Кіріспе

XIX ғасырдағы австро-венгр армиясының офицері, альпинист, арктикалық зерттеуші және картограф Юлиус Йоханнес Людовикус Риттер фон Пайер (2 қыркүйек 1841 – 29 тамыз 1915), 1876 жылы Риттер фон Пайер атанды. Ол австро-венгр армиясының офицері, альпинист, арктикалық зерттеуші, картограф, суретші және Терезиан әскери академиясының профессоры болған. Ол ең алдымен 1872–74 жылдарғы австро-венгр Солтүстік полюсіне жасаған экспедициясымен және Франц-Иосиф жерін ашқандығымен танымал.

Ерте өмір және әскери мансап

Богемияның Шёнау қаласында туған, оның әкесі Франц Антон Рудольф Пайер Австрияның уландық әскері офицері болған. Юлиус он төрт жасқа толғанда әкесі қайтыс болды. Анасының аты Бландин, туған тегі Джон. Пайер К.К. кадеттік мектебінде оқыды, ал 1857-1859 жылдары Винер-Нойштадт қаласындағы Терезиан әскери академиясында білім алды. 1859 жылдан бастап Пайер Верона қаласындағы (Венеция) австриялық 36-шы жаяу әскер полкінде кіші лейтенант болып қызмет етті. Ол 1859 жылдың 24 маусымында өткен Сольферино шайқасына қатысып, көрсеткен қызметі үшін марапатталды. Бірінші сынып лейтенант шеніне көтерілгеннен кейін 1864 жылы Венециядағы Чиоггия гарнизонына жіберілді. 1866 жылдың 24 маусымында Кустоза шайқасында екі дүрбіні жаудан тартып алып, осы үшін марапатталып, аға лейтенант шеніне ие болды. 1863 жылдан бастап Пайер Венгрия Корольдігінің (1526–1867) Айзенштадт қаласындағы кадет мектебінде және Терезиан әскери академиясында тарих және география пәнінің мұғалімі болып тағайындалды. 1868 жылы Австрия-Мажарстанның соғыс министрі Франц Кун фон Кунненфельд оны Венадағы К.К. Әскери географиялық институтының бас штабы офицері етіп тағайындады, онда ол Август фон Флигелимен бірге жұмыс істеді.

Альпілік барлау

1862 жылы Пайер бос уақытында Тироль Альпы мен Жоғары Тауерн қыраттарын зерттеу саяхаттарын бастады. 1864 жылдан кейін ол Адамелло-Пресанелла тобын және Ортлер Альпын зерттеді, 60-тан астам жаңа бағыттар ашты. 1864 жылы ол гиді Джованни Катуранимен бірге Адамеллоға (3554 м) бірінші болып көтерілді және Пресанеллаға (3558 м) алғашқы бағыт ашудан үш апта ғана қалып қойды. Ол Ортлер массивіне жасаған барлық зерттеулерін (1865-1868 жылдары) Сулденнен келген Иоганн Пинггера басқарды. Олар бірге, көбінесе жүк тасушымен бірге, Hoher Angelus (3521 м), Vertainspitze (3545 м), Palon de la Mare (3703 м), Monte Zebru (3735 м) және Monte Cevedale (3769 м) сияқты барлық маңызды, бұрын бағытталмаған шыңдарға көтерілді. Ортлерге (3905 м) олардың жаңа бағыты содан бері қалыпты бағытқа айналды. Оның саяхаттары нәтижесінде 1:56 000 масштабтағы егжей-тегжейлі топографиялық карта жасалды. Оның жетістіктеріне байланысты Пайер Австрия әскери географиялық институтына ауыстырылды. 1875 жылы Ортлерге қалыпты жолда 3000 м биіктіктен жоғары алғашқы Альпілік клуб үйі салынды және оның құрметіне Пайерхютте деп аталды.

Полярлық экспедиция

1868 жылы неміс географы Август Петерман оны топограф ретінде 2-ші неміс Солтүстік поляр экспедициясына қатысуға шақырды. 1869–1870 жылдары капитан Карл Колдевей басқаратын «Германия» кемесімен Шығыс Гренландия жағалауына сапар шегіп, олар Шеннон аралына дейін солтүстікке жетті. 1871 жылы Карл Вейпрехтпен бірге Новая Земляға австро-венгрлік алдын ала экспедициясына қатысты. 1872–1874 жылдары Пейер Карл Вейпрехтпен бірге Солтүстік полюске экспедицияны жетектеді, Вейпрехт теңізде командир болса, Пейер жағада командирлік етті. Осы сапар барысында олар Франц-Иосиф жерін ашты, бірақ Венаға оралғаннан кейін көптеген сыншылар оның бар екеніне және экспедицияға қатысқандардың тәжірибесіне күмән білдірді. Пейер куәліктер, күнделіктер және эскиздер арқылы өз мәлімдемелерін дәлелдей алатын, алайда оның күш-жігері нәтижесіз болды, тіпті капитандыққа көтерілуіне де кедергі келтірілді. 1874 жылы ол саяси маневрлер мен өзінің ашылуына және шана саяхаттарына күмән келтірген аға офицерлерінің салдарынан армиядан кетті. 1874 жылдың 1 қазанында Франц-Иосиф жерін ашқаны үшін 44 флорин алды (сол кездегі кіші лейтенанттың айлық жалақысына шамамен тең). Сонымен қатар, ол 1875 жылы Корольдік географиялық қоғамның меценаттық медалімен марапатталды. Бірақ 1876 жылдың 24 қазанында ол австриялық дворяндық титулына ие болды, бұл оған және оның ұрпақтарына еркек балалары үшін «Риттер фон» және қыздары үшін «фон» атағын алуға құқық берді.

Кейінгі өмірі

1877 жылы Риттер фон Пайер Франкфурт-на-Майн қаласының банкирінің бұрынғы әйеліне үйленді. Кейіннен олардың Жюльс және Элис есімді екі баласы болды. 1877-1879 жылдары ол Франкфурт-на-Майндағы Штедельшюледе Хайнрих Хассельхорсттан сурет салуды оқыды. 1880-1882 жылдары Мюнхендегі Көркемсурет академиясында өнерді оқуын жалғастырды. 1884-1890 жылдары Парижде суретші ретінде жұмыс істеді. 1890 жылы ол әйелінен ажырасып, Венаға оралып, әйелдерге арналған сурет салу мектебін ашты. 1895 жылы ол солтүстік-шығыстағы (Гренландия) Кейзер Франц-Жозеф фьордына сурет салу сапарын жоспарлады. 1912 жылы (жетпіс жасында) ол су асты кемесімен Солтүстік полюске экспедиция ұйымдастыруды жоспарлады. 1915 жылы қазіргі Словенияның құрамына кіретін тарихи Жоғарғы Карниола аймағындағы Велдес қаласында қайтыс болды.

Юлиус фон Пайердің есімімен аталған

Юлиус фон Пайердің есімі жоғарыда аталған Пайерхюттеден және Венадағы бірнеше көшеден басқа, Франц-Иосиф еліндегі (Пайер аралы), Антарктидадағы Пайер тауларына және Гренландияның шығысындағы Пайер жеріне де қойылған. 2013 жылдың ақпан айында, OeWF-тің PolAres MARS2013 аналогты миссиясының Мароккодағы Эрфудқа жақын орналасқан базалық лагерінен оңтүстікке қарай шамамен 80 км қашықтықтағы оңтүстік спутниктік лагері Station Payer деп аталды, ал негізгі базалық лагерь 2013 жылдың 11 ақпанындағы қону рәсімінде Weyprecht лагері деп аталған болатын.