Кіріспе

Австралиядағы білім беру жүйесі ерте балалар білімі (мектепке дейінгі білім беру) және бастауыш білім беру (бастауыш мектептер) секторларын, одан кейін орта білім беру (орта мектептер) және жоғары білім беруді қамтиды. Жоғары білім беруге университеттер және басқа да жоғары білім беру ұйымдары, сондай-ақ кәсіптік білім беру (тіркелген оқу орталықтары) кіреді. Білім беруді реттеу және қаржыландыру негізінен штаттар мен аумақтардың жауапкершілігінде жатыр.

Австралияда білім алу төрт, бес немесе алты жастан он бес, он алты немесе он жеті жасқа дейін міндетті болып табылады, бұл штатқа немесе аумаққа және туған күніне байланысты. Бастауыш және орта білім беруде Австралиялық студенттердің шамамен 60 пайызы мемлекеттік мектептерде, ал шамамен 40 пайызы мемлекеттік емес мектептерде білім алады. Бастауыш және орта мектептер үшін 2010 жылдан бастап ұлттық Австралиялық оқу бағдарламасы кезең-кезеңімен әзірленіп, енгізілуде. Австралия халықаралық студенттерге білім берудегі әлемдік көшбасшылардың бірі болып табылады және 2012 жылы АҚШ пен Ұлыбританиядан кейін халықаралық білім беруді ұсынатын үшінші ірі ел ретінде танылды. Австралияда халық санына шаққандағы шетелдік студенттердің үлесі әлемде ең жоғары, 2019 жылы елдің университеттері мен кәсіптік оқу орындарында 812 000 шетелдік студент оқыды. Дегенмен, 2018 жылғы OCED жүргізген PISA зерттеуі бойынша Австралиялық студенттер оқудан 16-шы, математикадан 29-шы және ғылымнан 17-ші орынды иеленді. Бұл білім беру сапасының күрт төмендеуін көрсетеді. 2017 жылғы деректерге негізделген және БҰҰ-ның 2018 жылғы Адам дамуы индексімен бірге жарияланған Білім индексі Австралияны 0.929 көрсеткішімен әлемдегі екінші ең жоғары көрсеткіш деп тіркеді.

Регламенттеу және қаржыландыру

Білім беруді реттеу, жұмыс істеу және қаржыландыру штаттар мен аумақтардың жауапкершілігінде. Дегенмен, федералдық үкімет мемлекеттік емес мектептерді қаржыландыруға көмектеседі, мемлекеттік университеттерді қаржыландыруға көмектеседі және ұлттық студенттік несие жүйесі арқылы жоғары білім беруге субсидия береді, сондай-ақ кәсіптік білім беру ұйымдарын реттейді. Міндетті білімнен кейінгі білім беру Австралия біліктілік аясында реттеледі, ол мектептердегі, кәсіптік білім беру және оқытудағы, сондай-ақ жоғары білім беру саласындағы ұлттық біліктіліктердің бірыңғай жүйесі болып табылады. Австралия үкіметінің білім беру саласындағы қатысуы жылдар бойы бірнеше министрліктердің құзыретінде болды, ал 2020 жылы Білім, дағдылар және жұмыспен қамту министрлігі құрылды. Австралиядағы оқу жылы штаттар мен оқу орындарында әртүрлі болады, бірақ әдетте бастауыш және орта мектептер үшін қаңтардың соңынан/ақпанның басынан желтоқсанның басына/ортасына дейін, семестрлік демалыстарда және TAFE колледждерінде шамалы өзгерістермен жалғасады, ал университеттер үшін ақпанның соңынан қарашаның ортасына дейін, әр оқу орны үшін маусымдық демалыстармен және үзілістермен жүреді.

Мектепке дейінгі тәрбие

Тарихи тұрғыдан алғанда, Австралиядағы мектепке дейінгі және дайындық бағдарламалары салыстырмалы түрде ережеленбеген және міндетті емес еді. Балалардың қатысуы әлі де міндетті емес, бірақ Федералдық үкімет 2009 жылдан бері отбасыларды сапалы ерте балалық шақ білімі мен күтімін ұсынатын мектепке дейінгі немесе балабақшаға балаларын (шамамен 4 жастан бастап) тіркеуге ынталандырып келеді. Федералдық және штаттық заңнамалар қазір мектепке дейінгі мекемелерді ұлттық бекітілген «Ерте жылдардағы оқу аясы» негізінде бағдарламаларды жүзеге асыруға және жеткізуге міндеттейді. Австралиялық балалардың көптегендері дәстүрлі тәрбиеден тыс басқалармен бірге оқуға алғашқы мүмкіндік алатын орын – балабақша немесе ата-аналар ұйымдастырған ойын тобы. Мұндай іс-әрекет әдетте мектеп білімі деп есептелмейді, себебі мектепке дейінгі білім беру барлық штаттар мен аумақтарда бастауыш мектептен бөлек, тек Батыс Австралияда ғана мектепке дейінгі білім беру бастауыш мектеп жүйесінің бір бөлігі ретінде оқытылады. Викторияда болса, штаттық ая, «Викторияның ерте жылдардағы оқу және даму аясы» (VEYLDF) туғаннан бастап 8 жасқа дейінгі балаларды қамтиды және кейбір мектептерде ұлттық аядан гөрі қолданылады. Квинсленд штатында мектепке дейінгі бағдарламалар көбінесе балабақша немесе дайындық деп аталады және олар әдетте жекеменшікпен басқарылады, бірақ жылына кемінде 600 сағаттан өткізіліп, тіркелген мұғалімдер жүргізсе, мемлекеттік қаржыландыру алады. Мектепке дейінгі мекемелер әдетте штаттық және аумақтық үкіметтермен басқарылады, бірақ Виктория, Оңтүстік Австралия және Жаңа Оңтүстік Уэльс штаттарында олар көбінесе жергілікті кеңестер, қоғамдық ұйымдар немесе жекеменшік ұйымдар басқарады. Баланың бастауыш мектепке баратын жылдың алдындағы жыл мектепке дейінгі білім берудің ең маңызды кезеңі болып табылады. Осы жылы қатысушылардың саны әлдеқайда көп, және оқу апта ішінде бірнеше сағатқа созылуы мүмкін. Австралияның көптеген штаттары қазір мемлекеттік мектепке дейінгі мекемелерді қаржыландырады, олар ресми білім беруге баратын жыл ішінде әр балаға аптасына 15 сағаттан (бір жылда 600 сағат) ұсынады.

Бастауыш және орта білім беру

2019 жылы Австралияда 10 584 тіркелген мектеп жұмыс істеді, оның 7092-сі мемлекеттік мектептер еді. 2019 жылы мемлекеттік мектептердегі оқушылардың саны барлығының 65,4%-ын құрады. 2017 жылы Австралияның бастауыш және орта мектептерінде 282 000-нан кем емес мұғалім жұмыс істеді. Австралия үкіметі мемлекеттік емес мектептерді қаржыландырудың басым бөлігін қамтамасыз етеді, бұл қаржыландыру штаттар мен аумақтар тарапынан толықтырылады. Мемлекеттік емес мектептер, діни немесе зайырлы болсын, әдетте міндетті оқу ақысын және басқа да төлемдерді қабылдайды. Мемлекеттік мектептерде міндетті оқу ақысы алынбайды, бірақ көптеген мектептер белгілі бір шығыстарды жабу үшін "ерікті" төлемдерді сұрайды. Мектеп мемлекеттік немесе мемлекеттік емес болсын, оқу бағдарламасының бірдей стандарттарымен реттеледі. Осы бағдарламаны Австралияның оқу бағдарламалары, бағалау және есеп беру органы басқарады. Көптеген мектептер оқушылардан белгіленген мектеп формасын киюді талап етеді. Австралияда оқу жылы қаңтар айында басталып, желтоқсан айында аяқталады.

Австралиядағы мектеп білімінің тарихы

Австралиядағы алғашқы ресми білім беру 19 ғасырда еуропалық сотталғандар мен қоныс аударушылар алғашқы мемлекеттік инфрақұрылымды салуға кіріскен кезде басталды. Алғашқы мектептер бұрынғы сотталғандар немесе шіркеу өкілдерімен салынды. Шамамен 1905 жылдан бастап, Ұрланған Ұрпақтың көптеген балалары абориген емес балалар сияқты білім алды, мақсаты – оларды абориген емес қоғамға толық сіңіру. Бұл 1969 жылы заңсыз деп жарияланды.

Міндетті қатысу талаптары

Австралияда мектеп білімі алу белгілі бір жас аралығында міндетті болып табылады, бұл штаттық немесе аумақтық заңнамада көрсетілген. Штатқа немесе аумаққа және баланың туған күніне байланысты, мектепке бару міндетті жасы 5-6 жастан 15-17 жасқа дейін. Жаңа Оңтүстік Уэльс штатында, Солтүстік территорияда, Квинсленд штатында, Оңтүстік Австралияда, Викторияда және Батыс Австралияда балалар 6 жастан бастап мектепке баруға заңды түрде міндетті, оқудан шығудың ең төменгі жасына дейін. Тасманияда мектепке қабылдаудың міндетті жасы 5 жас. Дегенмен, көптеген балалар 4 жас жарымнан 5 жас жарымға дейін алдын ала білім беру класына, 1-сыныпқа дейін (рецепция, дайындық – сонымен қатар "prep" деп қысқартылады) қабылданады.

2010 жылғы мәліметтер бойынша, ұлттық көрінетін сақталу деңгейі (ARR) – оқушылардың қатысуын көрсететін және білім беру жүйесінің оқушыларды ең төменгі жастан кейін мектепте ұстау табыстылығын көрсететін көрсеткіш – 12-сыныптағы толық уақытты оқушылардың барлығы үшін 78 пайызды құрады. Австралияның 1-сыныптан 10-сыныпқа дейінгі оқу бағдарламасы келесі сегіз оқу саласынан тұрады: ағылшын тілі; математика; ғылым; гуманитарлық және әлеуметтік ғылымдар; өнер; технологиялар; денсаулық сақтау және дене тәрбиесі, сондай-ақ тілдер. 2012 және 2013 жылдар аралығында жоғары сыныптардағы Австралия оқу бағдарламасында ағылшын тілі, математика, ғылым, тарих және география пәндері бойынша он бес пән бекітілді. Австралия оқу бағдарламасы, бағалау және есеп беру органы әр пәннің мазмұнын оқыған оқушылардан күтілетін білімнің сапасын (түсініктің тереңдігін, білімнің көлемін және дағдының жетілдірілуін қоса алғанда) сипаттайтын үлгерім стандарттарын бекітті.

Мектептердің түрлері

Австралиядағы мектептердің түрлері негізінен екі санатқа бөлінеді: мемлекеттік мектептер, яғни штаттық немесе аумақтық департаменттер мен агенттіктер басқаратын мектептер; және мемлекеттік емес мектептер, яғни үкіметтік департаменттер мен агенттіктер басқармайтын мектептер, сондай-ақ жеке мектептер. Мемлекеттік мектептер тиісті штаттық немесе аумақтық үкіметтен қаржыландырылады. Мемлекеттік емес мектептер Австралия үкіметінен және тиісті штаттық немесе аумақтық үкіметтен қаржы алады. Оқушылардың шағын бөлігі заңды түрде үйде оқытылады, әсіресе ауылдық аймақтарда.

Бастауыш мектептер

Кейде "нәрестелер мектебі" деп те аталатын Австралия ЮНЕСКО-ның "бастауыш мектеп" терминін қабылдайды, ол әдетте баланың білімін 1-сыныптан бастап 6-сыныпқа дейін қамтиды. Бастауыш мектеп оқу жылдарының ұзақтығы Австралияның әр штаты мен аумағында әртүрлі болады, көпшілігі жеті жылдық білім береді; Оңтүстік Австралиядан басқа, онда 2022 жылға дейін оқушылар 7-сыныпты бітіріп, бастауыш мектептің оқу мерзімі сегіз жылды құрады; олар 11, 12 немесе 13 жасқа толғанға дейін. Бастауыш мектептер балалардың қажетті сауаттылық, есептеу және әлеуметтік дағдыларын дамытуға, сондай-ақ оларды қоршаған әлем туралы негізгі біліммен қамтамасыз етуге бағытталған.

Орта мектептер

Австралиядағы орта мектептер жоғары мектептер мен колледждер (немесе кіші, орта немесе жоғары колледждер) деп те аталады. Орта мектептер әрбір Австралия штаты мен аумағында әртүрлі болады, бірақ олар көбінесе 7-сыныптан 10-сыныпқа дейін (білім берудің міндетті кезеңі) қамтиды, ал жоғары сыныптар 12-сыныпқа дейін оқуды жалғастырады.

Орта мектептер

Австралияның көптеген штаттары мен аумақтарында орта мектептер салыстырмалы түрде сирек кездеседі. Оқушылар бастауыш мектептен орта мектепке көшеді. Орта мектеп моделіне балама ретінде, кейбір орта мектептер сыныптарын "кіші орта мектеп" (7-ші, 8-ші, 9-шы және 10-шы жылдар) және "жоғары орта мектеп" (11-ші және 12-ші жылдар) деп бөледі. Кейбіреулерінде үш деңгей бар: "кіші" (7 және 8-ші жылдар), "аралық" (9 және 10-шы жылдар) және "жоғары" (11 және 12-ші жылдар). 2006 жылдың маусым айында Солтүстік территория үкіметі үш деңгейлі жүйені енгізді, онда 7-ші жылдан 9-шы жылға дейінгі оқушыларға арналған орта мектептер (шамамен 12–15 жас) және 10-шы жылдан 12-ші жылға дейінгі оқушыларға арналған жоғары мектептер (шамамен 15–18 жас) бар.

Біріккен және орталық мектептер

Австралияда біріктірілген мектептер – бастауыш және орта буынның сыныптары бар мектептер. Шамамен 850 австралиялық біріктірілген мемлекеттік емес мектеп бар. Орталық мектептер көбінесе, бірақ міндетті түрде емес, ауылдық жерлерде орналасқан мемлекеттік мектептер болып табылады, олар оқушыларға бастауыш және төменгі орта білім береді, әдетте 10-шы сыныппен аяқталады. 2019 жылғы мәліметтер бойынша 62 австралиялық орталық мектеп болды, олардың барлығы, біреуін қоспағанда, Жаңа Оңтүстік Уэльстің ауылдық аймақтарында орналасқан. Батыс Австралияда аудандық жоғары мектеп термині орталық мектеп терминімен мағынасы бірдей.

Мемлекеттік емес мектептер

Мемлекеттік емес сектордағы мектептер мемлекеттік немесе аймақтық үкіметтердің билігінде жұмыс істейді, бірақ оларды мемлекеттік білім беру департаменттері басқармайды. Мемлекеттік емес сектордағы мектептер жеке мектептер ретінде, шағын топтарда немесе әр штаттың және аймақтың Католик білім беру комиссиясы үйлестіретін жүйе ретінде қызмет ете алады.

Католик мектептері

Австралиядағы Рим-католик шіркеуінің білім беру жүйесі 18 ғасырлық негіздерден бастап Австралиядағы мектептік білім берудің екінші ірі ұйымдастырушысы болып дамыды. Австралияда 1700-нен астам католик мектебі бар, онда 750 000-нан астам оқушы оқып, шамамен 60 000 мұғалім жұмыс істейді. Католик білім беру ұйымдарының әкімшілік бақылауы әрбір білім беру ұйымының тарихына, идеологиясына және мақсатына байланысты әртүрлі болады. Католик жүйелі мектептерінің бақылауы католик шіркеуінің, діни округінің немесе архиепархиясының құзырында болуы мүмкін. Ал кейбір католик мектептері діни институттар арқылы тәуелсіз жұмыс істейді. Бірақ іс жүзінде, епископ католик білім беру кеңсесін (CEO), католик білім беру комиссиясын, католик мектептері кеңсесін немесе осыған ұқсас ұйымды тағайындайды.

Католик мектептерінің көпшілігі (96 пайызы) мемлекеттік қаржыландыруға ие, яғни олар номиналды түрде тартатын мемлекеттік қаражат тиісті штаттық католик білім беру комиссиясына қажеттіліктерге сәйкес бөлу үшін беріледі. Алпыс бір австралиялық католик мектебі мемлекеттік қаржыландырудан тәуелсіз (жекеменшік мектептер) және тікелей мемлекеттік гранттар алады. 2018 жылғы мәліметтер бойынша, католик діни институттары басқаратын жекеменшік мектептерді қоса алғанда, Австралиядағы 9477 мектептің 1140-ы (12 пайызы) жеке секторда. Сол жылы жекеменшік мектептерде 617 мыңнан астам оқушы, яғни Австралияның оқушылар санының 16 пайызы оқыды. Жеке мектептердегі оқу ақысы оқушының сыныбына, мектептің мөлшеріне және мектеп қауымдастығының әлеуметтік-экономикалық жағдайына байланысты айына 100 доллардан 3200 долларға дейін өзгеруі мүмкін. 2018 жылдың соңында ең қымбат жеке мектептердің (мысалы, APS мектептері, Мельбурндағы AGSV мектептері, GPS мектептері, Брисбендегі QGSSSA мектептері және NSW GPS мектептері, Сиднейдегі және Жаңа Оңтүстік Уэльстегі Combined Associated Schools және ISA мектептері) 13 жылдық жеке білім беру үшін 500 000 долларға дейін ақы алатындығы хабарланды. Австралиялық жеке мектептер негізінен келесі санаттарға бөлінеді: Арнайы мектептер қосымша қажеттіліктері бар балаларға тиісті арнайы білім беруді қамтамасыз ету үшін арнайы жобаланған, жабдықталған және кадрмен қамтамасыз етілген. Арнайы мектептерде оқитын оқушылар әдетте жалпы білім беретін мектептерде сабаққа қатыспайды. Мектептерде жеңіл, орташа және ауыр дәрежедегі зиякерлік кемістігі бар, есту қабілеті нашар немесе саңырау, аутизм спектріндегі бұзылыстары бар және физикалық мүмкіндігі шектеулі оқушылар білім алады. Мамандандырылған мектептердегі сыныптар жалпы білім беретін мектептерге қарағанда кішірек, сондай-ақ оқытушылар мен көмекші персоналдың оқушыларға қатынасы төмен. Кейбір мамандандырылған мектептерде психологтар да жұмыс істейді. Мамандандырылған мектептерде оқушылар үшін қолайлы орта мен оқу бағдарламасы бар, сондықтан ұсынылатын пәндердің саны шектеулі болуы мүмкін. 47 мектептің 34-і Сиднейдің үлкен аймағында орналасқан. Жаңа Оңтүстік Уэльстегі үкіметтік іріктеу арқылы таңдалатын жоғары мектептердің бірі – Джеймс Руз ауыл шаруашылығы орта мектебі академиялық жетістіктерімен, бәсекеге қабілеттілігімен және барлық оқушылардың медицина, құқық және ғылым салаларында университеттерге түсуімен танымал. Мектеп соңғы 20 жылда мемлекеттік университеттерге түсу емтихандарында Жаңа Оңтүстік Уэльстегі барлық жоғары мектептерден жоғары нәтиже көрсетті. Викторияда мемлекеттік жоғары мектептер барлық оқушыларды қабылдау емтиханы негізінде іріктеп алады. 2011 жылы төрт іріктеу мектебі болды: Мельбурн орта мектебі, Мак. Робертсон қыздар орта мектебі, Носсал орта мектебі және Сюзан Кори орта мектебі. Сонымен қатар, үш арнайы мектеп бар, атап айтқанда Виктория өнер колледжінің орта мектебі, Джон Монаш ғылым мектебі және Элизабет Блэкберн ғылым мектебі, олар тиісінше өнер мен ғылымға бағытталған білімді таңдаған оқушыларға қызмет көрсетеді. Квинслендте төрт іріктеу арқылы таңдалатын жоғары мектеп бар. Брисбен мемлекеттік орта мектебі 1921 жылы құрылған, ішінара іріктеу жүргізеді; ал 2007 және 2008 жылдары құрылған үш Квинсленд академиясы толық іріктеу жүргізеді. Барлық үміткерлер академиялық сынақтарға, NAPLAN нәтижелеріне, бастауыш сыныптардың бағаларына, сұхбаттарға және басқа да факторларға негізделген емтихан тапсыруы керек. Батыс Австралияда таңдамалы орта білім беру (ресми түрде Дарындылар мен Дарындылар Білім беруі (GATE)) Батыс Австралияның Білім департаменті 7-сыныпқа Дарындылар мен Дарындылар Селективті Кіру Бағдарламалары арқылы жүзеге асырылады, сондай-ақ 11-сыныпқа дейін шектеулі орын бар. Барлық үміткерлер Академиялық іріктеу емтиханын тапсыруы керек және бағдарламаға қарай қосымша сұхбаттарға, кастингтерге және/немесе семинарларға қатысуы мүмкін. Бағдарламалар үш бағытқа бөлінеді: академиялық, тілдік және өнер. Сегіз мемлекеттік мектеп Дарындылар Бағдарламасына қатысады, олардың әрқайсысы бір бағытқа маманданған. Қатысатын барлық мектептер толық іріктеуден өтеді және жергілікті оқушыларды қабылдайды, тек Перт қалалық мектебі толық іріктеуден өтеді.

Мамандандырылған мектептер

Австралияның барлық штаттары мен аумақтарында мамандандырылған білім беру бағдарламаларын ұсынатын мектептер бар. Мұндай мектептер көбінесе өнер немесе жоғары деңгейдегі спорт бағдарламаларымен байланысты. Оңтүстік Австралияда мамандандырылған мектептер өнер, дарынды және қабілетті балаларға арналған бағдарламалар, тілдер, ауыл шаруашылығы мектептері, ғылым, технология, инженерия және математика, жоғары технологиялық жобалық мектептер, спорт мектептері және кәсіби-техникалық оқу орталықтарын қамтиды. Викторияда мамандандырылған мемлекеттік мектептердің мысалдары: ғылым мен математикаға бағытталған (Джон Монаш ғылым мектебі), сахна өнеріне (Виктория өнер колледжінің орта мектебі), спортқа (Марибернанг орта мектебі) және басшылық пен кәсіпкерлікке (Алпий мектебі). Тағы бір модель – спорт ұйымдары, олар шектеулі мектептерге арналған мамандандырылған бағдарламаларды ұсынады, мысалы, Крикет Австралияның мамандандырылған мектеп бағдарламасы Батыс Австралияның үш мектебіне жүзеге асырылуда.

Халықаралық мектептер

Австралияда халықаралық мектептер халықаралық білім беруді дамытады және олардың қызметін шығу елінің үкіметі, мектеп орналасқан штат немесе аумақтың үкіметі, немесе жеке мектеп ретінде жүзеге асыруы мүмкін. Халықаралық мектептерге Халықаралық мектептер кеңесі, Халықаралық бакалавриат ұйымы, Батыс мектептер мен колледждер қауымдастығы немесе басқа да ұқсас ұйымдардан халықаралық аккредитация алған мектептер жатады. 2019 жылғы мәліметтер бойынша, шамамен 80 австралиялық мектеп осы талаптарға сай келеді, олардың көп бөлігі Халықаралық бакалавриат бағдарламаларының бірін немесе бірнешесін ұсынады. Басқа мектептер нақты мәдениеттермен немесе тілдермен байланысты, атап айтқанда француз (мысалы, Телопея Парк мектебі (ACT), Лицей Кондорсет (NSW), Оберн орта мектебі (VIC)), неміс (мысалы, Сиднейдегі неміс халықаралық мектебі (NSW) және Мельбурндағы Deutsche Schule (VIC)), немесе жапон (мысалы, Сиднейдегі жапон халықаралық мектебі (NSW), Мельбурндағы жапон мектебі (VIC) және Перттегі жапон мектебі (WA)) мектептері, соның ішінде жапондық қосымша демалыс күндері жұмыс істейтін мектептер; немесе жалпы алғанда халықаралық көзқарасқа ие, мысалы, Халықаралық грамматикалық мектеп (NSW) немесе Батыс Австралияның халықаралық мектебі (WA).

Аралас және бір жынысты білім беру

Австралияда мемлекеттік және мемлекеттік емес мектептер студенттер үшін бірлес білім беру және жеке жынысты білім беру орталарын ұсынады. Мектептердің басым көпшілігі бірлес білім береді, мемлекеттік мектептердің шағын бөлігі жеке жынысты мектептерде жұмыс істейді, кейде бір ауданда ұлдар мен қыздарға арналған жеке мектептер болады. Барлық мемлекеттік жеке жынысты мектептер жоғары сынып мектептері. Жеке жынысты мемлекеттік жоғары сынып мектептерінің мысалдары: Асквит ұлдар мектебі және Асквит қыздар мектебі, Кентербери ұлдар мектебі және Кентербери қыздар мектебі, Солтүстік Сидней ұлдар мектебі және Солтүстік Сидней қыздар мектебі, Рэндвик ұлдар мектебі және Рэндвик қыздар мектебі, Сидней ұлдар мектебі және Сидней қыздар мектебі (барлығы Сиднейде); сондай-ақ Мельбурн жоғары мектебі және Мак. Робертсон қыздар мектебі (Мельбурнда). Австралиядағы жеке жынысты мектептердің көпшілігі мемлекеттік емес, олардың көп бөлігі жекеменшік мектептер, соның ішінде католиктік жекеменшік мектептер. Кейбір католиктік жүйелік мектептер де жеке жынысты болып табылады; алайда, мемлекеттік мектептер сияқты, басым көпшілігі бірлес білім беретін мектептер.

Күндізгі және интернат мектептері

Австралияда мемлекеттік және жекеменшік мектептер күндізгі және интернаттық режимде жұмыс істейді. 2019 жылғы мәліметтер бойынша, Австралиядағы 10 584 тіркелген мектептің шамамен 250-і (немесе 2,5%-дан кемі) интернат мектептері болып табылады. Кейбір австралиялық мектептер жынысқа қарай бөлінетін (ұлдарға арналған [шамамен 21 пайыз] немесе қыздарға арналған [шамамен 28 пайыз]) және аралас интернат мектептерін (51 пайыз) ұсынады. Мысалы, The Australian Ballet School сияқты арнайы білім беретін кейбір мектептер де интернат құрылымдарын ұсынады. Австралиядағы интернат мектептерінің ең ірі ұйымы – Австралиялық интернат мектептері қауымдастығы, 2017 жылы қауымдастыққа кіретін интернат мектептерінде 22 815 оқушы оқығанын хабарлады, бұл 2014 жылғы 19 870 оқушыдан көп.

Негізгі дағдыларды тексеру

Ұлттық бағалау бағдарламасы – Сауаттылық және сандық білім (қысқаша NAPLAN) – Австралиялық оқушыларға жыл сайын тапсырылатын, негізгі дағдыларды бағалайтын тесттер жиынтығы. Бұл стандартталған тесттер оқушылардың оқу, жазу, тіл (орфография, грамматика және пунктуация) және сандық қабілеттерін бағалайды. 2008 жылы енгізілген NAPLAN-ды Австралияның оқу бағдарламалары, бағалау және есеп беру органы (ACARA) басқарады, ал оны Австралия үкіметтері кеңесінің (COAG) Білім кеңесі қадағалайды. Тесттердің мақсаты – Австралиялық оқушылардың оқу нәтижелерін анықтау. Тесттер әр жылда Австралия бойынша бірдей күндері өткізіледі. Ата-аналар өз балаларының тест тапсыруын қалайтынын өздері шеше алады. 3, 5, 7 және 9-сынып оқушыларының көп бөлігі қатысады. Дегенмен, үшінші сынып оқушылары 4-сыныпқа өту үшін 70% үлгерім көрсетуі тиіс. NAPLAN-ның мақсаттарының бірі – жас балаларды сайысқа қатысуға дайындау.

Шетелдік студенттерге мектеп білімін ұсынушы

Австралияда студент, егер ол мақұлданған білім беру мекемесінде оқыса және Австралия азаматы, Австралияның тұрақты тұрғыны, Жаңа Зеландия азаматы немесе Австралияның тұрақты тұрғынына гуманитарлық виза иесі болмаса, халықаралық студент деп есептеледі. Австралия үкіметі Австралияда оқу үшін студенттік виза алған шетелдік студенттерге мектеп және жоғары білім беруді реттейді. Үкімет Шетелдік студенттерге арналған институттар мен курстардың (CRICOS) Ұлттық тізімін жүргізеді және 2018 жылға қарай жалпы мақұлданған сыйымдылығы 88 285 оқушыны құрайтын 396 мектеп ұйымы болды. Австралия білім беру саласы ретінде көп жылдар бойы тұрақты өсімді көрсеткенімен, 2019 жылдың маусым айына қарай мектептік білім беру жыл ішінде үш пайызға төмендеді және барлық халықаралық студенттердің тізімінде шамамен үш пайызын құрады; ал жоғары білім беру, кәсіптік білім беру және оқыту, сондай-ақ шетелдік студенттер үшін қарқынды ағылшын тілі курстары (ELICOS) барлық тізімнің 93 пайызын құрады және жылдық өсім 21 пайызды көрсетті.

Мемлекеттік білім беру саясаты

Он жыл ішінде (инфляцияны ескере отырып) студентке жұмсалатын мемлекеттік шығындар едәуір өскеніне қарамастан, математика, оқу және ғылым салаларындағы білікті студенттердің үлесі сол кезеңде төмендеді. Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы мен Мензис зерттеу орталығы мектептерді негізгі деңгейден асырып қаржыландырудың студенттердің үлгеріміне тигізер әсері шамалы деген қорытындыға келді. Олардың орнына, екеуі де үлкен тәуелсіздікті ұсынады. Яғни, штаттар мектептердің жұмысын бақылаумен ғана айналысуы керек. Әрбір мектеп директоры оқушылардың негізгі пәндер бойынша біліктілігін қамтамасыз етуге толық құқық пен жауапкершілікке ие болуы тиіс. 2010 жылы Гиллард үкіметі Дэвид Гонскиді Австралия мектептерінің қаржыландыруын қарау үшін комитет төрағасы етіп тағайындады. «Гонски есебі» деп аталған бұл есеп бойынша, Гиллард үкіметі Австралия үкіметтері кеңесі арқылы 9,4 миллиард долларлық мектептерді қаржыландыру жоспарын жүзеге асыруға тырысты. Бірқатар штаттар мен аумақтар келісімге қол қойғанмен, 2013 жылғы федералды сайлаудан кейін жоспар тоқтатылды. Тернбулл үкіметі 2017 жылы Гонскиге Австралия мектептерінде білім беру сапасын арттыру бойынша тәуелсіз сараптама жүргізуді тапсырды, бұл сараптама «Гонски 2.0» деп белгілі болды. Үкімет есепті 2018 жылдың 30 сәуірінде жариялады. Келіссөздерден кейін, 2019 жылдың 1 қаңтарынан бастап Австралия Ұлттық үкіметі мен әр штат және аумақ арасында екіжақты келісімдер күшіне енді, Виктория штатындағы келісім 2019 жылдың 1 ақпанында қолданысқа енді. Қаржыландыру келісімдері мемлекеттік мектептерге (20 пайыз) және мемлекеттік емес мектептерге (80 пайыз) қаржыландыруды қарастырады, онда оқушылар санының жылдық өзгерісі, индекстеу және оқушылардың немесе мектептің ерекшеліктері ескеріледі. Ұлттық мектеп ресурстарын бөлу жөніндегі кеңес әр штаттың қаржыландыру келісімін сақтауын тәуелсіз түрде тексеруге міндеттелді. Австралияның білім беру жүйесі жылдар бойы қаржыландыруды шектеуден зардап шекті, білім берудің барлық деңгейлерінде шетелден келген, толық оқу ақысын төлейтін студенттерге сүйенуге мәжбүр болды, бұл қаржыландыру кесірлерінен туындаған кемшіліктерді толтыру үшін жасалды. Бастауыш мектептен бастап Австралия университеттеріне дейін толық оқу ақысын төлейтін халықаралық студенттердің білім беру деңгейінің баяу төмендеуі байқалды.

Мектептердегі екі тілді білім беру

Австралиядағы екі тілді білім беруді үш түрге немесе әртүрлі мақсаттары бар үш аудиторияға бөлуге болады: аборигендер мен Торрес бұғазы аралдарының халқы; иммигранттар (CALD) тобы; және білімдеріне тағы бір тіл қосуды қалайтын ағылшын тілділер. Алғашқы екеуі тілді сақтау және келер ұрпақтар үшін тілді қайта жаңғыртуға мүдделі. Екі тілді білім беруге мемлекеттік қолдау көрсету туралы алғашқы мәлімет 1950 жылы Мензис үкіметі тұсында пайда болды, сол кезде Солтүстік территорияда (NT) аборигендерге арналған алғашқы мемлекеттік мектептер төрт жерде ашылды, онда оқу бағдарламасында "ағылшын тілі, ана тілі (қажет болған жағдайда)" болуы тиіс еді. Келесі жылдары саясат пен тәжірибе әртүрлі болды, ал 1973 жылы Уитлэм үкіметі билікке келгеннен кейін және жаңа федералдық саясат енгізілгеннен кейін алғашқы бес пилоттық бағдарламалар іске қосылды. Яғни, «екі жолмен» оқыту. Басқа бағдарламаларға NT-нің шалғайдағы мектептерінде тілді сақтау және тілді қайта жаңғырту кірді. 2005 жылдың 24 тамызында Жұмыспен қамту, білім беру және оқыту министрі үкіметтің 15 қауымдастық білім беру орталығында: Алекаренге, Ангуругу, Борролола, Гапувияк, Гунбаланья, Калкаринги, Ладжаману, Манингрида, Милингимби, Рамингинг, Нгукурр, Шепардсон колледжі, Нумбулувар, Йирракала және Юендумуда «екі тілді білім беруді жаңартатынын» жариялады. Бұл жаңарту, «аумақтың 15 қауымдастық білім беру орталығының әрқайсысында мектепке дейінгі білімнен жоғары орта білімге дейін тиімді білім беруді қамтамасыз етуге» бағытталған күш-жігердің бір бөлігі ретінде қарастырылды. Дегенмен, 2008 жылдың қазанында, NAPLAN тестілеуінің алғашқы жылында, Ареёнга мектебі Ареёнгада 2023 жылдың тамызына дейін, сол жерде басталғаннан бері 50 жыл өткен соң, Питжантжатжара тілі мен мәдениетінде «екі жолмен» оқытуды жалғастырып келеді.

Мемлекеттік мектептердегі діни білім беру

Конституциялық тұрғыдан Австралия – зайырлы мемлекет. Дегенмен, басқа ЭЫДҰ елдерімен салыстырғанда Австралия діни мектептердің ең жоғары шоғырлануына ие. Тарихи тұрғыдан алғанда, Австралияның мемлекеттік мектептерінде дін оқыту мәселесі жиі дау тудырып, мемлекеттік білім беру жүйесінің құрылуына түрткі болды. Ұлттық мектептегі діни қызметкерлер бағдарламасы діни емес, пасторлық күтімге негізделген жалпы құрылымды ұсынады, бірақ Австралия мектептеріндегі діни оқытудың тәжірибесі мен саясаты штаттар бойынша айтарлықтай өзгеше. Жаңа Оңтүстік Уэльсте мемлекеттік мектептерде арнайы діни білім беру сабақтары өткізіледі, олар оқушыларға таңдаған діннің сенімдері, амалдары, құндылықтары және моральдық принциптері туралы білуге мүмкіндік береді. Квинсленд штатында діни ұйымдар мектеп директорларына өтініш білдіре алады және мақұлданған жағдайда мемлекеттік мектептерде бекітілген діни оқыту бағдарламаларын жүзеге асыруға құқылы. Виктория штатында заңмен мемлекеттік мектептерде ешқандай діни амал, діни ағым немесе сектаны насихаттауға тыйым салынған, сондай-ақ кез келген философия, дін немесе нанымды ұстанатындарға есік ашық болуы керек. Дегенмен, жеке мектеп директорлары бекітілген ұйымдарға аптасына оқушыға 30 минуттан аспайтын, түскі үзіліс кезінде немесе сабақтан кейін немесе алдынғы сағатта арнайы діни сабақтар өткізуге рұқсат бере алады. Батыс Австралияда мемлекеттік мектептерде арнайы діни білім (жалпы білім бағдарламасының бөлігі емес) және жалпы діни білім (жалпы білім бағдарламасының бөлігі ретінде) ұсынылады.

Мектептегі зорлық-зомбылық

2009 жылдың шілдесінде Квинсленд штатының білім министрі штаттағы мектептердегі зорлық-зомбылықтың өсу деңгейі "мүлдем қабылдауға келмейтін" екенін және зорлық-зомбылыққа қарсы күресу үшін жеткілікті шаралар қабылданбағанын айтты. 2008 жылы Квинсленд штатында 55 000 оқушы мектептен шеттетілді, олардың шамамен үштен бірі "дене күшімен жасалған бұзушылықтар" үшін болды. 2008 жылы Оңтүстік Австралияда студенттер мен қызметкерлерге қатысты 175 зорлық-зомбылық шабуылдары тіркелді. 2008-2009 жылдар аралығында мұғалімдер екі жыл ішінде оқушылардың 3000 жарақаттану дерегін тіркеді.

ESOS туралы заң

Шетелдік студенттерге білім беру қызметтері туралы 2000 жылғы заң (немесе ESOS Act) студенттік визамен Австралияға келген халықаралық студенттерге білім беруді қамтамасыз етуді құқықтық тұрғыдан реттейтін негізді белгілейді.

Жоғары білім беру

Жоғары білім беру (немесе жоғары білім) Австралияда негізінен университеттерде немесе тіркелген оқу ұйымдарында жүзеге асырылады. Жоғары білім беру ұйымы – Австралия үкіметінің, штатының, Австралия астанасы аумағының немесе Солтүстік аумақтың заңдарымен немесе оларға сәйкес құрылған немесе мойындалған мекеме. Кәсіптік білім беру ұйымдарын мемлекеттік және жекеменшік мекемелер штаттар мен аумақтардың үкіметтерінде тіркейді. Австралияда 42 университет бар: 37 мемлекеттік, 3 жеке және 2 халықаралық жеке университет. 2015 жылғы мәліметтер бойынша, Австралиядағы ең ірі университет – Мельбурндағы Монаш университеті: бес кампусы мен 75 000 студенті бар. Штаттар мен аумақтардың органдарымен аккредиттелген жоғары білім беру ұйымдарының саны 132-ден асып, олар штаттар мен аумақтардың тізілімдерінде тіркелген. Олардың арасында бірнешеуі бірнеше штат пен аумақта тіркелген. Ұлттық деңгейде мойындалған білім алатын барлық студенттерге бірегей студенттік идентификаторы (USI) қажет.

Халықаралық студенттер

Австралия халық санына шаққандағы шетелдік студенттердің ең жоғары үлесіне ие, әлемде бұл көрсеткішпен айқын көшпес. 2019 жылы елдің университеттері мен кәсіптік білім беру мекемелеріне 812 000 шетелдік студент қабылданды. Австралиядағы құрлықтағы халықаралық білім беру секторының 2025 жылға қарай 940 000-ға жететіні күтілуде. 2025 жылы халықаралық студенттерді қабылдау бойынша ең ірі нарықтар Қытай, Үндістан, Вьетнам, Таиланд, Непал, Малайзия, Бразилия және Оңтүстік Корея болады деп болжанып отыр. 2016 жылы Deloitte Access Economics компаниясы Австралия сауда және инвестиция комиссиясы үшін дайындаған есепке сәйкес, жоғары білім беру және кәсіптік білім беру (VET) 2025 жылға қарай құрлықтағы халықаралық білім берудегі ең қарқынды дамитын салалар болады деп күтілуде. Австралия үкіметі сонымен қатар, "Заманауи өндіріс стратегиясы" аясында жұмыс орындарының өсуі мен адамдардың көші-қонының күрт артуын болжай отырып, тағы 1,46 миллиард австралиялық долларын қосуды жоспарлап отыр.

Рейтингтер

36 австралиялық жоғары оқу орны 2021 жылғы QS World University Rankings-те, ал 37 мекеме Times Higher Education World University Rankings-те тізімге енді. 2020 жылы 34 австралиялық университет Қытайдың әлемдік университеттердің академиялық рейтингісінде тізімделді, соның ішінде Мельбурн университеті 35-ші орынды иеленді. Сол жылы U.S. News & World Report Best Global Universities Rankings бойынша Австралияның 38 университеті бағаланды, Мельбурн университеті 25-ші орындан бастап, Бонд университеті 1133-ші орында тұрды. 2006 жылы Халықаралық студенттерді бағалау бағдарламасы (PISA) бойынша Австралияның білім беру жүйесі оқу бойынша алтыншы, ғылым бойынша сегізінші және математика бойынша он үшінші орынға ие болды, бұл 56 елді қамтыды. 2009 жылғы PISA бағалауында Австралияның білім беру жүйесі оқу бойынша алтыншы, ғылым бойынша жетінші және математика бойынша тоғызыншы орынды алды, бұл 2006 жылғы көрсеткіштерге қарағанда жақсаруды көрсетті. 2012 жылы Pearson компаниясы Австралияның білім беруін әлемде он үшінші орынға қойды. БҰҰ-ның 2018 жылғы Адам дамуы индексімен бірге жарияланған, 2017 жылғы деректерге негізделген Білім индексі Австралияны 0.929 көрсеткішімен, әлемдегі екінші ең жоғары көрсеткіш деп тіркеді. Бастапқы мақсат 95% көрсеткішті 2008 жылы белгіленіп, 2013 жылға дейін қол жеткізу жоспарланған. Мақсатқа қол жеткізілмеді және 2015 жылдың желтоқсанында 2025 жылға дейін орындалуы тиіс деп қайта жаңартылды. 2018 жылғы NAPLAN деректері 2017-18 жылдарға арналған Ұлттық түпкіліктік реформа келісімінің нәтижелері туралы есеп жарияланған кезде қолжетімді болған жоқ.