Кіріспе

Поляк елтаңбасы Pobóg – орта ғасырлық Польшада және кейін Польша-Литва мемлекетінде көптеген ақсүйек отбасылары қолданған поляк елтаңбасы.

Тарих

Кәсіби сарапшылардың Каспар Нисецкийдің "Herbarz Polski", Адам Бониецкийдің "Herbarz Polski", профессор Ф. Пиекосинскидің "Herby Rodów Polskich" және "Rycerstwo polskie wieków średnich" сияқты дереккөздерін пайдалануы Pobóg тегінің 150 жылы готтар құрған тайпалық бірлестіктердің қалыптасуына дейін жететінін анықтады. Бұл жүйе ежелгі славян отбасылық қауымдық құрылымымен және сармат отбасылық жүйесімен байланысты болды. Ауылшаруашылық жерлері үшін күрес кезінде феодалдық клан жүйесі шығыстан және батыстан келген жаулап алушыларға қарсы ең тиімді қорғаныс ретінде қалыптасты. Профессор Ф. Пиекосинскинің күшті қолдауына ие аңыз бойынша, Pobóg Pobodze кланы Попиелид әулетінің кіші тармағы болып табылады, ол 7-9 ғасырларда Польшаны биледі, ал одан кейін 9-14 ғасырларда Болеслав Пиаст әулеті (Попиелид әулетінің тағы бір кіші тармағы) биледі. Попиелидтер Pobóg кланы Попиелид әулетінің ең ірі тармағы – Огонецкий кланының бір бөлігі, бұл туралы Пиекосинскинің поляк кландары тарихы бойынша зерттеулері көрсетіп тұр. Pobóg аты, ескі поляк тілінде «құдайдың қамқорлығында болсын» деген мағына беретін «Po Bodze» тілегінен туындаған Pobodze жариялануынан пайда болған болуы мүмкін. Ол ең көне сот тізімдерінде дәл осы түрінде кездеседі. Pobóg жариялануы 16 ғасырда отбасыларда пайда болды. Басқа тарихшылар Pobóg атының осы Буг өзенінің атынан шыққандығын айтады. Бұл тұжырымда Pobóg «Бугтан кейін» дегенді білдіреді. Олар Pobóg кланының ежелгі жерлерін Солтүстік-Шығыс Кіші Польшада (Малопольска) Буг өзенінің маңында орналастырды. Демек, Малопольскадағы иеліктер клан жерлерінің тек бір бөлігі болды. Pobóg кланының көрнекті отбасылары ханзадаға, дінге және қауымға қызмет еткені үшін, сондай-ақ әскер мен ғалым ретіндегі ерліктері үшін ақсүйек мәртебесіне ие болды. Кейіннен олардың көптеген тармақтары алыс жерлерге, тіпті басқа елдерде орналасқан иеліктерге ие болғандықтан одан да танымал болды. 12 ғасырдан бастап бұл ежелгі клан аумақтың 14 ғасырда ұлттық дамуға үлкен үлес қосқан үлкен әлеуметтік және экономикалық өзгерістермен байланысты болды. Pobóg кланы 1190 жылы ханзада Казимир II Әділдің басшылығымен пұтқа табынушы прус және йотвинг тайпаларына қарсы жеңіске жеткен крест жорығына қатысты. Кландағы бір мүше пұтқа табынушы қолбасшыны жеке тұтқынға алғанымен танымал болды. 1331 жылы Pobóg кланы Пловце шайқасында Тевтон орденіне қарсы жеңіске қатысты. 1359 жылы Полониныде (Полонини) молдаван әскеріне қарсы. 1410 жылы Pobóg кланы сол кездегі Еуропадағы ең ірі және ең әйгілі шайқас – Грунвальд (Танненберг) шайқасына өз туымен қатысты, онда поляк және литва әскерлері Тевтон орденіне қарсы жеңіске жетті. Отбасының әскерлерін Серадзский палатині Якуб Коньепольский басқарды. 1413 жылы Городлода (Люблин одағына қол қойылған кезде) Pobóg кланы Коньецпольский Якубы және Поповтың Пётрі арқылы Литва бояр Ралоны қабылдады. Польшаның ортағасырлық бас тарихшысы Ян Длугос (шамамен 1460 жылы) Pobóg кланы туралы «ad iracundiam proni» («ашуға бейім») деп жазды. Ян Длугос пен басқа да құжаттарға сәйкес, Pobóg гербі 15 ғасырдың басында басқа бейнеге ие болды. Тевтон рыцарларының ордені солтүстіктен, ал шығыстан татарлар жылжығандықтан, кландар көршілес елдердегі отбасылармен одақ құрып, жақсырақ өмір сүру және сауда жасау үшін өзін жақсырақ орналастыруға тырысты. 1447 жылы Казимир IV Ягеллон Литваның Ұлы князі болды, екі елді біріктірді, ал клан келесі ғасырда түріктерге, татарларға және москвалықтарға қарсы көптеген қамалдар салды, олар қауіпті болып табылды. Pobóg отбасының кланы орта және кейінгі Еуропа өміріне маңызды үлес қосуын жалғастырды. 15 ғасырдан бастап олар бедел мен биліктің маңызды лауазымдарын иеленді, үстемдік үшін тайпалық күреске қатысты және Поморье (Померания), Ресей, Латвия, Литва, сондай-ақ Моравия, Венгрия және Молдавияға тарады. Осы уақыттан бастап Польша кландары арасында ежелгі Pobóg отбасының кланы ерекше көзге түсті.

Атақты ата-бабалары

Стефан Гнезненің архиепископы болды. Стефанның бастамасымен Гнезнода сейм шақырылды, онда Казимирді Клюни монастырынан әкеліп, оны әкесінің тағына отырғызу туралы шешім қабылданды, осы мақсатта олар еңбектері мен күштерін аямайтындарын білдірді. Одан кейін ол Римге барып, папа Бенедикт IX-тан Казимирді монахтық уәдесінен және міндеттемесінен босатуды сұрады; содан кейін Клуниде Казимирді Польша тағына көтерілуге көндіру үшін тырысты. Казимир оның тілегіне бойынсұнып, ол оны Польшаға қайтарды және оны, сондай-ақ русь князьдарына туысқан әйелін таж кигізді; сондай-ақ, одан кейін Болеслав Батылға да таж кигізді. Ол Польшаны, әсіресе Гнезнен соборын тонаған богемиялықтарға қарсы сотқа жүгінді, бірақ одан көп пайда көре алмады. Осы тырыстықтары кезінде 1059 жылы қайтыс болды. Папроцкий «Гняздо cnoty» еңбегінде 1080 жылы король Казимирдің келіп-келіп қызметкері Болеста туралы айтады. Сол автор Чыржице монастырының тізімдеріне сүйене отырып, 1145 жылы Краков палатины (герцогы) Стефанның гүлденгенін жазды. Папроцкий Кромерден кейін тағы бір Болестаны атады, ол Визнаның кастеляны, 1167 жылы Пруссиядағы әкімшіліктің бір бөлігін басқарған, Болеслав IV Бұйралының тұсында. Оның ұлы, шамасы, Плоцк алғашқы старостасы (графы) болды. Сол жерде ол Сандомир палатины (герцогы) Флорианның 1243 жылы қайтыс болғанын оқыды. Комес (граф) Мсчивой 1231 және 1235 жылдары Побог гербімен құжатқа мөр басты. Оның ұлы Миколай Краков палатины (герцогы) болды. Басқа Побог Адам 1260 жылы Краков кастеляны болды. Папроцкий сондай-ақ Якобты, Плоцк епискобы Петрдің әкесін, 1263 жылы қайтыс болғанын айтады. Бернард, сондай-ақ Плоцк епискобы, Побог руының мүшесі болды. Вулмир, Куявы епискобы, епископ Дарналевскийдің «Куявы өмірлерінде» ол Побог екенін мәлімдейді; Крушвица пасторынан Куявы канонына дейін, 1258 жылы ол кафедраға сайланды; ол Мазовия князьдары Земовит пен Казимирдің басшылығымен канцлер болды. Ол Померания князі Светопелктен көп қиындықтар көрді және Ленчица мен Куявы князі Казимирмен көп дауласты, ол оған шіркеудің айыптауын жүктеді; көптеген иеліктер Куявы шіркеуіне өтті, оның сатып алғандары да, түрлі иелердің бергендері де болды. Өзінің епархиясы мен Хелмно епархиясының арасындағы шекараны сәтті белгілеп, 1271 жылы қайтыс болды. Дамалевский Побогтардың қатарында Познань епискобы Светославты да атады. Болеста, Мазовияның бас старостасы (графы), 1387 жылы Мазовия князі Янның хатында көрсетілген, Папроцкийдің «О гербах» еңбегінде көрсетілгендей. (IMPW)

Блезон

Азур, күміс түсті ат баяғысы, оның қабағының жиегінде осы түсті крест орналасқан. Көк түсті шлем, күміс түсті мантингісі бар. Тақ кигізілген. Елтаңба: мойнында сымы бар, тік тұрған сұр иттің жартылай бейнесі.