Поляк елтаңбасы: Сулима

Кіріспе

Польшаның елтаңбасы

Сулима – Польшаның елтаңбасы. Ол Польша Корольдігі мен Польша-Литва одағындағы бірнеше шляхта отбасылары қолданған. Атақты адамдардың арасында осы таңбаны қолданғандар – әйгілі поляк рыцарі Зависа Черный және Сульковский отбасы.

Этимология

Мария Ковальска Бобовскидің пікірінше, бұл термин Сулима немесе Сулим деген жеке есімнен туындаған. 1394 жылдан бастап, аталған термин Сулима, эризипеласы бар, оның бұл әулеттің мүшесі екені сөзсіз. Владыслав Семкович Сулима есімін Великопольшадағы Сулинадағы Сулимов ауылынан шығарды, ол Гнезно ауданындағы Клекке қарасты болған. Сол сияқты атауға ие тағы бір Сулимов (қазіргі Сульмов) ауылы Сиерадц ауданындағы Гощанов приходында орналасқан. Бұл жазбаларда 1391 жылға дейін тіркелген. Łęczyca-дан кейінгі кезеңде белгілі болған әртүрлі әулеттердің мүліктері. Юниевке жақын Сиерадз Островскаға дейін, тікелей 30 шақырым қашықтықта, Сулималармен байланысты ауыл 13 ғасырда пайда болған. Тағы бір теория бойынша, Сулима Сулимовтар әулетінің атынан немесе ортағасырлық "сулици" деп аталатын қызылшадан шыққан болуы мүмкін.

Сипаттама

Герб қызыл және сары екі бөлікке бөлінген қалқаннан тұрады. Төменгі бөлігі көбінесе қызыл, кейбір жағдайларда көк түсті болып бейнеленеді және үш ақ тас пен кресттермен әшекейленген. Жоғарғы бөлігі сары, кейде алтын, сирек жағдайларда ақ, кейде күміс түсті болып келінеді, оған оңға қарап тұрған бүркіттің жоғарғы жартысы, қанаттары сыртқа қарай бағытталған күйде бейнеленген. Гербтің әсемделіп көрсетілген нұсқаларында түрлі манталар, соның ішінде қалқанның үстіндегі шлем және шлемдегі қосымша бүркіт бар. Жеке отбасылар қолданатын нұсқалары түстер схемасын өзгерте алады, басқа бүркіт пайдаланады немесе бүкіл суретті үлкен гербтің құрамына енгізе алады.

Тарих

Сулима гербінің ең ерте кездескен қолданылуы 1352–1360 жылдардағы құжаттарға тіркелген үш балауыз мөрде кездеседі. Олардың бірі – Қасқыр шіркеуінің мұрағаты Францискке тиесілі. Алғашқы түрінде герб тек бөлінбеген қалқаннан тұратын, бірақ оның түстері белгісіз. 14 ғасырдағы мөрдің бірнеше бейнесінің ішінде 1413 жылы Городло одағының шарты бойынша Климонтовтан Станислав Гамраттың мөрі бар. Шамамен сол уақытта Завиза Черный Сулиманы қолданды. Түріктермен соғысып, король Сигизмундтың қасында түрлі тапсырмаларды орындаған ол өз гербіндегі бүркітті қара түске бояды (Czarny деген аты поляк тілінде «қара» дегенді білдіреді). Зәуисзаның бейнесімен байланысты Сулиманың алғашқы түсті нұсқасы да бар. Бұл нұсқа Тирольдегі Арльбергтегі (пол. Księga bracka św. Krzysztofa na Arlbergu w Tyrolu) бауырластық кітабында Альпі тауларын кесіп өтетін саяхатшыларға қамқорлық жасау үшін бауырластыққа сый ретінде сақталған. Гербтің қанаты, жоғарғы бөлігі және үстіндегі белдеуі күміспен қапталған. Төменгі бөлігі қызыл түсті, алтыннан жасалған тастармен безендірілген, екі тас, содан кейін бір тас орналасқан. Батыстық суретшіге Силезияның (белдеуі мен түсі), Германияның (түсі) және Польшаның (алаңның түсі) бүркіттері әсер еткен болуы мүмкін. 15 ғасырда Сулима бейнесі үш батыстық қару-жарақ тізімінде кездеседі. Олардың ішінде 1435 жылғы Жан Ле Февр де Сент-Ремидің Бургундиялық алтын тоғасы бар. Бұл тізім бауырластық кітабының түс схемасын қайталайды, бірақ жоғарғы бөлігі жұқарақ, әдеттегі жартысының орнына қалқанның үштен бірін құрайды. Бұл нұсқада әшекейлер мен матолық жоқ. 1420–1430 жылдардағы тағы екі батыстық қару-жарақ тізімі – Бергшаммар кодексі мен Лиценич қару-жарақ тізімі жоғарғы бөлікті кішірейтеді. Сонымен қатар, Польшада Сулима бейнелері екі бөлікке бөлінген. Бұл дизайнды 1435–1441 жылдар аралығында Опоровтан келген Владysław пен Вроцлав епископының мөрлері көрсеткен. Осындай үлгі Опоров қалашығында да сақталған. 1484–1493 жылдардағы Қасиетті Барбараның реликвиялық қобдишасының безендірілуінде сәндік жиектер бар, эмблемасы қызыл, ал алаңы алтын. Толық гербтің келесі элементтері – лабров және зергерлік бұйымдар Дмосин шіркеуінің қоңырауында пайда болды. 1500 жылға дейін Опоровский отбасының мүшесі осы гербті алды. Бұл Польшада Сулима Лабрами мен зергерлік бұйымдарының алғашқы бейнесі. Сондай-ақ, қалпақтың үстінде тәж болған. Алтын төбелі Сулиманың алғашқы бейнесі 1541–1545 жылдардағы Петр Гамраттың портретінде кездеседі. Алайда, жоғарғы бөлігі бас сияқты көрінеді. Екі бөлікті және алтын жоғарғы бөлікті 1535–1555 жылдардағы Гербал Арсеналски көрсеткен. Сонымен қатар, тастардың барлығы күміс. Күміс түсті жоғарғы бөлік 16 ғасырда пайда болса да, алтын түсті нұсқасы көбірек гербтерде кездеседі. 1584 жылғы Бартош Папроцкийдің жаңа геральдикалық жинағының үлкен еңбегі зор. Ол гербтің толық бейнесін көрсетеді, бірақ тастардың түсін анықтамайды. Сонымен қатар, гравёрдің қателігі салдарынан бүркіт пен эмблема сол жаққа қаратылған, кейін қайталанған. Бұл герб бірнеше готикалық қабір тастарында, оның ішінде Гнезно мен Колодада, бірнеше шіркеулерде және Кутноға жақын Опоров қалашығында сәулеттік бөлшек ретінде, сондай-ақ әртүрлі шіркеулік асыл тастардың, қымбат тостағандар мен кітаптардың негізін қалаушылардың символы ретінде кездеседі. 14 ғасырдың соңында Сулима туралы алғашқы жазбаша мәліметтер пайда болды. 1397 жылы отбасының аты мен гербі Łęczyca воеводствосының сот жазбаларында (record de cleynodio Sulima) кездеседі. Сол жылы сот жазбаларында Сулимовтың туысы Конинде де еске алынған. Содан бері ол әртүрлі геральдикалық жазбаларда, кейде латын немесе поляк тілдерінде гербтің қысқаша сипаттамасымен аударылды, мысалы, Pol Horla і trzi kamene (1423), үш тасты бүркіт (1568) немесе үш тасты бассейн бүркіт v қара қорап (1580). Сулима 1460 жылдары Ян Длугосқа тиесілі алғашқы поляк гербінің тасы болды. Длугос гербтің алаңын бөліп көрсетпеген. Мүмкін, ол осы сипаттамадан алынып тасталған немесе ескі суреттерге негізделген. Прокламия туралы алғашқы мәлімет, гербтің басқа аты, 1424 жылдан басталады. Қара бүркіт күш-қуаттың символы болды және Рим императорларының, сондай-ақ германдықтардың эмблемасы болды. Леопольд фон Ледебурдың берген аңызына сәйкес, Сулимитов үш асыл тасты гербке қосты, бұл оның екі ағасымен қандастық байланысын көрсету үшін, ол оларды есімімен және эмблемасымен ажыратуы керек еді. Ян Длугос, кейін басқа да геральдистер (Папроцкий, Биелски, Окольски, Нисецкий) Сулимчицилер Германиядан келген шабандоздар екенін болжады. Бұл гербтегі қара бүркіт, Рейх патшалары мен императорларының геральдикасына сілтеме жасайды. Нисецкий тіпті пруссиялық Слофф отбасының мысалын келтіреді, олардың төрт бөлікті гербінің бірінде қара бүркіттің жартысы бейнеленген және оларды Сулимчицилермен туыс деп жазады. Имино критериі ең ерте есімталған Сулимитовтың есімдерінің таза поляк екенін нақты көрсетеді (мысалы, Страшешко, Будислав, Вержаслав). Кейбір жалпы есімдер қабылдау жолын жабуға арналған отбасыларға тән. Бірінші (Родывилді есептемегенде) құжатталған қабылданған (1506 жыл) – Торұннан келген кеңесші Ян Байтел (Бейтель). 1522 жылы Станислав Витреатор (Шкляржевский) Сулимитовқа айналды, ал төрт жылдан кейін Федор Давилович Витебскіден, балалары мен бауырлары – Саул Эмануэль және Ежи Зыляевичтер Петр мен Ян Служевский Гамраттар қабылдады. 1540 жылы Феликс Тринцидің қабылдануымен Сулимитовтың тағы бір нұсқасы пайда болды (гербтің аристократиялық және баламалы бейнелерін қараңыз). Жаңа Сулимитовтар Бірінші Республиканың соңына дейін қабылданды. Энтони, Кристофер және Валентин Деймдер 1768 жылы Сулиманы алды, Джордж Трублаевич бір жылдан кейін, ал Мельхиор, Гаспар және Ян Шайовскийлер (Шаевскийлер) 1776 жылы. Сулиманы шетелдік текті бірнеше отбасы қолданды, оның ішінде татар және армян отбасылары. Станислав Дзядулевич татар тектік князь Улановичтер отбасы туралы айтады (Ясик Казковичтен шыққан, ескі князь Кричинских желісі; атауы 1640–1650 жылдар аралығында алынған Уланович ауылынан шыққан). Ол 1819 жылы Игнатий Уланович Сулиманың (Уллановичты жазған және «Солмс» деген лақап атын қолданған) Польша Корольдығы Сенатына граф титулын беру туралы өтініш бергенін айтты, өйткені оның әкесі әртүрлі мәмілелерде ресми титул алған және тіпті метрикада граф ретінде тіркелген. 1824 жылы Сенат комиссиясы дәлелдерді мойындады және оған марапат берді. Заблоцкий отбасының аты татар текті, олар поляк татарларының қызметі туралы айтады. Армян текті Луис Корвинус Яшкиевичтер отбасының құрамында болды. Осы отбасының ішінде басқалар да болды: Ян, король Станислав Август Понятовскийдің сарай дәрігері, Ягеллон университетінің профессоры; Иосиф, 1765 жылы Львовтағы армян құқығының судьясы, король хатшысы; Габриэль және Франциск Ксавьер, король хатшылары. 1855 жылы Александр Борисович лак «Ресей геральдикасы» атты кітабын жариялады. Автор онда Ресей ақсүйектерінің есімдерін келтіреді, олар поляк гербтерін қабылдады. Олардың ішінде Сулима бар. Лак мұндай қабылдану қалай болғанын түсіндірмейді. Бір нәрсе анық – Ресейге қоныстанған поляк отбасылары аз болды. Ресейдің жергілікті отбасылары өздерінің бейнелерін имитациялау принципі бойынша поляк гербтерін алған болуы мүмкін. Сулима лакқа Бантыш Каменский, Гурьев және Саблуков отбасыларының мөрлерін берді.

The earliest recorded uses of the Sulima coat of arms are found on three wax seals attached to documents from c. 1352 – c. 1360. One of them was owned by the curator of the collegiate church of St. Michael's Castle, Francis. In its initial form, the coat of arms consisted of only the undivided shield, but its colors remain unknown. Among several images of the seal from the 14th century, the seal of Stanisław Gamrat from Klimontów impressed under the act of Union of Horodło in 1413. Around the same time, Zawisza Czarny used Sulima. Fighting with the Turks and performing various missions at the side of king Sigismund, he colored the eagle black in his coat of arms (a cognomen Czarny means "black" in Polish). Associated with the figure of Zawisza is also the first colored version of Sulima. It ended up in St. Christopher's Fraternal Book on Arlberg in Tyrol (pol. Księga bracka św. Krzysztofa na Arlbergu w Tyrolu) as a donation to the fraternity for caring for travelers crossing the Alps. The arms of the eagle, the top field, and an added girdle on the eagle were silver. The bottom field was red with golden stones, with an arrangement of two stones, then one. Presumably, the Western illustrator was inspired by the eagles of Silesia (girdle and color), Germany (color) and Poland (color of the field). In the 15th century, appearances of Sulima were featured in three Western rolls of arms. Among them is the Burgundian Armorial Toison d'Or by Jean Le Fèvre de Saint Remy from around 1435. Armorial repeats the color scheme of Fraternal Book, but the upper field is thinner, coming closer to a third of the shield instead of the usual half. That version lacks any jewels, nor does it have any mantling. Two other Western armorials, Codex Bergshammar and Armorial Lycenich from the 1420s–1430s, scaled down the top field. At the same time in Poland, images of Sulima already had a clear division between two fields. The seals of Władysław from Oporów and bishop of Wrocław demonstrated this design from 1435 to 1441. Similar patterns were also preserved at the castle in Oporów. The decoration of the reliquary of St. Barbara from the years 1484–1493 has decorative fringes; the emblem is red, and the field is gold. Subsequent elements of the full coat of arms next to labrów and jewel, appeared on the bell of the Dmosin. Dating back to 1,500 years, the foundation of a family member Oporowski occurred. This is the first presentation of Sulima Labrami and the jewel in Poland. Additionally, the helmet had a crown. The first performance Sulima with a gold top field comes from the portrait of Peter Gamrat from the years 1541–1545. However, the top field is more like a head. Division two pole and gold upper field shows while so called Herbal Arsenalski from about 1535–1555. In addition, the stones are all silver. Although the silver tincture upper field appears in the 16th century, the tincture of gold became present in more coat of arms. Much of the merits of a new compendium of heraldic from 1584—Herby rycerstwa polskiego by Bartosz Paprocki. It shows the image of the coat of arms full, but does not identify the color of stones. In addition, due to an engraver's error, the eagle jewel and emblem is facing to the left, which was later replicated. This coat of arms is found on several gothic tombstones, among others in Gniezno and Koło, as an architectural detail in several churches and in a castle in Oporów near Kutno, as well as a symbol of the founders of the various ecclesiastical jewels, precious chalices, and books. The decline of the 14th century had the first written mention of Sulima. In 1397, the name of the family and the coat of arms appeared in court records Łęczyca voivodeship (record de cleynodio Sulima). In that same year, it mensions of a kindred Sulimów in court records Konin. Since then, it was translated in various writings heraldic, sometimes with a terse description of the coat of arms in Latin or Polish, for example, Pol Horla and trzi kamene (1423), eagle with three stones (1568), or three stones s pools eagle v black box (1580). Sulima was also the first Polish armorial Gem attributed to Jan Długosz during the 1460s. Dlugosz describes the coat of arms without the distribution of the field. It is possible that it was omitted from this description, or based on older depictions. The earliest mention of proklamie, another name for the coat of arms, comes from 1424. The black eagle was a symbol of strength and the emblem of the Roman emperors as well as the Germans. According to legend, given by Leopold von Ledebur progenitor, Sulimitów was added to the coat of arms of three precious stones to show the community of blood with his two brothers, from whom he had to distinguish by name and emblem. Jan Dlugosz hypothesized, repeated later by other heralds (Paprocki, Bielski, Okolski, Niesiecki), that Sulimczycy were knights migrated from Germany. This would testify about the black eagle, allegedly referring to the heraldry of kings and emperors of the Reich. Niesiecki even gives an example of Prussian family Slomff that in one of the fields, the czterodzielnego coat of arms had half a black eagle and writes about them as relatives to Sulimczyków. Criterion imino clearly shows that the names of the earliest mentioned Sulimitów were purely Polish (e. g. Strzeszko, Budzisław, Wierzchosław). Some of the common names there are for families of assumed to coat the road adoption. The first (not counting Rodywiła) documented an adopted (year 1506) was a councilor Jan Baytel (Beutel) of Toruń. In 1522, Sulimitą became Stanislaw Vitreator (Glazier Szklarzewski), while four years later, Fedor Dawiłowicz of Vitsyebsk, children, and brothers—Saul Emanuel and Jerzy Zylajewiczami. They were adopted by Peter and John Służewski Gamrat. With the adoption came a coat of Felix of Trynczy in 1540, and it made the gem varieties (see variant versions aristocratic and alternative representations of the coat of arms). New Sulimitów admitted to the family until the end of the First Republic. Anthony, Christopher, and Valentine Deymów were knighted and given Sulima in 1768, George Trublajewicza a year later, and Melchior, Gaspar, and John Szajowskich (Szajewskich) in 1776. Several families of foreign origin used Sulima, including Tatar and Armenian. Stanislaw Dziadulewicz lists Tartar origin family kniaziowską Ułanowiczów (who have come from Jasiek Kazkowicza, an older line of princes Kryczyńskich; name comes from the village Ułanowicze taken in the period 1640–1650 Adam). He mentioned that in 1819, Ignatius Ułanowicz Sulima (who wrote the Ullanowicz and using the nickname "on Solms") filed an application to the Senate of the Polish Kingdom to grant him the title of earl because of his father in various transactions, the official took the title and that was registered even in metric as Count. The Commission of the Senate in 1824 recognized the evidence and awarded it. The Zablocki family name is of Tatar origin, and lists the service Tartars Polish. Louis Corvinus, of Armenian origin, was supposed to be part of the Jaśkiewiczów family. With this family were to be among others: Jan, court physician of King Stanisław August Poniatowski, Jagiellonian University professor; Joseph, the judge rights of Armenian in Lviv 1765, king's secretary; Gabriel and Francis Xavier, secretaries of the king. Published in 1855, a book of Russian heraldry Alexander Borisovich varnish "Heraldry Russian". The author cites the names there of the Russian nobility, which took over some of the Polish coat of arms. Among them is Sulima. The paint does not explain how such a takeover occurred. What is certain is that few Polish families settled in Russia. Native Russian families could receive the Polish coats of arms on the principle of assimilation images of their own. Sulima had the varnish to seal the family: Bantysz Kamienski, Guriew and Sabłukow (of unspecified variety). Herb Sulima, one of the 271 Polish nobility coats of arms, has been absorbed by the Russian heraldry.