Кіріспе

Tupolev Tu-98 (НАТО-ның Backfin деп аталатын белгісі) – Туполев конструкторлық бюросы Кеңес Одағы үшін жасаған қанаттары жоғалып тұратын реактивтік бомбалаушы ұшақтың прототипі.

Даму

Ту-98 – Туполев Ту-16-ны алмастыру үшін жоғары жылдамдықты, дыбыстан асып өтетін бомбалаушы ұшақтарды жасау бағдарламасының нәтижесі. Ол екі Lyulka AL 7 турбореактивті қозғалтқышымен жабдықталған, ауа қабылдағыштары фюзеляждың жоғарғы бөлігінде, қанат тамырының үстінде орналасқан. Ту-98 1955 жылы құрастырылып, 1956 жылы алғаш рет ұшты. 1956 жылғы маусымда Мәскеудің сыртындағы Тушино әуежайында американдық делегацияға көрсетілді, бірақ кейіннен өндіріске енгізілмеді, тек бір ғана прототипі жасалды. Ту-98 ұшағының негізгі конструкциясы Туполев Ту-28 жойғыш-ұшағының прототипіне, ресми түрде Ту-128 (НАТО коды "Fiddler") деп аталатын ұшаққа үлкен әсер етті. Ту-98 – ОКБ-156 бюросының Ту-16 ұшағын алмастыру мақсатымен жасаған жоғары жылдамдықты бомбалаушы ұшақ. Прототип жұмысы 1954 жылғы 12 сәуірдегі КСРО Министрлер Кеңесінің қаулысы негізінде басталды. Ұшақтың бас конструкторы Д.С. Марков болды. Ұшақ 1955 жылы құрастырылып, 1956 жылы алғаш рет ұшты. Сынақ ұшулары 1959 жылға дейін жалғасты. Tu-98 мемлекеттік сынақтардан өтпеді және көптеген шешілмеген өндірістік және технологиялық қиындықтарға байланысты өндіріске енгізілмеді. Кейіннен ұшақ Ту-128 жойғыш-ұшағын әзірлеу кезінде, ұшатын зертхана ретінде пайдаланылды. 1960 жылғы 21 қарашада соңғы рет ұшқанда, шасси құлап кетті. Прототип кейіннен жарамсыз деп жарияланды. "98" моделінің жеңілдетілген нұсқасы "98А" (Ту-24) деп аталды. Ту-98 ұшағы 1956 жылғы маусымда Мәскеу маңындағы Кубинка әскери әуежайында генерал Твининг басқаратын АҚШ делегациясына көрсетілді және кеңестік бірінші хатшы Никита Хрущевтің соңғы советтік бомбалаушы ұшағының жаңа жетістігі ретінде таныстырылды. АҚШ әскері әсерленді, бірақ ұшақ туралы ешқандай мәлімет берілмегендіктен, оның жобасын Яковлев жобалау бюросына тапсырды. 1958 жылы жылына 15 данадан өндірілетін сериялық өндіріс туралы да болжамдар айтылды, сондықтан НАТО оған Backfin кодын және (жасалма) Yak-42 белгісін берді. Tu-98 ұшағын пайдалану жоспарланбаған. Тек бір ғана прототип сынақ мақсатында және Тушинодағы әуе парадында ұшырылды. Ту-98 ұшағының конструкциясы Ту-28 жойғыш-ұшағының прототипіне үлкен әсер етті. Ту-128-дің аэродинамикалық сынақтарынан басқа, Ту-98 болашақ Ту-128 РП-7 "Смерш" радарымен сынақтарда қолданылды, осы мақсатта ұшақтың мұрын бөлігі құрылғымен ауыстырылды, сондай-ақ "Комплекс-80" атыс басқару жүйесі де пайдаланылды. Осы типке арналған R-4 әуеден-әуеге қарсы зымырандары да Tu-98 ұшағымен сынақтан өтті. Ұшақтың ресми атауы Tu-98LL ("летающая лаборатория" – ұшатын зертхана) болды. Осы сынақтар аяқталғаннан кейін Tu-98 ұшағы біраз уақытқа Жүковскийде тоқтатылып, кейін жарамсыз деп жарияланды. Tu-98 Tu-22 ұшағының құрылысына қажетті ақпаратты да ұсынды.

Дизайн

Ұшақ орта қанат схемасы бойынша салынған. Қанаттың алдыңғы жиегіндегі бұрылу бұрышы 55 градусқа тең. Артқы бөлігінде екі AL 7F қозғалтқышы орнатылған, ал ұшақ ұзын арналарымен және жоғары көтерілген ауа түсіру тесіктерімен ерекшеленді. Негізгі қону шассисі фюзеляжда орналасқан, бұл қанатты «таза» етіп жасады, бірақ жердегі тұрақтылықты айтарлықтай төмендетті. Ұшу экипажы ұшқыш, кеме командирі, навигатор-оператор және навигатордан тұрды. Барлық экипаж орындарында катапульдік креслолар болды. Ұшақтың алдыңғы бөлігінде бір герметикалық кабина орналасқан. Герметикалық кабинаның артында фотожабдықтары бар техникалық бөлімше (AFA 33/75) орналасқан. Отын жүйесі фюзеляждағы 4 негізгі және бір орталықтандырылған бактан тұрды. Қанат екі лонжронды, кассондық конструкциядан жасалған. Басқару жүйесі тұрақты стабилизатормен дәстүрлі схема бойынша жүзеге асырылды, бірақ Андрей Николаевич алғаш рет барлық басқару арналарында кері реакциясыз гидравликалық күшейткіштерді пайдалануға келісті (оның сөзі белгілі: «ең жақсы күшейткіш – жерде тұрған күшейткіш»). Алдыңғы шассиде екі дөңгелекті ось болды, ал негізгі шассиде екі жұп дөңгелек болды. Отандық бомбалаушы ұшақта алғаш рет қашықтан басқарылатын, артқа қарап атуға арналған қос АМ 23 пулеметінен DK 18 қондырғысы қолданылды. Пулеметтер ARS 1 «Аргон» радарлық нысанасымен бағытталды, оның антенналық блогы тік стабилизатордың жоғарғы бөлігіне орналастырылды. Ұшақтың алдыңғы оң жағында қосымша АМ 23 пулеметі орнатылған, оны ұшқыш өзі басқара алатын. Ұшақтың ракеталық-бомбалық қарулары FAB 100, FAB 250 немесе FAB 500 бомбаларын түрлі комбинацияларда, сондай-ақ 300-ге дейін басқарылмайтын авиациялық ракеталар ARS 85, немесе 61 TRS 132, немесе 18 TRS 212 тасымалдауға мүмкіндік берді. Әскери-теңіз авиациясы үшін ұшақты AMD 500 және AMD 100 миналарымен, RAT 52, MAN, MAV және TAN 53 торпедаларымен қаруландыру жоспарланған. Ұшақта «Инициатива» радарі және OPB 16 коллиматорлық нысанасы орнатылған.