Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық әскери-теңіз офицері, ұшқыш, инженер және ғарышкер (1922–1975)
American naval officer, pilot, engineer and astronaut (1922–1975)
Джон Баррон Маккей (8 желтоқсан 1922 – 27 сәуір 1975) – американдық әскери-теңіз офицері, Екінші дүниежүзілік соғыс ұшқышы, авиациялық инженер, сынақ ұшқышы және ғарышкер. Ол Солтүстік Америка X-15 ғарыш ұшағын ұшқан он екі ұшқыштың бірі болды, бұл эксперименталды ғарыш ұшағы АҚШ Әуе күштері мен НАСА бірлесіп пайдаланды. 1965 жылғы 28 қыркүйекте ол X-15 ұшағымен 295600 фут (90099 м) биіктікке көтеріліп, АҚШ-тың ғарыш шекарасының анықтамасы бойынша ғарышкер мәртебесіне ие болды. Дегенмен, бұл биіктік FAI анықтаған Карман сызығынан жоғары болған жоқ, FAI қабылдаған шекара. 1962 жылғы 9 қарашада Маккей X-15 флотындағы үш ұшақтың екіншісі X-15 2-де төтенше жағдайға байланысты қонуға мәжбүр болғанда жарақат алды. Ұшақ аударылып, Маккейдің омыртқасы зақымданды. Кейін зақымдалған ұшақ X-15A 2 модификацияланған түріне айналды. Маккей X-15 ұшқышы ретінде қайта ұшуға оралғанмен, алған жарақаттары оның ерте қайтысына себеп болды. Ол 1975 жылғы 27 сәуірде 52 жасында дүние салды.
John Barron McKay (December 8, 1922 – April 27, 1975) was an American naval officer, World War II pilot, aeronautical engineer, test pilot, and astronaut. He was one of twelve pilots who flew the North American X 15, an experimental spaceplane jointly operated by the United States Air Force and NASA. On September 28, 1965, he flew the X 15 to an altitude of 295600 feet (90099 m), thereby qualifying as an astronaut according to the United States definition of the boundary of space. However, this altitude did not surpass the Kármán line as defined by the FAI, the FAI accepted boundary of
On November 9, 1962, McKay was injured when forced to make an emergency landing in the X 15 2, the second of three planes in the X 15 fleet. The craft rolled over, and McKay suffered crushed vertebrae. Subsequently, the damaged plane was refurbished to become the X 15A 2, a modified variant. Although McKay returned to flight as an X 15 pilot, his injuries contributed to an early death. He died on April 27, 1975, aged 52.
Ерте өмір және білім
1922 жылғы 8 желтоқсанда Вирджиния штатының Портсмут қаласында Милтон Баррон Маккей (1895–1974) және Вильгельмина Эмалин Маккей (1885–1970) отбасында дүниеге келген. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Тынық мұхиты аймағында әскери-теңіз авиаторы болып қызмет етіп, екі медальдық таңбасы бар Әуе медалімен және Президенттік бірлік мақтау қағазымен марапатталған. 1950 жылы Вирджиния политехникалық институтын авиациялық инженерия бакалавры дәрежесімен бітірген. Ол үйленген және сегіз баласы бар.
Born on December 8, 1922, in Portsmouth, Virginia, to parents Milton Barron McKay (1895–1974) and Wilhelmina Emaline McKay (; 1885–1970). During World War II he served as a Naval Aviator in the Pacific Theater, earning the Air Medal with two clusters, and a Presidential Unit Citation. He graduated from Virginia Polytechnic Institute in 1950 with a Bachelor of Science degree in Aeronautical Engineering. He was married and had eight children.
Сынақ жүргізуші
Маккей 1951 жылдың 8 ақпанынан 1971 жылдың 5 қазанына дейін Ұлттық аэронавтика кеңесші комитеті (NACA) және оның ізбасары НАСА-да жұмыс істеді, жоғары жылдамдықты ұшу зерттеу бағдарламаларына маманданды. Ол NACA стажеры ретінде бастады, бірақ 1952 жылдың 11 шілдесінде ұшқыш статусын алды. X-15-тен басқа, ол D 558-I, D 558-II, X-1B және X-1E сияқты тәжірибелік ұшақтарды ұштырды. Ол сондай-ақ F 100, F 102, F 104 және F 107 ұшақтарымен жүргізілген ұшу бағдарламаларында зерттеуші ұшқыш ретінде қызмет етті. 1958 жылы Маккей АҚШ Әуе күштерінің «Адамды ең тез арада ғарышқа жіберу» бағдарламасына іріктелді, егер ол іске асса, онда қатысатын болған. Маккей бірнеше техникалық мақалалар жазды және Америка Аэронавтика және Астронавтика институтының, сондай-ақ Эксперименталды сынақ ұшқыштары қоғамының мүшесі болды.
McKay worked for the National Advisory Committee for Aeronautics (NACA) and its successor, NASA, from February 8, 1951, until October 5, 1971, and specialized in high speed flight research programs. He began as an NACA intern, but assumed pilot status on July 11, 1952. In addition to the X 15, he flew such experimental aircraft as the D 558 1, D 558 2, X lB, and the X lE. He has also served as a research pilot on flight programs involving the F 100, F 102, F 104 and the F 107. In 1958, McKay was selected for and would have participated in the U. S. Air Force's Man In Space Soonest program, had it come to fruition. McKay wrote several technical papers, and was a member of the American Institute of Aeronautics and Astronautics, as well as the Society of Experimental Test Pilots.
Апат
1962 жылғы 9 қарашада Маккей X 15 бағдарламасының 74-ші рейсін X 15 56 6671 ұшағымен жүзеге асырды, бұл X 15 ұшағының 31-ші рейсі болды. X 15 өз аналық кемесі Boeing NB 52B Stratofortress 53 008 ұшағына (қарапайым тілде «Balls 8» деп аталған) қосылды. Маккейдің миссиясы – 125 000 фут (38100 м) биіктікке көтеріліп, 5,5 Мах жылдамдығымен ұшу және ұшақтың құйрық бөлігінің төменгі жағындағы қанатынсыз ұшу. Сонымен қатар, миссияның мақсаты ұшу кезіндегі ұшақтың реакциясын, тұрақтылығын және оның ұшу шекаралық қабатының сипаттамаларын анықтау болды. X 15 ұшағы Stratofortress ұшағынан жоспар бойынша, жергілікті уақыт бойынша сағат 10:23:07.0-де Невада штатындағы Мад-Лейк аймағының үстінде 45 000 фут (13716 м) биіктікте, 450 түйін жылдамдықпен босатылды. Босатылғаннан кейін Маккей зымырандық қозғалтқыштың толық қуатына жете алмады, ол 30% қуатта тоқтап, газ педаліне жауап бермейтін болды. Газ педаліне жауап болмағандықтан, қозғалтқыштың сенімділігіне қатысты алаңдаушылықтар туындағандықтан Эдвардс әуе базасына қонудың орнына Мад-Лейкке мәжбүрлі қонуға шешім қабылданды. Маккей Мад-Лейкке қонуға түсетін кезінде 53 950 фут (16444 м) биіктікте, 1,49 Мах жылдамдығына жетті. Артық отынды жағу және салмақты азайту үшін қозғалтқыш 70,5 секунд бойы жұмыс істеді. Қону кезінде жапсырмалар (клапан) іске қосылмады және ұшақтың қону жылдамдығы қалыптыдан жоғары болды. Артық жылдамдық пен салмақ салдарынан ұшақта динамикалық жүктеменің күшеюіне байланысты ақаулар пайда болды, нәтижесінде ол аударылып кетті. Сонымен қатар, ол NASA-дағы ұшу қызметіне оралғанмен, апаттан кейін туған қайта-қайта болатын қатты ауырсыну оның мерзімінен бұрын зейнетке шығуына себеп болды.
On 9 November 1962, McKay undertook Flight 74 of the X 15 program on the X 15 56 6671 which was the Number Two X 15 on its 31st flight. The X 15 was attached to its mothership the Boeing NB 52B Stratofortress 53 008, nicknamed Balls 8. McKay's mission was to reach an altitude of 125,000 feet (38100 m) at Mach 5.5 and to fly the aircraft without the lower part of its ventral fin. Further, the mission was to determine the flight response and stability of the aircraft and the characteristics of its flight boundary layer. The X 15 was released from the Stratofortress on schedule at 45,000 feet (13716 m) over Mud Lake, Nevada at 10:23:07.0 local time with a launch speed of 450 knots. Upon release, McKay was unable to attain the full power of the rocket engine which became stuck at 30% power and unresponsive to throttle control. Due to the lack of throttle response it was decided to make a forced landing at Mud Lake instead of landing at Edwards Air Force Base due to concerns about the reliability of the engine. McKay was at an altitude of 53,950 feet (16444 m) having attained a speed of Mach 1.49 when he started his descent for landing at Mud Lake. The motor was kept operating for 70.5 seconds to burn excess fuel and to reduce weight. The flaps failed to activate during landing and the aircraft speed at touchdown was higher than normal. Due to the excess speed and weight the aircraft experienced failures because of the increased dynamic loading which eventually led to its overturning. Also, while he returned to piloting duties with NASA, recurring severe pain caused by the crash forced his early retirement.
Өлім
1975 жылы 27 сәуірде 52 жасында Калифорния штатының Ланкастер қаласында қайтыс болды. Маккейдің X-15 ұшағының апатынан алған жарақаттары және одан кейінгі созылмалы ауырсыну оның мерзімінен бұрынғы өліміне ықпал етті. Ол сондай-ақ диабетке шалдықты және апаттан алған жарақаттарының ауырсынын басу үшін ішімдікке көшті. Бауыр ауруы оның өліміне себеп болды.
McKay died on April 27, 1975, in Lancaster, California at the age of 52. Injuries suffered by McKay in the X 15 crash and subsequent permanent pain were a major factor in his premature death. He also suffered from diabetes and turned to alcohol to numb the pain of his accident injuries. Liver disease was a contributing factor to his death.