Кіріспе

Туғаннан азаматтығына қатысты түзету – Ирландия еркін мемлекетінің конституциялық түзетуі.

2004 жылғы Конституция актісінің жиырма жетінші түзетуі (бұрынғы 2004 жылғы №15 заң жобасы) Ирландия Конституциясын Ирландия аралында туған адамдардың ирландтық азаматтығына конституциялық құқығын, кем дегенде бір ата-анасы ирландтық азамат болған балаларға және туған кезде ирландтық азаматтыққа құқығы бар кем дегенде бір ата-анасы бар балаларға шектеу үшін өзгертті. Ол 2004 жылғы 11 маусымда өткен референдумда мақұлданды және сол жылдың 24 маусымында заң күшіне енді. Бұл түзету, Ұлы жұма келісімінің бір бөлігі ретінде қабылданған Ирландия Конституциясының он тоғызыншы түзетуімен енгізілген өзгерістерге әсер етті.

Мәтінге өзгерістер

Жаңа 9.2-бап қосылды:

Бұрынғы 9.2-бап 9.3-бап ретінде қайта нөмірленді.

Өмірбаян

1999 жылға дейін Ирландияда туылғандықтан азаматтыққа құқық қалыпты заңнамада қарастырылған. Конституция күшіне енген кезде Ирландия еркін мемлекетінің азаматы болған адамдар ғана конституциялық құқыққа ие болған. 1937 жылдан кейін туғандарға қатысты Конституцияда «ирландтық ұлттықты алу және жоғалту болашақта заңмен анықталады» делінген. Бұл 1999 жылы он тоғызыншы түзету бөлігі ретінде Конституцияның 2-бабына төмендегі тармақ енгізілуімен өзгерді:

Бұл ереже Солтүстік Ирландиядан келген адамдардың Ирландия азаматтығынан айырылмауын қамтамасыз ету мақсатымен жасалды, сонымен қатар туылған кезде азаматтыққа конституциялық құқық берді. Сол кездегі Әділет министрі Майкл Макдауэлл Ирландияда бала тудырған Еуропалық Одаққа мүше емес азаматтардың 40%-дан 50%-ға дейінінің балалары үшін Ирландия азаматтығын алу үшін осылай істегенін айтты. 2004 жылдың сәуірінде Әділет министрлігінің ішкі құжаты 2003 жылдың тамызында Ирландияның босандыру орталықтары жүкті әйелдердің шетелден «жүктілік тарихымен» Ирландияға келіп жатқанын ескерткенін көрсетті. 2004 жылдың қазан айында Еуропалық Әділет сотының (C 200/02 ісі) Чен против Ішкі істер министріне қатысты шешімінде, Еуропалық Одақтың азаматы баласының Еуропалық Одаққа мүше емес ата-анасы баласымен бірге Еуропалық Одақта тұруға құқылы екені белгіленді.

Науқан

Жиырма жетінші түзетуді Берти Ахерннің Фианна Фейл-Прогрессивті демократтар коалициялық үкіметі ұсынды. Оған Fine Gael (ең ірі оппозициялық партия) да қолдау көрсетті, бірақ олар сайлау алдындағы консультациялар жеткіліксіз болды деп шағымданып, науқан жүргізуден бас тартты. Бұл түзетуге Лейбористік партия, сондай-ақ заңмен құрылған орган – Ирландияның Адам құқықтары жөніндегі комиссиясы және азаматтық қоғамның коммерциялық емес ұйымы – Ирландияның Азаматтық бостандықтар жөніндегі кеңесі қарсы шықты. 2004 жылы Еуропалық Одақтың басқа ешбір мемлекеті Ирландия сияқты туылған кезде азаматтық беру арқалы азаматтық берген жоқ. Түзетуге қатысты сын-ескертпелердің кейбіреуі оның ұсынылу тәсіліне ғана қатысты. Референдумға дейін Ирландия мен Ұлыбритания үкіметтері бірлескен мәлімдеме жасап, ұсынылып отырған конституциялық өзгерістердің Британдық-Ирландия келісіміне (Бұл Ұлы жұма келісімінің үкіметаралық бөлігі) әсер етпейтінін мәлімдеді. Демократиялық юнионисттік партия бұл түзетуді келісімді өзгертуге болатындығының дәлелі ретінде көрсетті. Түзетуге қатысты референдум Еуропалық және жергілікті сайлаулармен бір күні өтті. Референдумда түзетуге дауыс бергендердің басым көпшілігі, шамамен 80% қолдау көрсетті.