Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бір нысанды бейнелейтін ту сияқты зат.
Flag like object that represents an entity
Вексиллоид – елдердің, ұйымдардың немесе жеке тұлғалардың тулардан өзгеше бейнелеу құралы ретінде қолданатын, туға ұқсас (вексиллярлық) нысан. Американдық вексиллолог Уитни Смит 1958 жылы «вексиллоид» терминін енгізіп, оны былай анықтады:
A vexilloid is any flag like (vexillary) object used by countries, organisations, or individuals as a form of representation other than flags. American vexillologist Whitney Smith coined the term vexilloid in 1958, defining it as
Бұл вексиллалар, бандерольдер, пенондар, ленталар, геральдикалық тулар, стандарттар және гонфалондарды қамтиды. Мысалдарға Сасанидтердің шайқас стандарты – Дерафш Кавиани, және рим легиондарының стандарттары, мысалы, Август Цезардың X легионының бүркіті және сарматтардың айдаһар стандарты жатады; соңғысына желде еркін желбіреуге, атпен жүруге рұқсат етілген, бірақ бейнелеулерде ол қарапайым туға қарағанда созылған ажыдаһарға көбірек ұқсайтындығы көрінеді.
This includes vexilla, banderoles, pennons, streamers, heraldic flags, standards, and gonfalons. Examples include the Sassanid battle standard Derafsh Kaviani, and the standards of the Roman legions such as the eagle of Augustus Caesar's Xth legion and the dragon standard of the Sarmatians; the latter was allowed to fly freely in the wind, carried by a horseman, but depictions suggest that it bore more similarity to an elongated dragon kite than to a simple flag.
Тарих
Вексиллоидтер бастапқыда тайпалар сияқты топтардың басшыларының кеңсе белгісі ретінде пайда болды, сондай-ақ жиналуға немесе шабуыл бағытын көрсетуге арналған көрінетін нысан ретінде қолданылды. Олар бастапқыда ағаштан, мүйіздерден, құйрықтардан, есіктерден және жануарлардың терілерінен жасалған, ал әшекейлер ойылған және боялған ағаштан немесе металдан жасалған. Ацтектердің вексиллоидтары жасыл кветцаль қауырсындарынан, алтын сияқты металдардан және құнды тастардан құралған. Жаңа Гвинея тайпалары қолданатын қазіргі заманғы вексиллоидтар ағаштан, кептірілген шөптен және қауырсындардан жасалған, сондай-ақ ағашқа, қауырсынға және матаға салынған белгілермен. Ең көне белгілі вексиллоидтар Герзе мәдениетінің египеттік керамикасында және Нармер палитрасының арт жағында бейнеленген. Бұл вексиллоидтар ежелгі Египеттің номдарының символдары болды. Ең көне сақталған вексиллоид шамамен 5000 жыл бұрын Парсыда қолданылған. Ол металл таяқтан, үстіне бүркіт орнатылған және рельефтермен жабылған металл шаршыдан тұрады. Нарам-Синнің Жеңіс стеласында екі вексиллоид бейнеленген. Алака-Хөйүктe археологтар б.з.д. 2400-2200 жылдарға жатқан хетт вексиллоидтарын тапты, олардың жоғарғы бөлігінде бұқалар, сусандар және күн символы ретінде түсіндірілетін абстрактілі пішіндер бейнеленген. Ежелгі грек әскерлері «фойникис» деп аталатын, таяқ немесе найзаның басына ілінген қызыл матадан жасалған, желек сияқты вексиллоидтарды қолданған. Бірақ оның кез келген бейнесі немесе әшекейі болғандығы белгісіз. Ежелгі римдіктер парсылардан вексиллоидтарды, сондай-ақ олардың бүркіт эмблемасын қабылдады. Рим легиондарының тулары күміс жалатылған найзадан тұратын, үстіне түрлі жануарлардың бейнесі салынған, ең маңыздысы – бүркіт. Найзаға лавр гүлдері мен құдайлардың, императордың және императорлық үйдің мүшелерінің суреттері салынған медальондар түріндегі металл сақиналар бекітілген. Ежелгі моңғолдар да аттың құйрығы бекітілген металл шар немесе найза ұшы бар таяқ түрінде вексиллоидтарды қолданған. Бұл «туг» деп аталатын вексиллоид түрік халықтары арасында таралып, түрік әскерлерінің әскери символына айналды. 17-18 ғасырларда олар Польша армиясының бас қолбасшыларының алдында алып жүрілген.
Vexilloids originally started as a staff of office for leaders of groups, such as tribes, and were also used as a visible sign to rally around or point to a direction of attack. They were originally made of wood, horns, tails, hooves, and skins of animals, with other ornaments being made of carved and painted wood or metal. Aztec vexilloids were composed of green quetzal feathers, metals such as gold, and precious stones. Modern vexilloids used by tribes of New Guinea are made of wood, dried grass and feathers, and emblems painted on wood, feathers, and cloth. The oldest known vexilloids appear as depictions on Egyptian pottery from the Gerzeh culture and on the reverse of the Narmer Palette. These vexilloids were symbols of the nomes of pre dynastic Egypt. The oldest surviving vexilloid was carried in Persia around 5,000 years ago. It consists of a metal staff topped with an eagle, and a square of metal covered with reliefs. Two vexilloids are depicted on the Victory Stele of Naram Sin. In Alaca Höyük, archaeologists have discovered Hittite vexilloids dating from c.2400–2200 BCE, having finials depicting bulls, stags, as well as abstract forms often interpreted as solar symbols. Ancient Greek armies used a vexillum like banners, such as the so called phoinikis, a cloth of deep red, suspended from the top of a staff or spear. It is not known to have carried any device or decoration though. Ancient Romans adopted the use of vexilloids, as well as their eagle emblem, from the Persians. The standards of Roman legions consisted of a lance with a silver plated shaft, topped with a crosspiece carrying figures of various beasts, the most important being the eagle. Attached to the shaft were several metal rings which took the form of laurel wreaths and medallions with images of gods, the Emperor, and members of the Imperial House. Ancient Mongolians also used vexilloids in the form of a staff topped with a metal ball or spearhead, with a horse's tail attached to it. This vexilloid, called a tug, spread among Turkish people and became military symbols in Turkish forces. In the 17th and 18th centuries they were carried before commanders in chief of the Polish Army.
Орта ғасырлар
Орта Азия және түркі халықтарының Осман империясынан бұрынғы және Осман империясы кезеңдеріндегі туы. Моңғол империясының вексиллоиды, "Yöson Khölt tsagaan tug" немесе "Тоғыз негізді ақ тулар" тоғыз жалаудан тұратын, олардың үстінен ақ аттың құйрық шашынан тоқылған тоғыз жіп ілінген, ал ортасында жалын немесе үш тіс тәрізді пішін болған. Тоғыз ақ ту – ханның бейбіт кезеңдегі рәмізі. Моңғол империясының соғыс туы оңдағы тумен бірдей болды, бірақ аттың құйрықтары ақ емес, қара болды, себебі олар қара аттардан қиылған. Геральдикалық тулар – гербтік өрнектерге негізделген вексиллоидтар, олардың танымал мысалы – Францияның Орифламмесі. Чола империясының символы және туы жолбарыс болды.
The tugh of Central Asian and Turkic peoples of the pre Ottoman and Ottoman periods. The vexilloid of the Mongol Empire, the "Yöson Khölt tsagaan tug" or the "Nine Base White Banners", was composed of nine flag poles decorated with nine off white horse tail hairs hanging from a round surface with a flame or trident like shape on the top at the centre. The Nine White Banners was a peacetime emblem used by the Khan in front of his yurt. The war flag of the Mongol Empire was the same as the banner at right, except the horse tails were off black instead of off white as they were cut from black instead of white horses. Heraldic flags are forms of vexilloids with designs based on heraldry, a famous example being the Oriflamme of France. The Chola empire had the tiger as their symbol and flag.
Қазіргі заманғы
Француз императорлық бүркіті – Наполеон соғыстары кезінде Наполеонның Ұлы Армиясы шайқасқа алып жүрген таяқтағы бүркіт бейнесі. Нацистік Германияда, сондай-ақ Үшінші рейх деп аталған мемлекетте, СС әскерлері көше шерулерінде және Нюрнберг митингілерінде алып жүрген вексиллоидтарды пайдаланды. Бұл вексиллоидтардың үстінде бүркіт пен свастика бейнеленген, сондай-ақ вексиллоидты алып жүрген СС жасағының орналасқан жерінің аты жазылған. Оларға «Deutschland Erwache» («Германия оян») деген ұран жазылған.
The French Imperial Eagle was a figure of an eagle on a staff carried into battle by the Grande Armée of Napoleon during the Napoleonic Wars. In Nazi Germany, also referred to as the Third Reich, the SS used vexilloids which they marched with in street parades and at the Nuremberg rallies. These vexilloids were topped with an eagle and a swastika and with the name of the particular locale of the SS contingent carrying the vexilloids. Inscribed on them was the slogan Deutschland Erwache, which means Germany Awake.