Кіріспе

Шотландиядағы жартылай қираған қамал

Гермитаж қамалы – Шотландияның шекаралық аймағындағы жартылай қираған қамал. Ол Роксбургширдегі Лиддесдейл аңғарындағы Эрмитаж Уотердің шалғайында орналасқан. Қамалдың күтімі Шотландия тарихи ескерткіштері қорының қамқорлығында. Гермитаж қамалы тарихы мен сыртқы түріне байланысты Шотландиядағы ең құпиялы және әсерлі қамалдардың бірі ретінде белгілі.

Атаудың шығу тегі

Атауы көне француз тілінен шыққан деп есептеледі: l'armitage – күзет үйі. Бұл қамал Ұлыбританиядағы ең қанды аңғардың күзет үйі ретінде және "Лиддесдейлдің күші" деп белгілі болған. Эрмитаж қамалы шамамен 1240 жылы Николас де Соулис салған, ол әдеттегі нормандық мот және бекініс үлгісінде салынған. Ол шамамен 1320 жылға дейін оның отбасында қалды, содан кейін оның ұрпағы Уильям де Солис күдікті сиқыршылық пен Шотландия королі Роберт І-ді өлтіруге жасалған әрекеті үшін одан айырылды. Аңыз бойынша, Соулисқа қарасты шаруалар шыдай алмайтын қарақшылықтан кейін оны тұтқындап, жақын жердегі Нинестан Ригінде (мегалитикалық шеңберде) балқыған қорғасынға қайнатып өлтірген. Бірақ шындығында ол Дэмбартон қамалында тұтқын ретінде қайтыс болды.

Дуглас ағаштары астында

1338 жылы сол кездегі биліктегі ағылшын сэр Ральф де Невиллді "Шығармашылық гүлі" атанған Лиддесдейлдің рыцары сэр Уильям Дуглас қоршауға алды (осы лақап оның рыцарлық шеберлігімен байланысты, бірақ тарихқа романтикалық көзқараспен қарағандар оны жиі қате түсіндіреді). Осы жерде Дуглас Далхаузидің сэр Александр Рамзиін тұтқындап, аштықтан өлтірді, ол патшаның ықыласын жеңіп алуға талапкер болған. Невилл шайқасынан және Лиддесдейлдің ағылшындарға түскеннен кейін, қамал бір уақытқа ағылшындардың қолына өтті және Уильям Дейкрге, 2-ші барон Дейкрге тапсырылды. Лиддесдейлдің жақын туысы Уильям Дуглас, Дугластың 1-ші графы оны өлтіргеннен кейін, қамал сол кездегі баронға, бірақ кейін Дугластың 1-ші графына берілді. Ол қазіргі ғимараттың көп бөлігін салуға жағдай жасады, мүмкін Дурхэм соборының бас шебері Джон Левиннің көмегімен. Қамал 1455 жылға дейін Қара Дугластардың қолында болды. Қара Дугластардың әрекеттері патшаны соншалықты ашуландырды, Джеймс Дуглас, 9-шы граф Шотландияға қайта оралмауға мәжбүр болды, ал олардың иеленген барлық игіліктері Қызыл Дугластарға, соның ішінде Эрмитажға өтті.

Хепбёрндер тұсында

Король Джеймс IV көңілі қалды, сол кездегі Ангус графы Арчибальд, Мысық қоңырауы (Bell the Cat) және оның Англияның Генрих VII-сімен қарым-қатынасын күдікпен қарады, сондай-ақ оған Эрмитажды Коронаға қайтаруға бұйрық берді. 1492 жылдың 6 наурызында Патрик Хепберн, 1-ші Ботвелл графы, Арчибальд Дуглас, Ангус графының бас тартуынан кейін, Лиддесдейл жерлері мен иелігін, соның ішінде Эрмитаж қамалын және т.б. алды, ал соңғысы Ботвелл иелігін (бірақ графтық емес) алды, ол өз кезегінде Патрикпен алмасу үшін бас тартты. Ботвеллдің Хепберндері патшаның құрметіне ие болып, Эрмитаждың күзетшілері мен иелері болды. Уақыт өте келе, Джеймс Хепберн, 4-ші Ботвелл графы, қамалды иеленді. Шотландия королевасы Мэри, ұлының дүниеге келгенінен кейін бірнеше апта өткен соң, жараланған Ботвеллді көру үшін Жедбургтен атпен ұзақ сапар жасады. Олар оның екінші күйеуі Генри Стюарт, Лорд Дарнли өлтірілгеннен кейін көп ұзамай үйленбекші болды, Ботуэллдің заговоршылардың арасында болғанына қарамастан. Карбери Хилліндегі қақтығыстан кейін Мэри мәжбүрлі түрде тақтан бас тарғаннан кейін, Ботуэлл Норвегияға қашып кетті, себебі оны мемлекетке опасыздық жасады деп айыптады, ал оның құқықтары мен мүлкі Парламент актісімен жойылды. Мэриді таққа қайтару үшін әскер жинауға тырысқан кезде, ол Анна Трондсенмен жасаған неке шартын бұзғаны үшін король Фредерик адамымен тұтқындалды және Даниядағы Драгсхолм қамалына қамалды, онда ол ақылсыз және өте жағымсыз жағдайда қайтыс болды. Оның мумияланған денесі бір кезде жақын жердегі Fårevejle шіркеуінде көрсетілген. Фернихирсттік Томас Керр 1584 жылы Лиддесдейл және Эрмитаж қамалының күзетшісі болып тағайындалды. Ботвеллдің туысы, Фрэнсис Стюарт, 1-ші Ботвелл графы, Ботвелл графы атағын жаңадан алды және қамалдың күзетшісі болды. Ол Джеймс V-тің немересі болғандықтан, бірақ заңсыз жолмен болғандықтан, кейбіреулер оны Джеймс VI-ның орнын басатын адам деп қарады. 1591 жылы Ботвелл тұтқындалды, сотталды, түрмеге жабылды және Солтүстік Бервик сиқыршыларымен байланысы болды деген айыппен мүлкі тәркіленді. 1593 жылы ол кешірім алды, бірақ тағы да интригаларға араласып, 21 шілдеде Парламент актісімен тағы да айыпталып, жазаланды. Эрмитаж тағы да Коронаның иелігіне қайта оралды.

Шотландтардың тұсында

Келесі жылы Джеймс қаланы Баклиухтың сэр Уолтер Скотқа ("батыл Баклиух") берді, ол шекара аймағындағы белгілі бір тонаушы, батыс шекараларын қорғаушы, Лиддесдейлді күзетуші және Уилли Армстронгты Киномонттан құтқару үшін Карлайл қамалына жасалған батыл және жаман атқа ие шабуылдың жетекшісі болған.

Құлдырау

Қамал 1603 жылы Тақтар одағынан кейін маңызын жойды және құлдырап, қирады; он сегізінші ғасырдың басында ол бұрынғыдай болмайтын еді. Эрмитаж 1706 жылы Букклехтің бірінші герцогының үшінші ұлы Генриге Делорейн графының қосалқы атағы ретінде Эрмитаж виконттығын берді. Бұл атақ 1807 жылы тоқтатылды. 1820 жылы Бесінші герцог қол астында қамалға бірқатар жөндеу жұмыстары жүргізілді. Скотттар Драмланриг Дугластарынан аналық желісі бойынша шыққан және кейде Монтегю Дуглас Скотт тегін қолданады, осылайша бұрынғы дәуірмен байланысты сақтайды.

Бүгін

Қамал 1930 жылға дейін Скотттардың меншігінде болды, содан кейін ол мемлекеттік қамқорлыққа берілді. Қазір оны Шотландия үкіметінің атқарушы агенттігі – «Шотландияның тарихи ортасы» бақылайды және жыл сайын 1 сәуірден 31 қазанға дейін келушілерге ашық. Қысқы маусымда жабық. Қамал және оған ілеспе жапсарлы құрылыстар ескерткіш ретінде қорғалады.

Жұлдыздар тарихы

Эрмитаж қамалы жергіліктік әңгімелердегі әуесқойлардың ойларының нысаны, онда ол Қызыл бас киімді Слай, де Солистің серігі рухы және Шотландия королевасы Мэридің шақыруымен келеді деп есептеледі.