Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Таиландтағы католик шіркеуінің тарихы мен мәртебесі
History and status of the Catholic Church in Thailand
Таиландтағы католик шіркеуі Римдегі Папаның рухани жетекшілігімен әлемдік католик шіркеуінің бір бөлігі болып табылады. Тайландтың католик әлеуметтік коммуникациясы мәліметінше, Таиландта 388 468 католик бар, бұл 69 миллиондық тай халқының шамамен 0,58% құрайды. 11 дін аймағында 526 приход және 662 священник қызмет етеді.
The Catholic Church in Thailand is part of the worldwide Catholic Church, under the spiritual leadership of the Pope in Rome. According to Catholic Social Communications of Thailand, there are 388,468 Catholics in Thailand, a figure that represents about 0.58% of the Thai population of 69 million. There are 11 dioceses with 526 parishes and 662 priests.
Тарих
Таиландқа христиан дінін енгізуге жасалған алғашқы тарихи жазба Джон Питер Маффеиге қарызды. Ол 1550 жылы француз францисканы Бонферре Шығыстағы пегуандар мен сиамдықтардың ұлы патшалығы туралы естіп, Гоадан португал кемесімен Космеге (Пегуан) сапар шекті, онда ол үш жыл бойы Жақсы Жаңалықты уағыздады, бірақ ешкім сенбеді. 1552 жылы Франциск Ксавьер Санцианнан досы Диего Перейраға Сиамға баруға ниеттенгенін жазды, бірақ 1552 жылдың 2 желтоқсанында қайтыс болды. 1553 жылы бірнеше португал кемелері Сиамға келді, корольдің өтінішімен үш жүз португал сарбазы оның қызметіне кірді. Келесі жылы екі доминикан миссионері, Крест әкесі Иероним мен Себастьян де Канту, оларға капеллан ретінде қосылды. Олар қысқа мерзім ішінде Аюттаяда үш приход құрды, шамамен мың бес жүз сиамдық дінге өтті. Алайда, екі миссионер де 1569 жылы жергілікті тұрғындар тарапынан өлтірілді, олардың орнына әкелер Лопес Кардосо, Джон Мадейра, Альфонсус Хименес, Луи Фонсека (1600 жылы шейіт болған) және Джон Малдонатус (1598 жылы қайтыс болған) келді.
The first historical record of an attempt to introduce Christianity to Thailand is owed to John Peter Maffei who stated that about 1550 a French Franciscan named Bonferre, hearing of the great kingdom of the Peguans and the Siamese in the East, went on a Portuguese ship from Goa to Cosme (Peguan), where for three years he preached the Gospel, but without any converts. In 1552 Francis Xavier, writing from Sancian to his friend Diego Pereira, expressed his desire to go to Siam, but his death on 2 December 1552, prevented him. In 1553 several Portuguese ships landed in Siam, and at the request of the king three hundred Portuguese soldiers entered his service. The following year two Dominicans, Fathers Hieronymus of the Cross and Sebastian de Cantù, joined them as chaplains. In a short time, they established three parishes at Ayutthaya with about fifteen hundred converted Siamese. Both missionaries, however, were murdered by locals in 1569, and were replaced by Fathers Lopez Cardoso, John Madeira, Alphonsus Ximenes, Louis Fonseca (martyred in 1600), and John Maldonatus (d. 1598).
17 ғасыр
1606 жылы иезуит Балтазар де Секейра португал саудагері Тристан Голайоның өтінішімен, ал 1624 жылы әке Юлий Цезарь Марджико Аюттаяға келді және патшаның құрметіне ие болды. Бірақ, кейінгі қуғын-сүргін христиан дінінің таралуын тоқтатты және Сиамды 22 тамызда Папа Александр VII Апостольдық викариат еткенге дейін ешқандай миссионерлерге рұқсат берілмеді. Одан кейін, Кочин Қытайының Апостольдық викарі М. Пьер де ла Мотте Ламберт, әкелер Де Бурж және Дейдьемен бірге Аюттаяға келді. 1664 жылы оған Тонг Кингтің Апостольдық викарі М. Паллу қосылды. Сиам сол кезде Шығыста сауданың тоғысқан жері болғандықтан, онда бірнеше жүз аннамдық және жапондық христиандар баспана тапты, олар өз елдеріндегі қуғын-сүргін салдарынан қуылған немесе эмигранттар болып өмір сүрді. Португалиялық және испандық иезуиттер, францискандар мен августиндер Сиамдағы отандастарына рухани қызмет көрсетті. М. Паллу Римге (1665 ж.) оралғаннан кейін, 4 шілде 1669 ж. Папа Климент IX-тан Сиам викариатын жаңадан құрылған Париждің Шетелдік Миссиялар Қоғамына тапсыру туралы жарлық алды. 1673 жылы әке Лэно Метеллополис епискобы және Сиамның бірінші Апостольдық викарі болып тағайындалды. Содан бері Сиам Шетелдік Миссиялар Қоғамының рухани қамқорлығында. Патша Фра Нарай католик миссионерлерін жылы қарсы алып, оларға шіркеу, миссионерлік үй және семинария (Сент-Жозеф колониясы) үшін жер сыйлады. Грек немесе венециялық Константин Фолкон, король Нарайдың премьер-министрінің ықпалымен, 1684 жылы король Людовик XIV-ке дипломатиялық елшілік жіберді. Француз патшасы жауап ретінде М. де Шомонды, әкелер де Фонтенэ мен Гай Ташар басқаратын бірнеше иезуиттермен бірге жіберді. 10 желтоқсан 1685 ж. король Нарай Франциямен Лувода (Лопбури) шартқа қол қойды, онда ол католик миссионерлеріне Сиамның барлық жерінде Евангелиені уағыздауға рұқсат берді, католиктерін жексенбіде жұмыс істеуден босатып, христиандар мен басқалар арасындағы дауларды шешу үшін арнайы мандарин тағайындады. Бірақ М. де Шомон кеткеннен кейін, сиамдық дворян Фра фрет раха Аюттаядағы Грекия елшісінің өлтірілуіне, Нарай патшасының құлатылуына себепкер болды, Мсг. Лэно мен бірнеше миссионерлер тұтқындалды және жазаланды, сиамдық христиандар қуғынға ұшырады. 1690 жылы бейбітшілік пен тәртіп орнатылғаннан кейін, епископ Лэно 1696 жылы қайтыс болғанға дейін жұмысын жалғастырды. Оның ізбасары, епископ Людовик Цице (1700–1727), оны бейбітшілікпен жалғастыра алды. Бірақ оның қайтысынан кейін ғасырдың қалған бөлігі қуғын-сүргін тарихынан тұрды (1729, 1755, 1764 жылдардағы қуғындар ең елеулі болды), оны жергілікті дворяндар немесе бірмалық басқыншылар жасады, бірақ патшалар миссионерлерге және епископтар Тесье де Керле мен де Лолиер Пюиконтаға (1755) көбінесе жағымды болды. Бірмалықтардың шабуылдары кезінде сиам патшасы тіпті епископ Бриготтан ортақ жауға қарсы көмек сұрады, олар католик станциялары мен колледждерін тонап, өртеп, епископ пен миссионерлерді тұтқындады. 1769 жылы әке Корре Сиамдағы миссионерлік жұмысты қайта бастады, осылайша жаңа Апостольдық викарий Мсг. Лебонның (1772–80) келуіне жол ашты. Бірақ 1775 жылы қайтадан қуғын-сүргінге ұшырап, оны елден кетуге мәжбүр етті. Епископтар Конде мен Гарноның екеуі де көп нәрсеге жете алмады. Бірма соғыстары кезінде христиандардың саны 12000-нан 1000-ға дейін азайды, ал епископ Флоренс тек жеті туған дін қызметкерімен қалды.
In 1606 the Jesuit Balthasar de Sequeira, at the request of the Portuguese merchant Tristan Golayo, and in 1624 Father Julius Cesar Margico, came to Ayutthaya and gained the favour of the king. A subsequent persecution, however, stopped the propagation of the Christian faith and no missionaries were allowed until Siam was made a Vicariate Apostolic by Pope Alexander VII on 22 August 1662. Soon after, Msgr. Pierre de la Motte Lambert, Vicar Apostolic of Cochin China, arrived at Ayutthaya, accompanied by Fathers De Bourges and Deydier. In 1664 he was joined by Msgr. Pallu, Vicar Apostolic of Tong King. Siam, in those days a rendezvous of commercial enterprise in the East, gave shelter to several hundred Annamite and Japanese Christians who had been expelled or lived there as exiles due to persecutions at home. Some Portuguese and Spanish Jesuits, Franciscans, and Augustinians provided the spiritual care of their countrymen in Siam. Msgr. Pallu, on his return to Rome (1665), obtained a Brief from Pope Clement IX (4 July 1669), by which the Vicariate of Siam was entrusted to the newly founded Society of Foreign Missions of Paris. In 1673 Father Laneau was consecrated titular Bishop of Metellopolis and first Vicar Apostolic of Siam, and ever since Siam has been under the spiritual care of the Society of Foreign Missions. King Phra Narai gave the Catholic missionaries a hearty welcome, and made them a gift of land for a church, a mission house, and a seminary (St. Joseph's colony). Through the influence of the Greek or Venetian, Constantine Phaulkon, prime minister to King Narai, the latter sent a diplomatic embassy to Louis XIV in 1684. The French king returned the compliment by sending M. de Chaumont, accompanied by some Jesuits under Fathers de Fontenay and Guy Tachard. On 10 December 1685, King Naraï signed a treaty at Louvo (Lopburi) with France, in which he permitted Catholic missionaries to preach the Gospel throughout Siam, exempted his Catholic subjects from work on Sunday, and appointed a special mandarin to settle disputes between Christians and others. However, after the departure of M. De Chaumont, a Siamese nobleman, Phra phret racha, instigated a revolution in which Greece's Minister to Ayutthaya was murdered, King Naraï deposed, Msgr. Laneau and several missionaries were taken prisoners and ill treated, and Siamese Christians were persecuted. When peace and order were restored in 1690, Bishop Laneau resumed work until his death in 1696. His successor, Bishop Louis of Cice (1700–1727), was able to continue it in peace. However, after his death the rest of the century is a history of persecutions (those of 1729, 1755, 1764 are the most notable), either by local nobles or Burmese invaders, though the kings remained more or less favourable to the missionaries and to Bishops Texier de Kerlay and de Lolière Puycontat (1755). During the inroads of the Burmese, the Siamese king even appealed to Bishop Brigot for help against the common foe, who sacked and burned the Catholic stations and colleges and imprisoned both the bishop and the missionaries. In 1769 Father Corre resumed the missions in Siam and thus paved the way for the new vicar Apostolic, Msgr. Lebon (1772–80). However, a fresh persecution in 1775 forced him to leave the kingdom, and neither of his successors, Bishops Condé and Garnault, was able to accomplish much. During the Burmese wars, the Christians were reduced in number from 12,000 to 1000, and Bishop Florens was left in charge with only seven native priests.
19 ғасыр
Тек 1826 және 1830 жылдары ғана Еуропадан жаңа миссионерлер келді, олардың арасында Бушо, Барб, Бругиер, Вахал, Гранжан, Паллегои және Курвези болатын. 1834 жылы соңғысы Сиамның Апостольдық викарі болып тағайындалды, соның арқасында миссионерлік қызмет қайта жандана бастады. Оның басшылығымен Сиамда 6590 католик, 11 еуропалық және жеті жергілікті дін қызметкері болды. Оның ізбасары, епископ Паллегои (1840–1862), «Description du royaume Thai ou Siam» және «Dictionnaire siamois latin français anglais» (30 000 сөз) кітаптарының авторы, Сиамның ең көрнекті Апостольдық викарийлерінің бірі, сиам тілін ең жақсы білген ғалым және лаостар арасында миссионерлік қызмет атқарған. Ол Наполеон III-ті Сиаммен француздық одақты жаңартуға және 1856 жылы М. де Монтиньи басқаратын елшілік делегациясын Сиамға жіберуге ықпал етті. 1856 жылдың 8 шілдесінде король Монгкут Франциямен саяси-сауда шартына қол қойды, осы арқылы Фра Нараидің 17 ғасырда католик миссионерлеріне берген жеңілдіктері қайта жаңартылды. Епископты король жоғары бағалап, оның жерлеу рәсіміне жеке қатысып, миссионерлерден достық нысаны ретінде епископтың сақинасын қабылдады. Монгкут (1851–1868) және Чулалонгкорн (1868–1910) корольдерінің көрегенділігінің арқасында, Паллегоидің ізбасарлары – епископтар Дюпон (1862–1872) және Вей (1875–1909) кезінде Сиамдағы католик шіркеуі бейбітшілікте өмір сүрді. 1894 жылы Франция мен Сиам арасындағы шиеленістерге байланысты миссионерлер жергілікті мандариндердің наразылығына тап болды, бірақ сыртқы істер министрі француз басқыншылығының миссионерлерге және олардың жұмысына ешқандай зиян келтірмейтінін уәделеді.
It was only in 1826 and 1830 that a fresh supply of European missionaries arrived, among them Fathers Bouchot, Barbe, Bruguière, Vachal, Grandjean, Pallegoix, and Courvezy. In 1834 the last was appointed Vicar Apostolic of Siam, and the missions began to revive. Under him Siam numbered 6,590 Catholics and 11 European and seven native priests. His successor, Bishop Pallegoix (1840–1862), author of Description du royaume Thai ou Siam and Dictionnaire siamois latin français anglais (30,000 words), was one of the most distinguished vicars Apostolic of Siam, the best Siamese scholar, and a missionary among the Laotines. He induced Napoleon III to renew the French alliance with Siam and to send an embassy under M. de Montigny to Siam in 1856. On 8 July 1856, King Mongkut signed a political commercial treaty with France, by which the privileges granted to the Catholic missionaries by Phra Naraï in the 17th century were renewed. The bishop was highly esteemed by the king, who personally assisted at his funeral and accepted from the missionaries as a token of friendship the bishop's ring. Thanks to the broad mindedness of Kings Mongkut (1851–1868) and Chulalongkorn (1868–1910), the Catholic Church in Siam enjoyed peace under Pallegoix's successors, Bishops Dupont (1862–1872) and Vey (1875–1909). Owing to the complications between France and Siam, in 1894, the missionaries had to endure the ill will of local mandarins, though the minister of foreign affairs promised that no harm would be done to the missionaries and their work on account of the French invasion.
20 ғасыр
XX ғасырдың басында шамамен 23 000 католик сенуші, 55 шіркеу және шапкіштар, осындай монахтар ордендерінің өкілдері, әлеуметтік және білім беру мекемелері (мысалы, жетімдер үйі, мектептер және семинария, колледж) болды. XX ғасырда Таиландқа көптеген католик қауымдары жұмыс істеу үшін келді. 1975 жылы католиктердің шұғыл көмек және босқындар жөніндегі кеңсесі адамгершілік құндылықтарды қорғау және әлеуметтік жұмыс үшін құрылды, соның ішінде Индокитайдан келген босқындардың тудырған шұғыл мәселесі де осыған кірді. Папа король Рама IX Бхумибол Адульядежге сапарының мақсаты тек корольдің 1960 жылы алдыңғы папа Иоанн XXIII-ге жасаған сапарына жауап беру ғана емес, сонымен қатар Таиландты босқындарды қабылдағаны үшін жеке түрде алғыс айту екенін айтты, бұл ол адамзаттың үлгісі деп атады. Король Рама IX папаға христиан дінінің елде қалай өскенін байқағанын және Таиланд пен Ватикан арасындағы қарым-қатынас жүздеген жылдар бұрын Аюттхая патшалығы кезінде қалай басталғанын мойындағанын айтты. 1989 жылдың 22 қазанында Таиландтың шейіттері қасиетті деп жарияланды. 1940 жылы Таиланд француздермен соғыс жүргізіп жатқан кезде, катехист Филип Сифонг Онфитак және оның алты серігі француз тыңшылары деп күдіктенгендіктен өлтірілді.
At the beginning of the 20th century, there were about 23,000 Catholic believers, 55 churches and chapels, representatives of such monastic orders, social and educational institutions (e. g., orphanages, schools and a seminary, college). During the 20th century, many other Catholic congregations arrived to work in Thailand. In 1975 the Catholic Office for Emergency Relief and Refugees was established for protection of moral values and social work, including the urgent problem created by refugees from Indochina. The pope told King Rama IX Bhumibol Adulyadej that his visit was not only to return the courtesy when the king visited his predecessor Pope John XXIII in 1960 but to also personally thank Thailand for welcoming refugees which he said was an exemplary example of humanity. King Rama IX told the pope he observed how Christianity had grown in the kingdom and recognized how the relationship between Thailand and the Vatican first began hundreds of years earlier during the Ayutthaya Kingdom. On 22 October 1989, the Martyrs of Thailand were beatified. The catechist Philip Siphong Onphitak and six companions had been killed in 1940 as suspected French spies at a time when Thailand was at war with the French.
21 ғасыр
2003 жылы Таиландта 278 000 католик болды, бұл сол кездегі жалпы халықтың 0,44% құрады. Тайланд премьер-министрі Инглак Шинават 2013 жылдың 13 қыркүйегінде Ватиканға сапар шегіп, Рим папасы Францискпен кездесті. Оның бұл сапары 50 жылдан астам уақыттан бері Тайланд үкіметінің басшысының Киелі Таққа алғашқы ресми сапары болды. Кездесу барысында Инглак Франциск папаны Таиландқа ресми түрде шақырды, бірақ сапар күні туралы әңгіме қозғалмады. Франциск папа 19-23 қараша 2019 күндері Азия аймағына жасаған сапары аясында Таиландқа келді, бұл 1984 жылы Иоанн Павел II-нің сапарынан бергі алғашқы паптық сапар болды. Папаның сапары 1669 жылы Таиландқа католицизмді әкелген Сиам Апостольдық викариатының құрылғанына 350 жыл толуымен және Таиланд пен Ватикан арасындағы ресми дипломатиялық қарым-қатынастардың 50 жылдығымен сәйкес келеді. Таиландта болған кезінде ол премьер-министрмен, король Ваджиралонгкорнмен және будданың жоғарғы патриархымен кездесті, сондай-ақ Ұлттық стадионда және Успенский соборында мисса өткізді.
In 2003, there were 278,000 Catholics in Thailand, which constituted 0.44% of the total population at the time. Thai Prime Minister Yingluck Shinawatra visited the Vatican on 13 September 2013 where she met Pope Francis. Her visit was the first to the Holy See by a Thai governmental leader in over 50 years. At this meeting Yingluck formally invited Pope Francis to visit Thailand, although no dates were discussed at the time. Pope Francis visited Thailand from 19–23 November 2019 as part of an Asian tour, the first such papal visit since that of Pope John Paul II in 1984. The papal visit marks the 350th anniversary of the establishment of the Apostolic Vicariate of Siam, which brought Catholicism to Thailand in 1669, as well as the 50th anniversary of formal diplomatic relations between Thailand and the Vatican. While in Thailand he had audiences with the prime minister, King Vajiralongkorn, and the supreme Buddhist patriarch, as well as celebrating masses at the National Stadium and Assumption Cathedral.