған ұсақ қылмыскерлер мен солшыл саяси тұтқындардың қарым-қатынасы арқылы пайда болғаны айтылды. Басқа ғалымдар бұл «қылмыстың саясилануы» әскери диктатураның жұмысы болғанын айтады, ол жалпы қылмыскерлер мен саяси тұтқындарды бірге түрмеге жауып, бұрынғыларына жер астындағы қарсылық топтарының ұйымдастыру стратегияларын имитациялау мүмкіндігін берді. Бризоланың саясаты лоббилік, нашар басқару, жеке басшылық, мемлекеттік қаражатты ысыраппен жұмсау және мүмкіндікті пайдалануға бейімді, уақытша шешімдерді қамтыды. Олар оны 1989 жылы президенттікке үміткер болу үшін қажетті саяси салмаққа дайындады. 1980 жылдардың Бразилиясындағы экономикалық дағдарыс пен гиперинфляция ортасында көптеген консерваторлар Бризоланы радикалды жау ретінде қарады – 1960 жылдардың популизміне оралу. Бризола, сол сияқты солшылдар да, жер реформасы және жеке банк жүйесін мемлекеттендіру сияқты мәселелерде нақты позиция алмай, билік элитасымен келісімге келуге тырысты, бұл оған сайлау арқылы билікке келуге мүмкіндік берді. Жаппай сайлау саясаты тұрғысынан, 1989 жылғы президенттік сайлауда Бризоланың харизматикалық басшылығы оның кемшіліктерін көрсетті, ол үшінші орынды иеленді, екінші орынды иеленгеніне шамалы айырмашылық болды, бұл оны шешуші кезеңге қатысуға мүмкіндік бермейтін еді.

Brizola returned to Brazil with the intention of restoring the Brazilian Labour Party as a radical, nationalist, left wing, mass movement and as a confederacy of historical Getulist leaders. He was hampered in this by the emergence of new grassroots movements, such as the new trade unionism centered around the São Paulo metalworkers and their leader Luiz Inácio Lula da Silva, and the Catholic grassroots organizations of the rural poor spawned by the National Conference of Catholic Bishops (CNBB). Brizola was denied the right to use the historical name of the Brazilian Labour Party, previously conceded to a rival group centered around a military dictatorship friendly figure, Congresswoman Ivete Vargas—the grand niece of Getúlio Vargas. Instead, Brizola
founded an entirely new party, the Democratic Labour Party (Partido Democrático Trabalhista, PDT). The party joined the Socialist International in 1986, and since then the party symbol has been the fist and rose, the emblem of the SI and of a number of its member parties. Brizola quickly restored his political prominence in Rio Grande do Sul and gained political pre eminence in the State of Rio de Janeiro, where he sought a new basis of political support. Instead of associating himself with the organized working class—either by means of corporatist trade unionism or by vying with Lula and the WP for the support of the new trade unionism—Brizola sought a basis of support among the unorganized urban poor by means of an ideological tie in between traditional radical nationalism and a charismatic lumpen friendly populism, in what one scholar called "the aesthetics of the ugly". For his opponents, Brizola and his Brizolismo stood for shady deals with the "dangerous", resentful, "overrebellious" underclasses; for his supporters, they stood for the paternalistic empowerment of the destitute—the lowest, least organized and poorest of the working classes. According to Sento Sé, "Politics, from a Brizolista viewpoint, is above all to assume a radical option for the poor and the meek". Brizola shunned the class based, corporatist character of his early populism and adopted a Christian rhetoric of friendship to the people in general—akin to the Russian narodniks than to classical Latin American populism. This new radical populism was seen as a threat to more orderly, liberal democratic politics. It suffered from a lacking mastery of less personal mass politics techniques and required Brizola's charismatic and personal leadership of Brizola to function effectively. In Brizola's absence—or that of his persona—the PDT could not become a contender to power, hampering its development on the national level. In 1982, Brizola stood for governor of the State of Rio de Janeiro in the first free, direct, gubernatorial elections in that state since 1965. He ran a ticket of candidates for Congress that tried to compensate for his party's lack of cadres by offering a roster of people with no previous ties to professional politics, such as the Native Brazilian leader Mário Juruna, the singer Agnaldo Timóteo, and a sizeable number of Afro Brazilian activists. He was aware that this last foray into race politics contradicted his previous, more conventionally radical policies. Brizola nicknamed his ideology Socialismo Moreno ("Socialism of Color" or "mixed race socialism"). Brizola centered his personal campaign on issues such as education and public security, offering a candidacy that had clear, oppositional overtones and proposed to upheld the Vargoist legacy. By developing a nucleus of combative militants around himself—the so called Brizolândia—Brizola led a campaign that melded violent confrontations and street brawls with a paradoxically festive mood, expressed by the motto Brizola na cabeça—a pun between "Brizola at the head of the ticket" and "High on Brizola", brisola being a contemporary slang for a small parcel of cocaine. To have his victory in the 1982 elections acknowledged, Brizola had to publicly denounce what the paper Jornal do Brasil described as an attempt at fraudulent accounting of the ballots by the private contractor Proconsult—a computer engineering firm owned by former military intelligence operatives—contracted by the electoral court to offer speedy electoral statistics. During the early ballot counting process, Proconsult repeatedly supplied media with communiqués offering belated voting statistics from rural areas, where Brizola was at a disadvantage, which were immediately echoed by TV Globo. By denouncing this alleged fraud at press conferences, interviews, and public statements—which included a discussion with Globo CEO Armando Nogueira on live television— Brizola pre empted the scheme of any chance of success, as official ballot numbers eventually gave him the lead. Brizola then proceeded to keep and expanded his nationwide political visibility during his controversial first term as governor of Rio (1983–1987). He developed his early education policies on a grander scale with an ambitious programme of construction of large high school buildings, the so called CIEPs ("Integrated Centers for Public Education") whose architect was Oscar Niemeyer. The schools were intended to be open all day, providing food and recreational activities to students. Brizola also developed policies for providing public services and recognized housing property for dwellers in shanty towns. Brizola opposed policies for shantytowns based on forcible resettlement to housing projects, and instead proposed—in the words of his chief adviser Darcy Ribeiro, that "shanty towns are not part of the problem, but part of the solution" a "bizarre" solution, but nevertheless one that "allowed shanty people to be near to their working places and live as a regular human community". Therefore, once property rights were acknowledged and basic infrastructure provided, it was up to the shanty town dwellers to find solutions to house building problems. Brizola also adopted a radical new policy for police action in the poor suburbs and favelas in the Rio de Janeiro metropolitan area. Alleging old relations and modus operandi were founded on repression, conflict and disrespect, he ordered the state police to refrain from random raids in favelas and repressed the activities of vigilante death squads that included policemen on leave. The right opposed these policies, saying they made slums an open territory for organized crime represented by huge gangs like Comando Vermelho (Red Command), by means of a conflation between common criminality and leftism. It was alleged that gangs had originated through the association of convicted petty criminals and leftist political prisoners in the 1970s. Other scholars argue that this "politicization" of common crime had been the work of the military dictatorship, which, by incarcerating together common criminals and political prisoners, offered the former the opportunity to mimic the organization strategies of underground resistance groups. Brizola's policies included porkbarrel, poor management, personalism, wild spending of public funds, and displaying a tendency at opportunistic, short term solutions. They prepared him for the political gravitas required for running for president in 1989. Amid the economic crisis and rampant inflation of 1980s Brazil, many conservative observers took Brizola as chief radical bogey—a throwback to 1960s populism. Brizola, as the left in general at the time, sought an accommodation with ruling elites by avoiding taking a firm position on issues such as land reform and nationalization of private banking systems, therefore qualifying for taking power through elections. From the viewpoint of mass electoral politics, it was during the 1989 presidential election Brizola's charismatic leadership exposed its shortcomings when he finished the first run third, losing the second position that would have qualified him for a runoff, by a narrow margin to Luiz Inácio Lula da Silva, whose Workers' Party had the cadres, the professional activism and the penetration of the organized social movements that Brizola's lacked. Fernando Collor de Mello was eventually elected in the runoff. Brizola carried the first round elections regionally, winning huge majorities in Rio Grande do Sul and in Rio de Janeiro State, but only received 1.4% of the votes from São Paulo state. Lula used his stronghold in the most industrialized areas of the Southeast as a springboard and gathered new voters in the Northeast, where Brizola was practically a no show candidate. Lula won the right to stand against Collor in the runoff elections, surpassing Brizola by a mere 0.6% of the electorate. Brizola was a staunch supporter of Lula's candidacy in the 1989 run off elections, which he justified with a declaration before PDT cronies that became part of Brazilian political lore: "I will be candid: a politician from the old school, Senator Pinheiro Machado once said that politics is the art of swallowing toads (engolir sapo). Wouldn't that be fascinating to force feed Brazilian élites and having them to swallow the Bearded Toad, Lula?" Brizola's support was crucial in increasing votes for Lula in Rio de Janeiro and Rio Grande do Sul, where Lula passed from a first round 12.2% in Rio de Janeiro and 6.7% in Rio Grande to a second round 72.9% in Rio and 68.7% in Rio Grande.

Саяси құлдырау және өлім (1989-2004)

1989 жылғы сайлаудан кейін Бризола партиясының ұлттық деңгейдегі ықпалы жеткіліксіз болса да, президенттікке үміткер болу арманына қол жеткізу мүмкіндігі сақталды. Кейбір кеңесшілері оған 1990 жылғы сайлауда Сенатқа кандидат болуды ұсынды, бұл оған ұлттық назар аударуға мүмкіндік берер еді. Бризола бас тартты, соның орнына сол жылы губернаторлыққа кандидат ретінде өзін ұсынуды жөн көрді. Рио-де-Жанейро штатының губернаторы болып екінші мерзімге сайланды, алғашқы турда жарамды дауыстардың 60,88% дауысын алып жеңіске жетті. Бризоланың Рио губернаторы ретіндегі екінші мерзімі саяси сәтсіздікке ұшырады. Бұл, Бризоланың жоғарыдан басқаруға бейімділігі мен тиісті бюрократиялық процедураларды ұнатпауы, сондай-ақ қоғамдық жұмыстарға қаржы алу үшін Коллор әкімшілігіне қолдау көрсетуінен туындаған, ұйымдаспаған басқарудың мысалдарымен сипатталды. Бризола 1992 жылы Коллордың импичментіне әкелген қаржы жылына қатысқандығы айыпталды. Ұлттық қолдаудан айырылып, Сесар Майя және Энтони Гаротиньо сияқты жақын достары жеке мансаптары үшін Бризоланы тастап кеткендіктен, Бризола ПДТ партиясынан президенттікке қайта кандидат болды. Бұл кезде қаржы министрі және президенттікке үміткер Фернандо Энрике Кардосоның инфляцияға қарсы "Реал" жоспары сәттілікке жетіп жатқан кез еді. 1994 жылғы президенттік сайлауда Бризола бесінші орынды иеленді. Кардосо алғашқы турда абсолютті көпшілік дауыспен сайланды. Бұл Brizolismoның ұлттық саяси күш ретіндегі соңғы құлдырауы болды. Сайлауға бірнеше апта қалғанда, Рио-де-Жанейроның орталық ауданында Бризоланың жақтастары жиналатын киоск қалалық әкімшілік қызметкерлері тарапынан бұзылып, қайта жаңартылмады. Кардосоның бірінші мерзімінде Бризола мемлекеттік компанияларды жекешелендіру саясатын сынады. 1995 жылы "Егер жекешелендіруге қарсы азаматтық қарсылық болмаса, әскери қарсылық болады" деді. Төрт жылдан кейін Кардосо қайта сайлануға түскенде, Бризола Луланың партиясынан вице-президенттікке кандидат болды, бірақ екеуі де Кардосоға жеңіліп қалды. Соңғы жылдары Бризоланың Луламен және Жұмысшылар партиясымен арақатынасы өзгерді. Ол 2002 жылғы президенттік сайлаудың бірінші турында оларды қолдаудан бас тартты, оның орнына Сенатқа үміткер болып, президенттікке Сиро Гоместің кандидатурасын қолдады. Гомес үшінші орынды иеленді, Лула президент болып сайланды, ал Бризола Сенатқа өтуге тырысып сәтсіз аяқтады, осылайша оның аймақтық ықпалы аяқталды. Бризола 2002 жылғы сайлаудың екінші турында Лулаға қолдау көрсетті, соның нәтижесінде басқа да көрнекті саяси тұлғалармен бірге жұмыс істеуге мүмкіндік алды. Ол солшыл популизмнің қарт шебері және соңғы екі жылында екінші қатарлы тұлға ретінде танылды. Бірінші мерзімінде Лулаға кейбір кездерде қолдау көрсеткеніне қарамастан, соңғы қоғамдық сөздерінде оны неолибералдық саясатты ұстанды деп сынады және дәстүрлі солшыл және жұмысшылар күресіне немқұрайлы қарады. Бризоланың Лулаға қатысты соңғы пікірлері жеке сипатқа ие болды. 2004 жылдың мамыр айында ол Луланың алкоголизм туралы Ларри Рохтердің мақаласына материал бергендердің бірі болды. New York Times тілшісіне ол Лулаға "осы мәселені шешіп, бақылауға алуды" кеңес бергенін айтты. Бризола 2004 жылдың 21 маусымында жүрек талмасынан қайтыс болды. Ол 2006 жылы президенттікке кандидат болуды жоспарлаған еді және денсаулығына қарамастан, алдыңғы күні бұрынғы әріптесі Энтони Гаротиньо және оның әйелі Росинха Гаротиньоны қабылдады. 2015 жылдың 29 желтоқсанында президент Дилма Русеф Бризоланың есімін "Отан Батырлары Кітабына" енгізу туралы заңға қол қойды. Бұл кітап "Отанға, оны қорғауға және құруға ерекше ерлікпен өмірлерін арнаған" барлық қайтыс болған бразилиялықтардың ресми тізілімі болып табылады.

After the 1989 election there were still chances Brizola could achieve his dream of winning the Presidency if he could overcome his party's lack of national penetration. Some of his advisers proposed him a candidacy to the Senate in the ensuing 1990 elections, which could offer him national highlights. Brizola refused, preferring to present himself as a candidate to the gubernatorial elections in the same year, winning a second term as Governor of Rio de Janeiro by a first round majority of 60.88% of all valid ballots. Brizola's second term as Rio's governor was a political failure, marked by instances of disorganized management caused by Brizola's ultra centralism and distaste for proper bureaucratic procedure and the support Brizola eventually offered to the Collor administration in exchange for funds for public works. Brizola was charged with collaborating with the embezzlement schemes that led to Collor's 1992 impeachment. Bereft of national support and forsaken by close associates such as Cesar Maia and Anthony Garotinho, who abandoned Brizola for the sake of their personal careers, Brizola again ran for president on the PDT's ticket, amid the success of Minister of Finance and presidential candidate Fernando Henrique Cardoso's anti inflation Plano Real. The 1994 presidential elections were a failure for Brizola, who scored fifth place. Cardoso was elected in the first round by an absolute majority. It was the end of Brizolismo as a national political force; some weeks before the election, a kiosk in downtown Rio de Janeiro where Brizolandia cronies met was demolished by City Hall officers and was never rebuilt. During Cardoso's first term, Brizola remained a critic of his neoliberal policies of privatization of public companies, saying in 1995, "if there is no civil reaction to privatization, there will be a military one". When Cardoso ran for re election four years later, Brizola contented himself with a vice presidential candidacy on Lula's ticket, and both lost to Cardoso. In his final years, Brizola's fractured relationship with Lula and the Workers' Party changed; he refused to support them in the first round of the 2002 presidential election, supporting instead the candidacy of Ciro Gomes for president, while contesting a seat in the Senate. Gomes finished third, Lula was elected president, and Brizola lost his bid for the Senate, bringing an end to his regional force. Brizola supported Lula in the second round of the 2002 election, therefore qualifying for joining with other pre eminent political figures. He came to be regarded as a veteran of leftist popularism and a secondary character in his last two years. Despite supporting Lula at some periods during his first term, at his last public appearances, Brizola criticized him for what he termed neoliberalist policies and for neglecting traditional left wing and workers' struggles. Brizola's late comments on Lula took on a personal character. During May 2004, he was one of the sources for a Larry Rohter story on Lula's alleged alcoholism; he told a New York Times correspondent about having advised Lula "to get hold of this thing and control it". Brizola died on 21 June 2004, after a heart attack. He planned to run for the presidency in 2006 and, although ailing, had just received his former associate Anthony Garotinho and his wife Rosinha Garotinho the day before. On 29 December 2015, a congressional bill was approved by President Dilma Rousseff inscribing Brizola's name in the Book of Heroes of the Motherland, the official registry of all deceased Brazilians "who offered their lives to the Motherland, her defense and building, with exceptional commitment and heroism".