Кіріспе

Кейбір білім беру жүйелерінде мектеп білімінің тоғызыншы жылы

Тоғызыншы сынып (сондай-ақ 9-сынып немесе 9-сынып) – кейбір елдердегі ресми немесе міндетті білім берудің тоғызыншы немесе оныншы жылы. Ол әдетте орта мектептің немесе жоғары мектептің бөлігі болып табылады. Тоғызыншы сынып оқушыларының жасы көбінесе 14-15 аралығында, бірақ кейбір елдерде 15-16 жасқа дейін жетеді.

Ауғанстан

Ауғанстанда тоғызыншы сынып – орта мектептің үшінші жылы, ол жетінші сыныптан басталады. 2004 жылғы Ауғанстан Конституциясына сәйкес, тоғызыншы сыныпқа дейінгі білім (шамамен 15 жасқа дейін) міндетті болды. 2013 жылы тоғызыншы сыныпқа дейін оқушылардың әдетте жыныс бойынша бөлініп оқытылатыны, қыздардың әйел мұғалімдермен оқытылатыны байқалды. 2021 жылы Талибан 2004 жылғы Конституцияны күштен шығарып, қыздарға орта мектепке баруға тыйым салды. 2022 жылдың наурызында Талибан орта мектептерді қыздар үшін қайта ашатынын мәлімдеді, бірақ оларды көп ұзамай қайта жапты.

Канада

Канаданың көп бөлігінде 9-сынып провинцияға қарай орта мектептің соңғы жылы немесе жоғары мектептің бірінші жылы болып табылады, және оқушылардың жасы шамамен 15-ке жуық. Бірақ Квебекте 9-сынып бес жылдық орта мектеп бағдарламасының орта жылға сәйкес келеді.

Дания

Данияда 9-сынып (шамамен 16 жаста, сондай-ақ 9-сынып деп аталады) міндетті білім берудің соңғы жылы, ал 10-сынып – қосымша. 10-сыныпқа дейінгі жалпы білім беретін мектептер Folkeskole деп аталады. Оқушылар 9-сыныпты аяқтағанда міндетті түрде мектеп бітіру емтихандарын тапсыруға және оқу жылы ішінде міндетті жобаны орындауға тиіс. Оқушылар көбінесе 9-сыныпты бітірген кезде 16 жасқа толады. Одан кейін олар кәсіптік немесе академиялық жоғары мектептерге түсуге мүмкіндік алады (әдетте 3 жылдық оқу).

Германия

Германияда 9-сынып (шамамен 15 жас) әдетте негізгі орта білім берудің соңғы жылы және толыққанды күндізгі білім берудің міндетті аяқталуы болып табылады. Осы жылы алынған біліктіліктер студенттің академиялық немесе кәсіптік жоғары орта білім беру мектебіне қабылдануына шешімді анықтайды.

Үндістан

Ұлттық білім беру саясаты 2020-ға сәйкес, Үндістанда тоғызыншы сынып жоғары мектептің бірінші жылы болып табылады (көбінесе 14-15 жас аралығы). Жаңа саясаттың тоғызыншы және оныншы сыныптарға қатысты мақсаты – оқушыларға пәндерді еркін таңдау және оқу жолын икемдеу арқылы көп салалы білім беруді қолдау.

Кувейт

Кувейтте тоғызыншы сынып орта мектептің соңғы жылы болып табылады және оқушылардың жасы көбінесе 14-ке жуық. Осы деңгейде мектеп округі жылдың екінші және төртінші тоқсанының соңында біркелкі емтихан жүргізеді, ал оқушылар әрбір пәннен кем дегенде 50% ұпай жинаса, 10-сыныпқа (орта мектептің бірінші жылы) көтеріледі. Кувейт Конституциясына сәйкес, барлық кувейттіктер орта мектепті бітіргенге дейін тегін білім алуға құқылы, бірақ халықтың үлкен бөлігі кувейттік емес және бұл талап оларға қатысты емес. Сондай-ақ, оқушылар тоғызыншы сыныпты бітіргеннен кейін 15 жасқа толғанда білім алуын тоқтатуға заңдық кедергі жоқ.

Мексика

Мексикада тоғызыншы сынып – Educación Secundaria (негізгі орта білім) соңғы жыл. 1992 жылы тоғызыншы сыныпқа дейінгі білім алу міндетті болды, бірақ 2019 жылға қарай кейбір аймақтарда (әсіресе ауылдық және үнді қауымдарында) қатысу көрсеткіші әлі де төмен. Бұл Мексикадағы негізгі білімнің соңғы жылы, және студенттердің жасы көбінесе 14-15 аралығында болады. Студенттер академиялық бағдарламаны (secundaria general), кәсіптік-техникалық бағдарламаны (secundaria técnica) немесе қашықтықтан оқыту бағдарламасын (telesecundaria) таңдай алады. Барлық бағдарламалар испан, ағылшын, математика, биология, химия, физика, тарих, қоғамтану, география, өнер, басқа тілдер және кейде жергілікті аймақтарға тән мамандандырылған пәндерді (мысалы, үнді тілдері) қамтиды. Норвегиялық студенттер үшін 10-сыныпқа дейінгі білім міндетті, ал курстар ұлттық оқу жоспарына сәйкес болуы керек. Оқушылар тоғызыншы сыныпта математика және оқу бойынша ұлттық бірыңғай емтихан тапсырса да, нәтижелері 10-сыныпқа өтуге немесе жоғары орта мектепке қабылдануға әсер етпейді.

Пәкістан

Пәкістанда тоғызыншы сынып орта білім берудің бірінші жылы болып табылады, ол жалпы (төрт жылдық) немесе кәсіптік (екі жылдық) болуы мүмкін. Оқушылардың жасы көбінесе 14–15 жас аралығында болады. Елдің конституциясы 10-сыныпқа дейін (16 жасқа дейін) тегін және міндетті білім беруді қамтамасыз етеді, бірақ іс жүзінде балалардың шамамен 30% ғана орта мектепке барады. Барлық сыныптарда ұлдар қыздардан көп; 2017 жылы пакистандық қыздардың тек 13% ғана тоғызыншы сынып деңгейінде мектепте оқыды. Жалпы білім беретін мектептерде оқушылар тоғызыншы сыныптың басында пәндерін таңдайды және он бірінші сыныптың соңында осы пәндер бойынша орта мектеп аттестатын тапсырады. Оқушылар әдетте сегіз пән таңдайды, оның ішінде төрт немесе бес міндетті пән (әдетте ағылшын, урду, математика, исламтану және Пәкістан тарихы) және үш қосымша пән. Қосымша пәндер көбінесе үш мамандық бағытының бірінен таңдалады: гуманитарлық ғылымдар (мысалы, география, экономика), табиғи ғылымдар (мысалы, биология, химия) немесе техникалық пәндер (мысалы, инженерлік).

Филиппин

Филиппинде тоғызыншы сынып бұрын үшінші жыл деп аталатын, бірақ 2014 жылдың 2 маусымында тоғызыншы сыныпқа немесе кіші курсқа ауыстырылды. Бұл деңгейдегі оқушылар әдетте 14-15 жаста болады. 2016-2017 оқу жылына дейін орта мектеп 7-10 сыныптарды қамтыды (жоғары мектеп) және міндетті емес еді. K-12 оқу бағдарламасын енгізу процесінің нәтижесінде орта білім беру 12 сыныпқа дейін ұзартылды. 7-10 сыныптар енді негізгі мектеп болып саналады және осы деңгейде оқу тегін және міндетті. Негізгі мектепте оқытылатын пәндер бастауыш мектептегі пәндермен бірдей: филиппин тілі, ағылшын тілі, математика, ғылым, әлеуметтік пәндер, филиппин тарихы мен мәдениеті, дене шынықтыру және өнер. Пәндер ағылшын және филиппин тілдерінде оқытылады, ал бұрынғы сыныптар студенттердің туған тілдерінде оқытылуы мүмкін. Студенттер 13 жасқа толған кезде оқуға түсе алады.

Португалия

Португалияда тоғызыншы сынып (nono ano, 9º ano) үш жылдық негізгі білім беру бағдарламасының (3º Ciclo do Ensino Básico) соңғы жылы болып табылады. Оқушылардың жасы көбінесе 14-ке жуық. Одан кейін он сынып келеді, ол үш жылдық жоғары білім берудің (Ensino Secundário) бірінші жылы. Тоғызыншы сыныпты аяқтаған соң оқушылар ұлттық қорытынды емтихандар тапсыруға міндетті (Provas finais nacionais).

Швеция

Швецияда тоғызыншы сынып (кейде 9-шы жыл деп те аталады) – міндетті білім берудің жоғарғы сатысының (grundskola) соңғы жылы, кейде högstadium деп те аталады. Оқушылар әдетте 15–16 жаста болады. Тоғызыншы сыныпты аяқтағанда оқушылар швед тілі, математика, ағылшын тілі және ғылымдар пәнінен ұлттық емтихан тапсырады. 9-шы сыныпты бітіргеннен кейін оқушылар міндетті емес жоғары мектепке (гимназия) немесе кәсіптік бағдарлама сияқты басқа білім беру түріне түсуге құқылы. Швеция оқушыларының көпшілігі міндетті болмаса да, жоғары мектепте білімін жалғастырады. Чикаго университетінің мектептерді зерттеу консорциумы 2017 жылы тоғызыншы сыныпты сәтті аяқтаудың жоғары мектепті бітіруге ықпал ететінін анықтады. Математика пәні бойынша тоғызыншы сынып оқушылары алгебраны оқып, ал егер олар алгебраны бұрынғы сыныптарда оқыған болса, геометрияны немесе одан да күрделі алгебраны таңдауы мүмкін. Мектеп округіне байланысты, күрделі бағдарламаға дайын оқушылар үшін қосымша курстар ұсынылады. Ағылшын тілі пәні бойынша көптеген мектептер негізгі, жоғары және қабілетті оқушыларға арналған курстарды ұсынады. Тоғызыншы сынып оқушыларына арналған негізгі курс жоғары деңгейдегі әдебиеттің негіздерін, оны талдау және оған жауап беру жолдарын үйретеді. Мектеп округіне байланысты, одан да жоғары деңгейдегі курстар ұсынылуы мүмкін, олар американдық немесе британдық әдебиеті сияқты әдебиеттің нақты түріне баса назар аудауы мүмкін және олар стандартты сабақтардың орнына немесе олармен бірге оқытылуы мүмкін. Әлеуметтік-гуманитарлық пәндер бойынша мектеп округіне байланысты түрлі курстар ұсынылады. Мысалы, оқушылар география, мемлекеттік құрылыс немесе әлемдік тарих курстарын таңдауы мүмкін. Ғылымдар пәні бойынша тоғызыншы сынып оқушылары көптеген аймақтарда биологияны міндетті түрде оқуға тиіс. Алайда, биологияны оқудан бұрын, мысалы, интеграцияланған ғылым сияқты басқа курстарды оқи алады. Мектеп округіне байланысты, физика немесе жертану сияқты ғылымдардың басқа түрлері де оқу бағдарламасына енуі мүмкін. Әдетте, тоғызыншы сынып оқушылары оныншы сыныпқа өту үшін кемінде алты немесе жеті Карнеги бірлігін немесе жылына шамамен бес пәннен жинауы керек.