Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
XIX ғасырдағы австро-венгр армиясының офицері, альпинист, арктикалық зерттеуші және картограф Юлиус Йоханнес Людовикус Риттер фон Пайер (2 қыркүйек 1841 – 29 тамыз 1915), 1876 жылы Риттер фон Пайер атанды. Ол австро-венгр армиясының офицері, альпинист, арктикалық зерттеуші, картограф, суретші және Терезиан әскери академиясының профессоры болған. Ол ең алдымен 1872–74 жылдарғы австро-венгр Солтүстік полюсіне жасаған экспедициясымен және Франц-Иосиф жерін ашқандығымен танымал.
19th century Austro Hungarian army officer, mountaineer, arctic explorer, and cartographer
Julius Johannes Ludovicus Ritter von Payer (2 September 1841 – 29 August 1915), ennobled Ritter von Payer in 1876, was an officer of the Austro Hungarian Army, mountaineer, arctic explorer, cartographer, painter, and professor at the Theresian Military Academy. He is chiefly known for the Austro Hungarian North Pole expedition in 1872–74 and the discovery of Franz Josef Land.
Ерте өмір және әскери мансап
Богемияның Шёнау қаласында туған, оның әкесі Франц Антон Рудольф Пайер Австрияның уландық әскері офицері болған. Юлиус он төрт жасқа толғанда әкесі қайтыс болды. Анасының аты Бландин, туған тегі Джон. Пайер К.К. кадеттік мектебінде оқыды, ал 1857-1859 жылдары Винер-Нойштадт қаласындағы Терезиан әскери академиясында білім алды. 1859 жылдан бастап Пайер Верона қаласындағы (Венеция) австриялық 36-шы жаяу әскер полкінде кіші лейтенант болып қызмет етті. Ол 1859 жылдың 24 маусымында өткен Сольферино шайқасына қатысып, көрсеткен қызметі үшін марапатталды. Бірінші сынып лейтенант шеніне көтерілгеннен кейін 1864 жылы Венециядағы Чиоггия гарнизонына жіберілді. 1866 жылдың 24 маусымында Кустоза шайқасында екі дүрбіні жаудан тартып алып, осы үшін марапатталып, аға лейтенант шеніне ие болды. 1863 жылдан бастап Пайер Венгрия Корольдігінің (1526–1867) Айзенштадт қаласындағы кадет мектебінде және Терезиан әскери академиясында тарих және география пәнінің мұғалімі болып тағайындалды. 1868 жылы Австрия-Мажарстанның соғыс министрі Франц Кун фон Кунненфельд оны Венадағы К.К. Әскери географиялық институтының бас штабы офицері етіп тағайындады, онда ол Август фон Флигелимен бірге жұмыс істеді.
Born in Schönau, Bohemia, his father Franz Anton Rudolf Payer was a retired officer of the Austrian Uhlans who died when Julius was only fourteen. His mother was Blandine, née John. Payer attended the k. k. cadet school in Łobzów near Kraków, Galicia (present day Poland). Between 1857 and 1859 he studied at the Theresian Military Academy in Wiener Neustadt. From 1859, Payer served as a sub lieutenant with the Austrian 36th infantry regiment in Verona, Venetia. He participated in the disastrous Battle of Solferino on 24 June 1859 and was honoured for his service. After promotion to the rank of lieutenant first class, he was posted to the garrison of Chioggia, Venetia in 1864. On 24 June 1866 he served the Battle of Custoza, seizing two guns, for which he was decorated and elevated to the rank of senior lieutenant. Since 1863 Payer was assigned as a history and geography teacher to the cadet school in Eisenstadt, Kingdom of Hungary (1526–1867) (present day Austria) and to the Theresian Military Academy. In 1868 the Austro Hungarian Minister of War Franz Kuhn von Kuhnenfeld appointed him a general staff officer at the k. k. Military Geographic Institute in Vienna, where he worked with August von Fligely.
Альпілік барлау
1862 жылы Пайер бос уақытында Тироль Альпы мен Жоғары Тауерн қыраттарын зерттеу саяхаттарын бастады. 1864 жылдан кейін ол Адамелло-Пресанелла тобын және Ортлер Альпын зерттеді, 60-тан астам жаңа бағыттар ашты. 1864 жылы ол гиді Джованни Катуранимен бірге Адамеллоға (3554 м) бірінші болып көтерілді және Пресанеллаға (3558 м) алғашқы бағыт ашудан үш апта ғана қалып қойды. Ол Ортлер массивіне жасаған барлық зерттеулерін (1865-1868 жылдары) Сулденнен келген Иоганн Пинггера басқарды. Олар бірге, көбінесе жүк тасушымен бірге, Hoher Angelus (3521 м), Vertainspitze (3545 м), Palon de la Mare (3703 м), Monte Zebru (3735 м) және Monte Cevedale (3769 м) сияқты барлық маңызды, бұрын бағытталмаған шыңдарға көтерілді. Ортлерге (3905 м) олардың жаңа бағыты содан бері қалыпты бағытқа айналды. Оның саяхаттары нәтижесінде 1:56 000 масштабтағы егжей-тегжейлі топографиялық карта жасалды. Оның жетістіктеріне байланысты Пайер Австрия әскери географиялық институтына ауыстырылды. 1875 жылы Ортлерге қалыпты жолда 3000 м биіктіктен жоғары алғашқы Альпілік клуб үйі салынды және оның құрметіне Пайерхютте деп аталды.
In 1862 Payer had started exploratory tours of the Tyrolean Alps and the High Tauern range in his free time. After 1864 he explored the Adamello Presanella Group and the Ortler Alps, making more than 60 first ascents. In 1864 he was, with his guide Giovanni Caturani, the first to climb Adamello (3,554 m) and missed making the first ascent of the Presanella (3,558 m) by just three weeks. All his explorations in the Ortler massif (from 1865 to 1868) were guided by :de:Johann Pinggera from Sulden. Together, often accompanied by a porter, they ascended almost all significant unclimbed summits, including the Hoher Angelus (3,521 m), Vertainspitze (3,545 m), Palon de la Mare (3,703 m), Monte Zebru (3,735), and Monte Cevedale (3,769 m). Their new approach to the Ortler (3,905 m) became the normal route of ascent ever since. His tours resulted in creating a detailed topographical map at a scale 1:56,000. Due to his achievements, Payer was transferred to the Austrian Military Geographic Institute. When in 1875, the first Alpine club hut above 3000 m was built on the normal route to the Ortler, it was named :de:Payerhütte in his honor.
Полярлық экспедиция
1868 жылы неміс географы Август Петерман оны топограф ретінде 2-ші неміс Солтүстік поляр экспедициясына қатысуға шақырды. 1869–1870 жылдары капитан Карл Колдевей басқаратын «Германия» кемесімен Шығыс Гренландия жағалауына сапар шегіп, олар Шеннон аралына дейін солтүстікке жетті. 1871 жылы Карл Вейпрехтпен бірге Новая Земляға австро-венгрлік алдын ала экспедициясына қатысты. 1872–1874 жылдары Пейер Карл Вейпрехтпен бірге Солтүстік полюске экспедицияны жетектеді, Вейпрехт теңізде командир болса, Пейер жағада командирлік етті. Осы сапар барысында олар Франц-Иосиф жерін ашты, бірақ Венаға оралғаннан кейін көптеген сыншылар оның бар екеніне және экспедицияға қатысқандардың тәжірибесіне күмән білдірді. Пейер куәліктер, күнделіктер және эскиздер арқылы өз мәлімдемелерін дәлелдей алатын, алайда оның күш-жігері нәтижесіз болды, тіпті капитандыққа көтерілуіне де кедергі келтірілді. 1874 жылы ол саяси маневрлер мен өзінің ашылуына және шана саяхаттарына күмән келтірген аға офицерлерінің салдарынан армиядан кетті. 1874 жылдың 1 қазанында Франц-Иосиф жерін ашқаны үшін 44 флорин алды (сол кездегі кіші лейтенанттың айлық жалақысына шамамен тең). Сонымен қатар, ол 1875 жылы Корольдік географиялық қоғамның меценаттық медалімен марапатталды. Бірақ 1876 жылдың 24 қазанында ол австриялық дворяндық титулына ие болды, бұл оған және оның ұрпақтарына еркек балалары үшін «Риттер фон» және қыздары үшін «фон» атағын алуға құқық берді.
In 1868 he was invited by the German geographer August Petermann to participate in the 2nd German North Polar Expedition as a topographer. Travelling to the coast of East Greenland on the Germania under Captain Carl Koldewey in 1869–1870, they reached as far north as Shannon Island. In 1871 he participated in the preliminary Austro Hungarian expedition to Novaya Zemlya, with Karl Weyprecht. From 1872 to 1874, Payer led the Austro Hungarian North Pole expedition with Karl Weyprecht, who was Commander at sea, while Payer was Commander on shore. During this voyage they made the discovery of Franz Joseph Land, however upon their return to Vienna many critics voiced doubts about its existence and about the experiences of other participants in the expedition. Payer could have proven his statements using testimonies, diaries and sketches, however his efforts were thwarted, including his promotion to captain. In 1874 he resigned from the army because of political maneuvers against him and his brother officers' doubts about his discovery and his sledge journeys. He was awarded 44 florins on 1 October 1874 for the discovery of Franz Joseph Land (about equal to the monthly salary of a Sub lieutenant at the time). He was also awarded the 1975 Royal Geographical Societys Patron's Medal. However, on 24 October 1876 he was elevated to the Austrian nobility which entitled him and his descendants to the style of Ritter von in the case of male and von in the case of female offspring.
Кейінгі өмірі
1877 жылы Риттер фон Пайер Франкфурт-на-Майн қаласының банкирінің бұрынғы әйеліне үйленді. Кейіннен олардың Жюльс және Элис есімді екі баласы болды. 1877-1879 жылдары ол Франкфурт-на-Майндағы Штедельшюледе Хайнрих Хассельхорсттан сурет салуды оқыды. 1880-1882 жылдары Мюнхендегі Көркемсурет академиясында өнерді оқуын жалғастырды. 1884-1890 жылдары Парижде суретші ретінде жұмыс істеді. 1890 жылы ол әйелінен ажырасып, Венаға оралып, әйелдерге арналған сурет салу мектебін ашты. 1895 жылы ол солтүстік-шығыстағы (Гренландия) Кейзер Франц-Жозеф фьордына сурет салу сапарын жоспарлады. 1912 жылы (жетпіс жасында) ол су асты кемесімен Солтүстік полюске экспедиция ұйымдастыруды жоспарлады. 1915 жылы қазіргі Словенияның құрамына кіретін тарихи Жоғарғы Карниола аймағындағы Велдес қаласында қайтыс болды.
In 1877 Ritter von Payer married the ex wife of a banker from Frankfurt am Main. They later had two children, Jules and Alice. From 1877 to 1879 he studied painting with Heinrich Hasselhorst at the Städelschule in Frankfurt am Main. From 1880 to 1882 he continued his study of art at the Academy of Fine Arts, Munich. From 1884 to 1890 he worked as a painter in Paris. In 1890 he divorced his wife, returned to Vienna and founded a painting school for ladies. In 1895 he planned a trip for painting to Kejser Franz Joseph Fjord in northeastern (Greenland). In 1912 he planned (at the age of seventy) an expedition in a submarine to the North Pole. He died in Veldes, in historic Upper Carniola, today part of Slovenia, in 1915.
Юлиус фон Пайердің есімімен аталған
Юлиус фон Пайердің есімі жоғарыда аталған Пайерхюттеден және Венадағы бірнеше көшеден басқа, Франц-Иосиф еліндегі (Пайер аралы), Антарктидадағы Пайер тауларына және Гренландияның шығысындағы Пайер жеріне де қойылған. 2013 жылдың ақпан айында, OeWF-тің PolAres MARS2013 аналогты миссиясының Мароккодағы Эрфудқа жақын орналасқан базалық лагерінен оңтүстікке қарай шамамен 80 км қашықтықтағы оңтүстік спутниктік лагері Station Payer деп аталды, ал негізгі базалық лагерь 2013 жылдың 11 ақпанындағы қону рәсімінде Weyprecht лагері деп аталған болатын.
Besides the Payerhütte mentioned above and several streets in Vienna, an island of Franz Josef Land (Payer Island), the Payer Mountains in Antarctica and Payer Land in eastern Greenland have been named after Julius von Payer. The southern satellite camp for the PolAres MARS2013 analog mission by the OeWF, approximately 80 km south of the base camp near Erfoud, Morocco, was named Station Payer during February 2013, after the main base camp had been called Camp Weyprecht during the landing ceremony in the morning of February 11, 2013.