Эндрю Нобл: Шотланд физигі және қару-жарақ өнеркәсібінің дамуы

Кіріспе

Шотланд физигі, сэр Эндрю Нобл, 1-ші баронет (13 қыркүйек 1831 – 22 қазан 1915) – баллистика және қару-жарақ саласындағы жұмыстарымен белгілі шотланд физигі.

Ерте өмір

Гринкокта туған, ол Эдинбург академиясында және Вулвичтегі Корольдік әскери академияда білім алған. 1849 жылы Корольдік артиллерияға офицер болып тағайындалды, 1855 жылы капитан рөліне көтерілді және Корольдік артиллерия институтының хатшысы болды. Ол тегіс ұңғылы зеңбіректерді нарықтық артиллериямен алмастыру мәселесі бойынша британ үкіметінің арнайы комитетінің хатшысы қызметін атқарды және бұл тақырыпта зерттеулер жүргізді. 1859 жылы Артиллерия жөніндегі көмекші инспектор, ал 1860 жылы Орданс таңдау комитеті мен Жарылғыш заттар комитетінің мүшесі болды, 1880 жылы таратылғанға дейін осы комитеттерде жұмыс істеді. Сэр Фредерик Абельмен бірлесіп қара ұнтақтың қасиеттерін жақсарту жұмыстарын жүргізді, оны баяу жағу арқылы көбірек газ және тұрақты қысым тудырып, ұңғыма жылдамдығын секундына 1600 футтен 2100 футқа дейін арттырды, энергия шамамен 75%-ға өсті. Ноблдің жұмысы Абельдің 1889 жылы түтінсіз жаңа ұнтақ – кордитті әзірлеуіне де көмектесті. Бұл жетістіктер Армстронг компаниясы өндірген зеңбіректер мен олардың орнатуларын қайта жасауды қажет етті, бұл оларға бәсекелестік артықшылық берді және компанияны 1914 жылға қарай кеме жасау, локомотивтер, танктер және ұшақтар саласындағы әлемдегі ең ірі қару-жарақ фирмаларының біріне айналдыруға ықпал етті. 1890 жылы сэр Уильям Армстронг белсенді басқарудан зейнеткерлікке шыққаннан кейін Ноблдің негізгі рөлі ғалымнан бизнеске ауысты, ол 1900 жылы компания төрағасы болып тағайындалды және компанияның осы өсуіне жетекшілік етті. Нобл 1905 жылғы Цусима шайқасында ресейлік флотты басып алған жапон зеңбіректерінің барлығы Элсвик зауытында жасалғанын мәлімдеді. 1870 жылы, 38 жасында, ол ғылыми еңбектері үшін танылып, Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды. 1880 жылы ол қоғамның алтын медалімен марапатталды. 1881 жылы Бат орденінің серігі, ал 1893 жылы рыцарь атағын алды. 1896 жылы Нортумберлендтің жоғары шерифі қызметін атқарды. 1902 жылғы 26 маусымда жарияланған король Эдуард VII-нің (кейінге шегерілген) тәж киюіне орай, ол баронеттік атаққа ие болады деп хабарланды, ал 1902 жылғы 24 шілдеде ол Думбартон графтығындағы Кардросс приходындағы Ардмор және Ардардан Нобель баронты атанды.

Born at Greenock, he was educated at Edinburgh Academy and at the Royal Military Academy, Woolwich. He was commissioned in the Royal Artillery in 1849, promoted captain in 1855 and became secretary of the Royal Artillery Institution. He was secretary of the British government select committee on the replacement of smooth bore cannon with rifled artillery and carried out research on the subject. In 1859 he became Assistant Inspector of Artillery and in 1860 a member of the Ordnance Select Committee and of the Committee on Explosives, remaining on the committee until it was dissolved in 1880. He worked with Sir Frederick Abel on improving the properties of black powder, making it burn more slowly to produce more gas and a more consistent pressure, with the result that he was able to increase muzzle velocities from 1600 to 2100 feet per second, while the energy developed increased by about 75%. Noble's work also assisted Abel's further development of a new smokeless powder, cordite, in 1889. These developments required the re design of both the guns and their mountings, manufactured by Armstrongs, which gave them a competitive advantage, ultimately helping the company expand into shipbuilding, locomotives, tanks and aircraft to become one of the world's largest armament firms by 1914. With Sir William Armstrong's effective retirement from active control in about 1890, Noble's primary role changed from scientist to businessman, formally becoming chairman in 1900, and he oversaw much of this growth of the company. Noble claimed that all the Japanese guns which sank the Russian fleet at the crucial battle of Tsushima in 1905, had been manufactured at Elswick. In 1870, at the age of 38 he was recognised for his scientific work and was elected a Fellow of the Royal Society. He was awarded the Society's Gold Medal in 1880. He was made a Companion of the order of the Bath in 1881 and knighted in 1893. He served as High Sheriff of Northumberland in 1896. It was announced that he would receive a baronetcy in the 1902 Coronation Honours list published on 26 June 1902 for the (subsequently postponed) coronation of King Edward VII, and on 24 July 1902 he was created a Baronet, of Ardmore and Ardardan Noble, in the parish of Cardross, in the county of Dumbarton.

Жеке өмір

1854 жылы Квебекте әскерлік полкімен бірге қызмет етіп жүргенде Нобл Марджери Дюрхам Кэмпбеллға үйленді. Олардың төрт ұлы мен екі қызы болды. 1910 жылы оның үлкен ұлы Джордж Рэндалл Уэллске Вурстерширдегі Бесфорд Кортын Тюдор готика стилінде қайта жаңартуды тапсырды, бұл сәулетшінің шедеврі және ағылшын елдік үйлерінің соңғы үлкен готикалық үйі болды. 1911 жылы оның екінші ұлы Сакстон Реджинальд Бломфилдке Норфолк графтығындағы Уретам Холлды Уильям мен Мэри стилінде салуды тапсырды. 1927 жылы «Армстронг» компаниясы дерлік құлағаннан кейін Уретам Холл бұзылып, Сакстон сэр Эдвин Лютенстен осы орынға үлкен үйдің жоспасын бейнелейтін топиарлық бақтың жобасын жасауды тапсырды. 1920 жылы оның кіші ұлы Филип сэр Роберт Лоримерге Инвернесс графтығындағы Глендоуді өзгертуді тапсырды.