Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз феминисі және әлеуметтік белсенді
French feminist and campaigner
Хьюбертин Ауклер (y. bɛʁ. tin o. klɛʁ; 10 сәуір 1848 – 4 тамыз 1914) – көрнекті француз феминисі және әйелдердің сайлау құқығы үшін күрескен жетекші тұлға.
Hubertine Auclert (y. bɛʁ. tin o. klɛʁ; 10 April 1848 – 4 August 1914) was a leading French feminist and a campaigner for women's suffrage.
Ерте өмір
Францияның Овернь аймағындағы Альер департаментінде орта таптық отбасында дүниеге келген Юбертина Оклер 13 жасында әкесі қайтыс болғаннан кейін анасы оны Рим католик монастырына оқуға жіберген. Жас кезінде ол қаһине болуға ниеттенген, бірақ 16 жасында монастырды тастап кеткен. Анасымен қарым-қатынасы уақытша тоқтап, ол біршама уақыт туысының үйінде тұрды, бірақ бірнеше жылдан кейін қайта монастырға оралды. 1869 жылы ол монастырды мүлдем тастап, 1873 жылы Парижге көшіп барды. Сол жерде император Наполеон III-нің құлатылуы және Үшінші республиканың құрылуы әйелдерге белсенділікке мүмкіндік берді, олар әйелдерге білім беру және экономикалық тәуелсіздік беру, сондай-ақ ажырасуды заңдастыру мақсатында Наполеон кодексіне өзгерістер енгізуді талап ете бастады.
Born in the Allier département in the Auvergne area of France into a middle class family, Hubertine Auclert's father died when she was 13 and her mother sent her to live and study in a Roman Catholic convent. As a young girl she planned to become a nun but left the convent at 16. Estranged from her mother, she lived with her uncle for a time but had to return to the convent a few years later. She left the convent for good in 1869 and moved to Paris in 1873. There, the ousting of Emperor Napoleon III and the establishment of the Third Republic opened the door to activism on the part of women, who began demanding changes to the Napoleonic Code to provide education and economic independence for women and the legalisation of divorce.
Саяси белсенділік және феминизм
Ауклерт Мария Дераисмес пен Леон Ричердің жоғары беделді қызметтеріне шабыттандырылып, феминистік жұмысқа қатысып, ақырында Ричердің хатшысы болып жұмысқа орналасты. Католик монастырындағы өмірінің ықпалымен, және сол кездегі көптеген жетекші республикалық феминистер сияқты, ол да белсенді антиклерикал болды. Француз феминистік қозғалысының негізгі назары заңдарды өзгертуге бағытталған болса, Ауклерт одан әрі ұсыныс жасап, әйелдерге мемлекеттік лауазымдарға үміткер болу құқығын беруді талап етті және егер әйел заң шығарушылардың пікірі естілгенде, бұл теріс заңдар қабылданбас еді деп мәлімдеді. 1876 жылы ол әйелдердің сайлау құқығын қолдау үшін «Әйелдер құқығы» (Société le droit des femmes) қоғамын құрды, ал 1883 жылы ұйым ресми түрде «Әйелдер сайлау құқығы қоғамы» (Société le suffrage des femmes) деп атауын өзгертті. 1878 жылы Парижде «Әйелдер құқығы жөніндегі халықаралық конгресс» өтті, бірақ Ауклерттің көңіліне сыймағандай, ол әйелдердің сайлау құқығын қолдамады. 1880 жылы Ауклерт өкілдіксіз әйелдер салық төлеуге тиіс емес деп мәлімдеп, салыққа қарсылық көрсетуді бастады. Оның заң кеңесшілерінің бірі адвокат Антонин Леврир болды, ол кейіннен оған үйленді. 1881 жылдың 13 ақпанында ол «La Citoyenne» (899-бет) атты ай сайын жарық көретін газетті шығарды, ол әйелдердің сайлау құқығы үшін ынталы түрде күресті. Газетке Северин сияқты феминистік қозғалыстың белгілі өкілдері де, сондай-ақ қоғам қайраткері Мари Башкирцеф те бірнеше мақала жазды. Ол өз жазбаларында Шарль Фурье алғаш рет қолданған «феминизм» терминін 1890 жылдары ағылшын тіліне енгізді. 1879 жылы Марсельде өткен социалистік жұмысшылар съезінде Ауклерт әйелдердің құқықтарын ынталы түрде қорғады, бірақ олардың «табиғи» ана болуына байланысты экономикалық тәуелсіздікке мұқтаж екенін айтты. Ол әйелдердің теңдігін қарастыратын арнайы комиссия құрамында болды және осы мәселе бойынша съезде сөйлеу үшін бір сағат уақыт берілді. Сөйлегеннен кейін, ол әйелдер құқықтары туралы мәлімдеме дайындау үшін комиссияны басқаруға шақырылды. Әйелдердің ерлермен бірдей әлеуметтік, құқықтық, саяси және еңбек құқықтарына ие болуы керек екенін айтқан мәлімдеме съезбен мақұлданды. 1884 жылы француз үкіметі ақыры ажырасуды заңдастырды, бірақ Ауклерт заңдағы әйелдерге қатысты айқын бейімділіктен, әйелге өзінің жалақысын сақтап қалуға рұқсат бермегендіктен оны сынады. Ауклерт ерлі-зайыптылар арасында мүлікті бөліп алу шартымен неке шарты жасау керек деген радикалды идеяны ұсынды.
Auclert, inspired by the high profile activities of Maria Deraismes and Léon Richer, became involved with feminist work and eventually took a job as Richer's secretary. Influenced by her life in a Catholic convent, and like many of the leading republican feminists at the time, she was a militant anticlerical. While the main focus of the French feminist movement was directed towards changes to the laws, Auclert pushed further by demanding that women be given the right to run for public office and claiming that the unfair laws would never have been passed had the views of women legislators been heard. In 1876, she founded the Société le droit des femmes (The Rights of Women) to support women's suffrage, and in 1883, the organization formally changed its name to the Société le suffrage des femmes (Women's Suffrage Society). In 1878, the "International Congress on Women's Rights" was held in Paris but to the chagrin of Auclert, it did not support women's suffrage. Resolute, in 1880, Auclert began a tax revolt, arguing that without representation women should not be subjected to taxation. One of her legal advisors was attorney Antonin Lévrier, whom she later married. On 13 February 1881 she launched La Citoyenne, a monthly(page 899) that argued vociferously for women's enfranchisement. The paper received vocal support from even the elite in the feminist movement, such as Séverine, and socialite Marie Bashkirtseff wrote several articles for the newspaper. In her writings, she also brought the term feminism, a term first coined by Charles Fourier, into the English language in the 1890s. At the Socialist Workers' Congress in Marseille in 1879, Auclert made passionate pleas for women's rights, but argued that they needed economic independence due to their "natural" motherhood. Auclert was on a special committee to consider the equality of women and was given an hour to speak to the congress on the subject. After her speech, she was invited to head a committee to prepare a statement on women's rights. The statement, which said women should have the same social, legal, political and working rights as men, was approved by the congress. In 1884, the French government finally legalized divorce, but Auclert denounced it because of the law's blatant bias against women that still did not allow a woman to keep her wages. Auclert proposed the radical idea that there should be a marriage contract between spouses with separation of property.
Алжир және феминизм
Ауклерт күйеуімен 1888 жылы Алжирге көшіп барды, ол қайтыс болғанға дейін төрт жыл қалып, содан кейін Парижге оралды. Алжирде болған кезінде Ауклерт араб әйелдерінің күнделікті өмірін жан-жақты зерттеп, жазбалар жасады. Ауклерт Франциядағы әйелдерге қарсы еркектердің пікірталасын Алжирдегі отаршылдыққа ұшырағандарға қарсы нәсілдік дискриминациямен салыстырды, себебі «француз алжирліктері арабтарды қанау мен үстемдікке ыңғайлы келетін білімсіздік күйінде ұстау үшін бар күштерін жұмсайды». Алжир әйелдерінің құқықтары үшін оның күресі Францияда қолдаған «отбасылық» немесе «аналық» феминизмнің қағидаларымен үйлеседі. Мұндай дискриминация француз билігінің араб еркектерімен бірігіп, араб әйелдерінің білім алуына кедергі келтіруі және исламдық дәстүрлерді – балалардың ерте некесі, көп әйел алу және араб әйелдерінің құқықтарын шектеуші келін соғу салттарын құрметтеуі арқылы көрініс берді. Ауклерт араб әйелдерінің мәртебесін көтеруге, оларға француз әйелдерінің қадір-қасиетіне тең мүмкіндік беруге моральдық міндеттеніп, белсенділік танытты. Алжирде және Францияға оралғаннан кейін Ауклерт араб әйелдерінің құқықтарын мойындату үшін заңдық шаралар қолданды, мысалы, білім беруді жақсарту және көп әйел алуды жою туралы петициялар тапсырды. Оның ислам мәдениетіне қатысты ойлары империялық саясатқа негізделгенімен, француз отаршылдығының олар қоныстанған қоғамдарға тигізген теріс әсерін анық көрсетті. Ол ислам заңдарының қысымы француз әкімшілері мен араб еркектерінің арасындағы келісім арқылы күшейгенін айтты. Оның пікірінше, араб еркектері француз отаршылдарының нәсілшілдік көзқарасының салдарынан керітартпалыққа ұшыраған. Ерлердің үстемдігінен отарланған әйелдер ең көп зардап шекті деп ол санайтын. Арабтар мен француздардың патриархалдық жүйесінің салдарынан алжирлік әйелдер әлеуметтік, моральдық және мәдени жағынан ең төменгі деңгейде қалып отырды. Ол араб әйелдерінің ислам дінінен шеккен азабы туралы «Le Radical Algérien» және «La Citoyenne» газеттерінде жазды. Алжирдегі жұмысының нәтижесінде француз отаршылдығының одан әрі ақталуына себеп болды, себебі ол алжирлік билік астындағы араб әйелдерінің төмендеу жағдайын көрсетті. «La Citoyenne» газетін қаржылай қолдаудан айырылғандықтан, газет жабылды, бірақ ол белсенділігін тоқтатпады. 1900 жылы ол Франциядағы феминистік ұйымдардың шаңырағы болған «Француз әйелдерінің ұлттық кеңесінің» құрылуына куә болды, және барлық ұйымдар жақын арада сайлау құқығын қолдауға келісті.
Auclert, and her husband, moved to Algeria in 1888 where they would remain for four years until he died and she returned to Paris. While in Algeria, Auclert extensively studied and recorded the daily lives of Arab women. Auclert paralleled the male prejudice against women in France with the racial prejudice against the colonized in Algeria as the "French Algerians do everything possible to keep the Arabs in a state of ignorance so conductive to exploitation and domination." Her activism for the rights of Algerian women paralleled the "familial" or "maternalist" feminism that she advocated for in France. Such prejudice took form as French collusion with Arab males to suppress Arab women's education and to respect Islamic practices of child marriages, polygamy, and bride trade which restricted the rights of the Arab woman. Auclert acted out of a moral duty to elevate the status of Arab women to make it possible for them to obtain the same dignity of French women. In Algeria and on her return to France, Auclert pursued legal action to acknowledge the rights of Arab women, such as petitions for improved education, and the abolition of polygamy. While her thoughts on Islamic culture were entrenched in imperial thinking, she made clear the negative influence of French colonialism on the societies in which they settled. She claimed that the oppression from Islamic law was made worse by collusion between the French administrators and Arab men. Arab males, in her eyes, appeared backwards in part because of the effects of racism from the French settlers. Because of male oppression, she saw the colonized women as the most significant sufferers. She claimed because of the patriarchy of both the Arabs and the French, the Algerian women were the least advanced socially, morally, and culturally. She wrote about the consequences Arab women suffered because of Islam in the Algerian press: Le Radical Algérien, and in La Citoyenne. Unintentionally, her work in Algeria served as further justification for French colonialism as it highlighted the perceived degraded condition of Arab women under Algerian rule. No longer able to support La Citoyenne financially, the newspaper closed, but she continued her activism. In 1900, she witnessed the establishment of the "National Council of French Women" as an umbrella organisation for feminist groups in France all of which soon came to support suffrage.
Сын
Джулия Клэнси Смит, "Ислам, гендер және француздық Алжирдің қалыптасуындағы жеке тұлғалар" кітабының авторы, Ауклерт француз отаршылдығының теріс әсерін сынға салғанымен, отарланған халықтарды қорғау үшін империялық және иерархиялық "әмбебап әйелдік бауырластық" тұжырымдамасын қолдану арқылы заманауи британдық феминистерге ұқсас екенін жазады. Ауклерт француз еркектерін араб еркектерінің "варварлығын" күшейтуде және осылайша араб әйелдерінің жағдайын нашарлатуда кінәласа, оның араб әйелдерін қорғауға бағытталған риторикасының көп бөлігі оларды дінінің құрбандары ретінде бейнеледі. Клэнси Смит Ауклерттің араб еркектері әйелдерді "мұсылмандық тәлкеудің шағын құрбандарына" айналдырғанын және француз әйелдеріне ұқсату үшін оларды "қоршауларынан, қабырғалы үйлерінен және келіндер үйлерінен" босату қажет екенін айтқанын келтіреді. Клэнси Смиттің сөзімен айтқанда, Ауклерттің алжирлік әйелдер туралы жазғандары "жергілікті халықтың моральдық тұрғыдан бұзық жыныстық әдет-ғұрыптарына" баса назар аударды. Мысалы, Ауклерттің ең қоздыратын бөлімі "араб некесі – бала зорлау" деген пікірін егжей-тегжейлі баяндайды. Клэнси Смит Ауклерттің белсенді ретіндегі жетістіктерін де сынға алады: Ауклерттің алжирлік әйелдер атынан ұсынған барлық петициялары бей-жайлықпен қабылданды, дейді ол. Мұсылман әйелдерінің оның әрекеттеріне қандай жауап бергені туралы ешқандай мәлімет жоқ. Клэнси Смит Ауклерттің 1892 жылы Парижге "ешқандай нақты нәтижелерсіз" оралғанын, керісінше, француздардың көпшілігіне алжирліктердің саяси құқықтарға лайық емес екенін дәлелдегенін айтады.
Julia Clancy Smith, author of Islam, Gender, and Identities in the Making of French Algeria, writes that, though Auclert criticizes the negative influence of French colonialism, she is similar to contemporary British feminists in using a discourse of a "universal sisterhood" that was oxymoronically imperial and hierarchical to protect the colonized populations. While Auclert blamed French men for worsening the "barbarism" of Arab men and thus worsening the condition of Arab women, much of her rhetoric to advocate for Arab women painted them as victims of their religion. Clancy Smith quotes that Auclert claimed Arab men rendered the women "little victims of Muslim debauchery," and must be "freed from their cages, walled homes, and cloisters" to assimilate into Frenchwomen. Auclert's writing about Algerian women focused on, in Clancy Smith's words, "the morally perverse sexual customs of the natives." For example, the most provocative section of Auclert's work detailed her argument that "Arab marriage is child rape." Clancy Smith also critiques Auclert's success as an activist: all of the petitions that Auclert submitted on behalf of Algerian women were met with indifference, according to Auclert. There are no records of Muslim women's awareness or response to her advocacy. Clancy Smith argues that Auclert returned to Paris in 1892 without "any concrete results," other than ironically convincing many in France that the Algerians were too barbaric and unsuitable for political rights.
Кейінгі белсенділігі және өлімі
1907 жылғы шілдеде Францияда Жанна Шмаль басқарған Avant Courrière (Forerunner) қауымдастығының лоббилеуінің нәтижесінде тұрмысқа шыққан әйелдер өз жалақыларын толық емес бақылауға ие болды. Егер әйел өзі тұтылмаған нәрсені, мысалы, жиһазды өз табысымен сатып алса, онда ол, әдетте, бай жұбайлар арасында кездесетін неке шарты болмаса, күйеуінің меншігіне өтетін. 1907 жылғы қарашада Сенаның Бас кеңесі Ауклерттің қысымына көніп, Пауль Дюссойдың 1906 жылғы әйелдерге шектеулі сайлау құқығын ұсынатын заң жобасын қолдады. 60 жастағы Ауклер толық теңдікке ұмтылысын жалғастырды. 1908 жылы ол Париздегі қалалық сайлау кезінде сайлау жәшігін символдық түрде қиратты, ал 1910 жылы Маргарита Дюранмен бірге билікке бағынбай, заң шығарушы жиналысқа депутаттыққа үміткер ретінде тіркелді. Француз әйелдерінің құқықтары үшін күрестің тарихындағы маңызды тұлғалардың бірі саналатын Ауклер Франция Германияға соғыс жариялап, Бірінші дүниежүзілік соғысқа қадам басқан күні, 1914 жылы 66 жасында қайтыс болғанға дейін белсенді қызметін жалғастырды. Ол Париждегі Пэр-Лашез бейіштесіне жерленді; оның қабіріндегі мүсін "Әйелдердің сайлау құқығы" ескерткіші болып табылады.
In July 1907 married women in France were finally given incomplete control over their own salaries due to the lobbying of the Avant Courrière (Forerunner) association led by Jeanne Schmahl. If a woman bought something with her earnings that she did not consume herself, such as a piece of furniture, it became her husband's property unless there was a marriage contract that specified otherwise, which normally occurred with prosperous couples. In November 1907, the General Council of the Seine yielded to pressure from Auclert and gave its support to Paul Dussaussoy's 1906 bill proposing limited women's suffrage. The 60 year old Auclert continued her push for total equality. In 1908, she symbolically smashed a ballot box during municipal elections in Paris, and in 1910, she and Marguerite Durand defied authorities and presented themselves as candidates in the elections for members of the legislative assembly. Considered one of the central figures in the history of the French women's rights movement, Auclert continued her activism until her death in 1914, at 66, the day after France declared war on Germany, entering World War I. She is interred in the Père Lachaise Cemetery in Paris; the sculpture on her tomb commemorates the "Suffrage des Femmes."