Кіріспе

Тәуелсіз адам құқықтары ұйымы

Әл-Мезан адам құқықтары орталығы немесе Әл-Мезан (ميزان) – Газа секторындағы палестиналық Джабалия босқындар лагерінде орналасқан үкіметтік емес ұйым. Оның жарияланған мақсаттары: экономикалық, әлеуметтік және мәдени құқықтарға (ЭӘМҚ) баса назар аударған, әсіресе Газа секторындағы оккупацияланған палестиналық территорияларда (ОПТ) адам құқықтарын ілгерілету және қорғау; халықаралық құқық арқылы өзін-өзі анықтау құқығын қоса алғанда, палестиналықтардың жеке және ұжымдық адам құқықтарын іске асыруға жұмыс істеу; ОПТ-да демократияны және азаматтардың қатысуын күшейту және адам құқықтарын құрметтейтін жақсы басқаруды қамтамасыз ету. Ұйым Біріккен Ұлттар Ұйымында арнайы кеңесші мәртебеге ие.

Атауы

Мезан (ميزان) – араб тілінде тепе-теңдік, таразы, әділдік және теңдік мағыналарын білдіреді.

Іс-шаралар

Әл-Мезан адам құқықтары орталығы Газа секторында адам құқықтарын қорғау үшін берік негіз қалауға бағытталғанын мәлімдейді. Оның ұзақ мерзімді мақсаты – толыққанды экономикалық, әлеуметтік және мәдени құқықтарды дамыту екенін айтса да, қазіргі Израиль мен Палестина арасындағы қақтығыс шиеленіскен кезде Әл-Мезан орталығы Израиль қорғаныс күштері тарапынан негізгі азаматтық және адам құқықтарының күшейіп бара жатқан бұзушылықтарын тіркеуге баса назар аударуда. Адам құқықтарын бақылаушы ретінде Әл-Мезан орталығы, азаматтық қоғамның дамуына кедеріс келтіретін, мысалы, бейбіт тұрғындарға шарапатсыз әскери шабуылдардың салдарынан көптеген адамдардың зардап шегуі, сотсыз ұстау, саяси төңкерістер, қатыгездік пен азаптауды қолдайтын ресми саясат сияқты, адам құқықтарының бұзылу жағдайларын құжаттайды. Орталық сондай-ақ заңдық көмек, қорғау және қабілетін арттыру қызметтері мен ресурстарын ұсынады, сонымен қатар жергілікті қоғамды негізгі адам құқықтары, демократия және халықаралық гуманитарлық көмектің маңыздылығы туралы хабардар ету мақсатында білім беру шараларын жүргізеді.

Орталықтың есептері

Әл-Мезан адам құқықтары орталығы Газа секторы туралы баяндама жасап, Газа теңізіндегі балықшыларға қарсы Израильдің бұзушылықтарын айыптады. 2017 жылдың 21 ақпанында Израиль теңіз күштері Солтүстік Газаның Әл-Ваха жағалауында палестиналық балық аулау кемесіне атыс ашты. Нәтижесінде балықшылардың бірі, Мұхаммед Бакр, арқасынан жараланды; кемедегі бес балықшы белгісіз жерге жеткізіліп, қайықтары тәркіленді. Олар Әл-Шате босқындар лагерінің тұрғындары, олар: 23 жасар Мохаммед Омран Сабри Бакр, 19 жасар Абдулла Сабри Бакр, 17 жасар Махмуд Сабри Бакр, 25 жасар Омар Мохаммед Нажиб Бакр және 21 жасар Табет Мохаммед Бакр. Бірақ оларды шамамен 24 сағатқа қамауға алу алдында, Израиль әскерлері олардан киімдерін шешіп, суға секіріп, әскери кемеге жүзіп баруды талап етті – ауа райы өте суық болса да. Мұхаммедтің қолында жарақаты болғанмен, ол да басқалар сияқты осы тапсырманы орындауға мәжбүр болды. Олар әскери кемеде болған кезде Мұхаммедті қолғап байлап, көзін байлап, мылтық сабымен ұрды. Баяндамада айтылғандай, 1993 жылғы Осло келісімі Газадағы балықшылар үшін рұқсат етілген балық аулау аймағының 20 теңіз миліне (nm) жететінін белгілеген, бірақ ол 2002 жылы 12 теңіз миліне, ал 2006 жылы 6 теңіз миліне дейін қысқартылды. Соңғы жылдары Газа Израиль үшін жау территориясы саналғандықтан, бұл көрсеткіш кейде 3 теңіз миліне дейін төмендеді. Есепке сәйкес, 2000 жылдан бері Израиль күштері алты балықшыны өлтірді, 115 адамды жарақаттады, 613 балықшыны ұстады және 146 қайық пен жабдықты тәркіледі, бұл палестиналық балық шаруашылығының нашарлауына және осы сектормен байланысты мыңдаған жұмыс орындарының жоғалуына әкелді. Балықшылар кәсіби одағында 3600 балықшы тіркелген, бірақ олардың 1500-ден азы ғана өз кәсібімен айналысады, сондықтан олардың барлық мүшелері кедейлік шегінен төмен өмір сүреді, деп баяндамада нақтыланған.