Кіріспе
Су бананшалары (Alismataceae) – гүлді өсімдіктер тұқымдасы, 20 туыс (17 қазіргі және 3 қалдық) және 119 түрді қамтиды. Тұқымдас бүкіл әлемге тараған, ең көп түрлері Солтүстік жарты шардың қоңыржай аймақтарында кездеседі. Көптеген түрлері шөптесін су өсімдіктері болып, батпақтар мен көлдерде өседі.
The water plantains (Alismataceae) are a family of flowering plants, comprising 20 genera (17 extant and 3 fossil) and 119 species. The family has a cosmopolitan distribution, with the greatest number of species in temperate regions of the Northern Hemisphere. Most of the species are herbaceous aquatic plants growing in marshes and ponds.
Сипаттама
Алмагүлдер тұқымдасының көпшілігі – күшті көпжылдық өсімдіктер, бірақ кейбіреулері су жағдайларына байланысты біржылдық немесе көпжылдық болуы мүмкін. Әдетте, тұрақты суларда көпжылдық, маусымдық жағдайларда біржылдық болады, бірақ ерекшеліктері де бар. Сабақтары түйінді немесе тамырсабақты. Жас және су астындағы жапырақтары көбінесе сызықтық, ал толыққан және су бетіне шыққан жапырақтары сызықтықтан жұмыртқа тәрізді немесе тіпті жебе басты (сагиттатты) болуы мүмкін. Көпшілігінде айқын қабықшасы бар сабақтары болады. Гүлшоғыры әдетте бұтақтардан құралған күрделі, бірақ кейбіреулері шатырша тәрізді, ал басқаларында жалғыз гүлдер кездеседі. Гүлдері дұрыс пішіндес, екі жынысты немесе бір жынысты. Жемісінде әдетте үш тостаған жапырақшасы болады. Үш күлте жапырақшасы, көбінесе айқын, ақ, қызғылт, күлгін түсті, кейде сары немесе күлгін дақтарымен. Күлте жапырақшалары көбінесе бір күннен аспайды. Burnatia және Wiesneria тұқымдастарында күлте жапырақшалары өте кішкентай, тіпті кейде аналық гүлдерде болмайды. Аталықтары 3, 6, 9 немесе көп. Жұмыртқалық жоғары орналасқан, бір қатарда немесе жиынтық басқада 3-тен көп еркін жатық қалдықтарынан тұрады. Әрбір жатық қалдығында 1 (2) анатроптық жапырақша болады. Жемісі – жаңғақтар жиынтығы (Damasoniumнан басқа). Тұқымдарында эндосперм жоқ, ал ұрығы қисық немесе бүктелген.
Өсіру және пайдалану
Бірнеше түр, әсіресе Sagittaria туысының жеуге жарамды тамырсабақтары бар, олар Оңтүстік және Шығыс Азияда адамдарға тамақ ретінде де, малға жем ретінде де өсіріледі. Солтүстік Американың жергілікті халықтары оларды тамақ етіп жеген. Көбісі жабайы жануарлар үшін тамақ ретінде бағалы. Кейбіреулері батпақтық бақшаларда, тоғандарда және аквариумдарда сәндік өсімдік ретінде өсіріледі. Оңтүстік-Шығыс Азияда Limnocharis flava-ның жапырақтары мен гүл бүршіктері "кедей адамның көкөнісі" деп жейді.