Кіріспе

Өмірді қолдау жүйелерінің энциклопедиясы (EOLSS) – жиырма бір энциклопедияны біріктіретін жинақ. 1992 жылы Рио-де-Жанейрода өткен бірінші Жер саммитінде қазір «21-ші ғасырлық күн тәртібі» деп белгілі болған құжат жарияланды. Бұл құжат Жердің тіршілікті қамтамасыз ететін жүйелерін қарастырады, планетамызды өмірдің барлық нысандарына (табиғи және адам жасаған жүйелерге) қолдау көрсететін үлкен жансақтау бөлімі ретінде есептейді. Өмірді қолдау жүйелерінің энциклопедиясы (EOLSS) осы тұжырымдама мен «тіршілікті қолдау жүйелері» анықтамасына негізделген. Ол білімді бір орында ыңғайлы түрде қолжетімді етуге арналған, бұл білім жаһандық жүйелер мен мәселелерді түсінуге және планетамыздың тіршілікті қамтамасыз ету қабілетін сақтау үшін дұрыс шешімдер қабылдауға көмектеседі. Көптеген энциклопедиялардың мазмұны әліппелік тәртіппен ұйымдастырылғаннан өзгеше, EOLSS тақырыптық принцип бойынша құрылған (Тақырыптық деңгей – негізгі тақырыптардың жалпы көрінісін ұсынады; Тақырып деңгейі – тақырыптар ішіндегі арнайы мәселелерге шолу жасайды; Мақала деңгейі – тақырыптарды әртүрлі аспектілерде терең зерттейді. Кейбір тақырыптар үш деңгейлі, ал кейбіреулері екі деңгейлі құрылымға ие. EOLSS білім желісі иерархиялық құрылым арқылы және сілтемелермен байланысқан). Оны «энциклопедиялар энциклопедиясы» деп санауға болады (қазіргі уақытта 21 томдық, төмендегі санаттар бойынша кең шолудан бастап егжей-тегжейлі мәліметтерге дейін біртіндеп дамып келе жатқан негізгі тақырыптарды қамтиды:

Осы жиырма бір онлайн энциклопедияның ішінде жүздеген Тақырыптар бар, олардың әрқайсысы танымал әлемдік сарапшы немесе мақсат үшін арнайы тағайындалған халықаралық комиссия сияқты сарапшылар тобының редакторылық бақылауымен жасалған. Осы «Құрметті тақырып редакторларының» әрқайсысы EOLSS белгілеген материалды дайындау үшін авторларды іріктеуге және тағайындауға жауапты болды. Әрбір Тақырыпта орта есеппен отызға жуық тарау бар. Ол пәнаралық мәселелерді жан-жақты қарастырады, бірақ сонымен қатар пәндік сипатқа да ие, өйткені әлемдік сарапшылар әрбір негізгі пәннің мәнін терең зерттейді. EOLSS дәстүрлі энциклопедиялардан өзгеше. «Бұл қазіргі заманғы проблемаларды шешу үшін пәндер арасында байланыс құруға тырысқан, бұрын-соңды болмаған әлемдік күш-жігердің нәтижесі», – деді ЮНЕСКО Бас директоры Коичиро Мацуура. «Бейбітшілік, прогресс және тұрақты даму туралы біздің алаңдаушылығымызды байланыстыратын білімдер жинағы ретінде EOLSS этика, ғылым және бейбітшілік мәдениетінен күш алады. Сонымен қатар, бұл болашаққа бағытталған басылым, ол кәсіби практикаға, білім беруге және өмірді қолдау мәселелеріне қатысты қоғамдық сананы арттыруға арналған жаһандық нұсқаулық ретінде әзірленген. Атап айтқанда, EOLSS әлемнің әр аймағынан және мәдениеттерінен алынған көзқарастарды ұсынады және географиялық, нәсілдік, мәдени, саяси, гендерлік, жас немесе діни жағдайларға қатысты жағдайларға жол бермеуге тырысады».

Бұл 101-нен астам елден келген мыңдаған сарапшылардың еңбектерімен университет деңгейіндегі кең аудиторияға арналған, соңғы жаңалықтарды қамтитын, тақырыптық түрде ұйымдастырылған ең ірі жан-жақты кәсіби басылым ретінде қарастырылады. Ол 21-ғасырдағы білім беру, зерттеу және саясат қалыптастыру үшін сенімді дереккөз болып табылады.