Кіріспе

Брюс Чатвиннің "Қара төбе" романы – Брюс Чатвиннің 1982 жылы жарық көрген, сол жылғы Джеймс Тейт Блэк естелік сыйлығының иегері атанған туындысы. 1987 жылы Эндрю Гривтің режиссерлігімен осы роман бойынша фильм түсірілді.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Романның оқиғасы Англиядағы Херефордшир мен Уэльстегі Раднорширдің шекарасында өтеді. Романның алғашқы беттерінде шекараның ферманың өзінен өтетіні айтылады: Раднор мен Херефорд шекарасы баспалдақтың ортасынан өтеді деп есептелген. Романның басты кейіпкерлері – Джонс тегі бар уэльстіктер. Оқиға флешбек әдісімен баяндалады және Льюис пен Бенджамин Джонс есімді екі туған бауырдың «Көрініс» деп аталатын шалқары, таулы шаруашылығындағы өмірін көрсетеді. Егіздердің арасындағы ерекше байланыс роман бойынаша көрсетіледі. Льюис күшті немесе үстем егіз ретінде бейнеленсе, Бенджамин сыртқы түрімен де, шаруашылықтағы істерімен де көбірек сезімтал. Ол анасы тірі болғанда үнемі оның қасына тартылады. Льюис бостандыққа ұмтылса, Бенджамин Ұлы соғыс кезінде әскерге алынады. Оның күш-жігерін отбасылық байланыстары мен жерге деген ажырамас, бұзылмас байланысы тоқыратады. Чатвин оқырманға сол кездегі аймақтағы шаруашылықтың қатыгездігі туралы да айтады. Екі егіздің әкесі Амос күнделікті жұмысының нәтижесінде, бұрынғы жылы жүрекпен қараған көзқарасының қалай қатыгезденгенін көрсетеді, және біз мұны романның кейінірек бөлігінде, ол әйелі Мэриді оқып жатқан кітабымен – «Боранды биіктер» романымен басына соққанда көреміз. Амос, қызғанышпен, әйелінің интеллектуалды деңгейін көрсететін нәрсемен шабуылдайды; ол мұнан қорқады, себебі отбасының бастысы болуға тиіс адам еркек екенін ойлайды, және білімі шектеулі болғандықтан ашуға іштей толады. «Қара төбе» романы – жауабынсыз махаббат, сексуалдық ұстамаушылық пен шатасу, әлеуметтік, діни және мәдени шектеулер, жеккөрушілік және сол дәуірдің тарихи әлеуметтік құндылықтары сияқты тақырыптарды бейнелейтін туынды, мысалы, Амос қызы Ребекканың ирланд жігітінен жүкті болғанын білгендегі жағдайы. Оның діни фанатизмі, әлеуметтік қысым, экономикалық жағдайлар мен махаббатты білдіре алмауы салдарынан ол оны үйден қуады, және ол романның соңғы бөліміне дейін есімдерін тілге тиек етпейді. Романды Чатвиннің автобиографиялық утопиясы деп қарастыруға болады, онда әрбір егіз автордың бисексуалдық көзқарасының бір бөлігін бейнелейді.

Кейіпкерлер

Сэм "Вагон" Джонс – басты кейіпкердің әкесінің әкесі. Ол отбасымен бірге тұрды, скрипка тартуды ұнатады. Ханна Джонс – Сэмнің әйелі. Қайын жұбайына жаулы қарым-қатынаспен қарады. Оның бес баласы болды (бір қызы туберкулезден қайтыс болды, екінші қызы католикке үйленді, үлкен ұлы Ронда көмір шахтасында қаза тапты, ал сүйікті ұлы Эдди оның жинаған ақшасын ұрлап, Канадаға қашып кетті. Ол Амоспен бірге қалды). Амос Джонс – басты кейіпкерлердің әкесі. Әкесі қайтыс болғаннан кейін жергілікті дін қызметкерінің қызына үйленеді және "Көрініс" шаруашылығын жалға алады, онда оқиғаның көп бөлігі орын алады. Жылқының тепкісінен қайтыс болды. Мэри Джонс (туған тегі Латимер). Дің қызметкерінің қызы. Ол жақсы білім алған, көп саяхат жасаған. Ол Үндістанда болды. Әкесі қайтыс болғаннан кейін өзін асырау үшін үйленуі керек болды, сондықтан ол жергілікті шаруаның ұлына үйленді. Олардың үш баласы бар: егіз ұлдар және қыз. Льюис Джонс – Мэри мен Амостың ұлы, Бенжаминмен егіз. Бенжамин Джонс – Мэри мен Амостың ұлы, Льюиспен егіз. Ребекка Джонс – Мэри мен Амос Джонстың қызы. Амос қызын қатты жақсы көретін, бірақ ол ирландтық католикпен Америкаға қашып кетті. Джим "Скала" Уоткинс – егіздермен шамалас жастағы жігіт, "Скала" шаруашылығында көрші тұрады. Том "Қабір" Уоткинс – жергілікті қабір жасаушы. Джимнің әкесі, Агги Уоткинске үйленген. Амоспен ұдайы қақтығыста болады. Ұлымен ұрысқаннан кейін отбасын тастап кетіп, Агги мен Джимді жалғыз қалдырып, шаруашылықты басқаруға қалдырады. Агги Уоткинс – Томға үйленген, ұлы Джим және қызы Этель бар. Том жоғалып кеткеннен кейін ол ақша табу үшін заңды емес балаларды тәрбиелейді. Этель Уоткинс – Альфи есімді ұлы бар, ол "ақыл-есі кем" және жергілікті батпақта бала кезінде қайтыс болады. Рози Фифилд – Льюис бала кезінен бірге ойнағандықтан оған ғашық. Бірақ ол соғыстан жаңа ғана оралған Реджи Бикертонға көңіл бөлді, ол жергілікті аристократтар отбасынан шыққан, бай. Ол оның жұмысына орналасады, ол оны азғырып, үйленуге ұсыныс жасайды, бірақ отбасына айтудан немесе үйленуден бас тартады, жүкті болғанда оны тастап кетеді. Оның Билли есімді ұлы бар. Оған 400 фунт стерлинг ұсынылады, ол баласымен бірге шалғайдағы шаруашылықта тұрады. Реджи Бикертон – жергілікті аристократ, Бірінші дүниежүзілік соғыста жарақат алған, Розиді азғырып, оның медбикесі және көмекшісі болған. Ол қызды жүктілегеннен кейін шетелдегі плантациясына қашып кетті. Глэдис Маскер – жесір, Лилли Энни есімді қызы бар. Оның анасы – миссис Япп. Кейіннен оның заңды емес қызы Мег (Маргарет Беатрис Маскер) дүниеге келеді. Льюис Глэдисқа ғашық. Мистер Хейнс – ол Глэдис Маскерді азғырып, Мегтің әкесі болуы мүмкін. Ол оған үйленгісі келмейді, бірақ бала дүниеге келгеннен кейін оның өміріне араласуды қалайды, оны қудалайды, соңында оны мылтықпен атып өлтіреді, содан кейін өзін-өзі өлтіреді. Маргарет "Мег" Беатрис Маскер – Глэдис қызы. Әкесі белгісіз, Мистер Хейнс немесе Джим "Скала" болуы мүмкін. Анасы қайтыс болғаннан кейін ол Агги Уоткинс пен Джимге қоныстанды. Джой мен Найджл Ламберт, жергілікті коттеджді жалға алған суретшілер жұбайы. Найджл Бенжаминнің бірнеше суретін салып жатыр, ол шопанның бір жылдық өмірі туралы поэмалар сериясы үшін жасалған. Джой Льюис Джонсқа қызығушылық танытады және оны азғырады, содан кейін ол басқа жерге көшіп кетеді. Мистер Аркрайт – жергілікті заңгер, ол әйеліне цианид беріп өлтіреді. Ол осы қылмыс үшін асылып өлтіріледі.

Орналасқан жері

Оқиға орны шамалы ойдан шығарылған; The Vision – Ллантонидің солтүстігіндегі нақты ферма. Көптеген нақты жер аттары қолданылған, олардың көпшілігі Хей-он-Уайдан оңтүстікке қарай Херефордшир мен Бреконшир шекарасындағы жерді көрсетеді. Херефордширдің Қара төбесі мен Кефн төбесі – Қара таулардың шеткі бөліктері; Брекнокшир Қара таулардың ең шығыс жотасынан батысқа қарай орналасқан. Хей-он-Уай (онымен бірге сарайы және соғысқа дейінгі теміржол станциясы) аймақтағы негізгі қала болар еді, бірақ оның аты айқын түрде жоқ; оның орнына Раднорширдің Рхулен ауылының аты қолданылған сияқты. Шропширдегі Луркенхоуптың атауы негізгі ауыл үшін пайдаланылған. Тальгарт, фильмде есімдері айтылмаса да, сол кездегі аймақ үшін маңыздырақ болған тағы бір шағын қала. Ordnance Survey картасында "Абергавенни және Қара таулар, Уэльс, 161-парақ" (1:50,000 сериясы) және тіпті жақсырақ, 1:25,000 сериясында Қара төбе, Красуоллға қарай көрсетілген. Атау өте ұзын Хаттеролл жотасынан (Англия/Уэльс шекарасын құрайтын) тік түсетін және Херефордширдің далаларына дейін Оффас Дайк жолымен жүретін белгілі жотаны білдіреді, ал ағылшын жағында. Қара төбе жергілікті тұрғындар арасында "Мысықтың арқасы" деп белгілі, себебі Херефордширден қарағанда ол құлап тұрған мысыққа ұқсайды. Сол картада, оңтүстікке қарай, Ллантони аңғарында орналасқан The Vision деп аталатын нақты ферма орналасқан, ол сондай-ақ Евьяс аңғары деп те аталады, шекараның Уэльс жағында, Капел-и-Финнен төмен. Романға шабыттанған орын Найтон мен Клун арасындағы Қара төбе және Луркенхоптан бірнеше шақырым жерде болуы мүмкін. Чатвин 1970 жылдары достарымен Пёрслоудағы Кьюм-Холлде тұрды және оның өмірбаянындағы бір бағдарламасында осы фактіні сенімді түрде айтты. Чатвин кітапты зерттеу кезінде жергілікті халық арасындағы шындықты зерттеумен біріктірді, фактілер мен ойдан шығарылғанды, әңгімелерді, жерлерді, оқиғаларды және әлеуметтік тарихты өріп ұштады.

Сыйлықтар

Бұл кітап 1982 жылғы Джеймс Тейт Блэк естелік сыйлығымен және Уитбрэдтің «Жылдың жаңа романы» сыйлығымен марапатталды (бұл одан бұрын жарық көрген «Уиданың вице-королі» кітабының мәртебесі туралы сұрақ тудырады).

Бейімделу

"Қара төбе" 1986 жылы сахналық қойылымға, ал 1987 жылы фильмге көшірілді.