Кіріспе
Дупакс-дель-Норте муниципалитеті (; ; ), Филиппиннің Нуэва-Визкая провинциясындағы 3-ші сыныпты муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халқы 33 295 адамды құрайды. Нуэва-Визкаяның оңтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан Дупакс-дель-Нортетің жалпы жер аумағы 396 шаршы километрді құрайды. Солтүстікте Касибу қаласымен, шығыста Альфонсо Кастаньеда қаласымен, оңтүстікте Дупакс-дель-Сур қаласымен және батыста Бамбанг қаласымен шектеседі. Онда кең көлемдегі табиғи орман алқаптары, бай және құнарлы жазықтар мен аңғарлар, сондай-ақ минералдық кендерге толы және ауыл шаруашылығына қолайлы климат бар.
Dupax del Norte, officially the Municipality of Dupax del Norte (; ; ), is a 3rd class municipality in the province of Nueva Vizcaya, Philippines. According to the 2020 census, it has a population of 33,295 people. Dupax del Norte, situated on the south eastern part of Nueva Vizcaya, has a total land area of 396 square kilometers. It is bounded by the town of Kasibu in the north, Alfonso Castañeda in the east, Dupax del Sur in the south, and Bambang in the west. It has wide tracts of virgin forests, rich, fertile plains and valleys with mineral deposits and has a climate suitable for agriculture.
Этимология
Дупакс атауының шығу тегі Исинай тіліндегі "допаж" деген сөзден басталады, ол "толыққанды демалыс пен тынығу" мағынасын білдіреді. Бұл жергілікті халықтың лагерін жаңартып, егін жинағаннан кейін, үйлеріне қайтқанға дейін орманнан аң ауруларын аяқтаған соң, жан-жақтан сергіп, демалуға деген құштарлығын көрсетеді.
География
Дупакс-дель-Норте Маниладан 190,41 шақырым солтүстікке, ал Баёмбонгтан 20,08 шақырым оңтүстікке қарай орналасқан.
Мабаба
Мабуса (илоко тілінде "ылғал") – Дупакс-дель-Норте барангасы. Бұл Дупакс қаласының ең көне бариоларының бірі болған (қала әлі екіге бөлінбеген кезде). Мабуса бастапқыда Сан-Рок деп аталды, осы атауды Дупакс шіркеуінің діни қызметкері аңшылардың қасиеттісінің құрметіне берді, себебі сол кезде бұл жер бұғы және жабайы шошқа сияқты аңдарға толы қалың орман болған. Сан-Рокке алғаш қоныстанғандар – Илокос-Нортедегі Паоай қаласынан және Пангасинан облысының Алкала және Сан-Николас қалаларынан келген илокано көшіп келушілері. Олар Сан-Николас арқылы, Имуган, Санта-Фе, Нуэва-Визкаяны басып өтіп, жаяу, атпен және қарабуйырмен саяхаттады. Көшіп келушілер Ситио Пуаннанға (кейін Пуанган деп аталды) қоныстанды. Аполлонио Вадил отбасы Пуанганға алғаш көшіп келді. Дупакс-дель-Сурдағы Рим-католик шіркеуінің ескі жазбаларында Аполлонио Вадилдің қызы Томаса 1887 жылдың 10 қазанында крещениеден өткені көрсетілген. Тағы көшіп келушілер келіп, Пуанганнан Апеан (Апайян) өзені бойымен ағысқа қарсы қоныстанды және қазіргі Риверсайд Шығыс және Риверсайд Батыс деп аталатын барионың батыс бөлігін иеленді. Қоныс аударушылар барионың шығыс бөлігіндегі бұлақтан мөлдір судың көп ағатынын байқады, сондықтан олар бұл жерді "Набаса" деп атады, яғни илоко тілінде "ылғал" деген мағынаны білдіреді. Кейін бұл жер ресми түрде "Мабуса" деп аталды, бұл "Сан-Рок" ескі атауын алмастырды.
Иннабан
Атауы Илоко тіліндегі "Inabaan" сөзінен шыққан, бұл жергілікті тұрғындарда "ABA" деп аталатын габи (таро) өсімдіктері көп болатын жерді білдіреді. Бұрын осы баранганың маңында шатыр сияқты үлкен жапырақтары бар алып габилер өсіп тұрған. Әңгіме бойынша, көп жыл бұрын бұл жер өсімдіктер мен жануарлар әлемімен қалың жабылған, сүйікті аңшылық алаңы болған кезде, бір аңшы үлкен еркек бұғыны найзасымен жаралады. Бірақ бұғы өлімге ұшырамады және аңшыға шабуыл жасады. Адам мен бұғы шамамен бір сағат бойы күресті, соңында аңшы жеңіске жетті, бірақ өзі де ауыр жарақат алды. Жалғыз, ол үйге қайту жолын іздеді. Бірақ жаңбыр басталып, ол габи өсімдіктерінің үлкен жапырақтарының астында паналады. Аңшы, өкінішке орай, жарақатынан көз жұмды. Бірнеше күннен кейін оның денесі габи өсімдіктерінің астынан табылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде американдық әскерлер "Inabaan" сөзін "Inaban" деп айтты. Инабан 1963 жылы Республикалық акті № 3590 бойынша Дупакс (қазіргі Дупакс-дель-Норте) барангасы ретінде ресми түрде құрылды.
Демография
2020 жылғы санақта Дупакс-дель-Нортеде 33 295 адам тұрды. Халық тығыздығы болды .
Жергілікті билік
Дупакс-дель-Норте, Нуэва-Визкая провинциясының жалғыз конгресс округіне кіреді және Жергілікті Өзін-Өзі Басқару Кодексіне сәйкес, жергілікті атқарушы орган ретінде тағайындалған әкім мен заң шығару органы ретінде муниципалдық кеңеспен басқарылады. Әкім, вице-әкім және кеңес мүшелері халықтың тікелей сайлауы арқылы сайланады, бұл сайлау үш жыл сайын өткізіледі.
Сайланған лауазымды адамдар
+ Қалалық кеңес мүшелері (2022–2025) Лауазым аты Конгрессмен Луиза Л. Куаресма Қала әкімі Тимоти Джозеф Е. Кейтон Вице-мэр Викторино В. Прадо Кеңесшілер Хуан Паоло Е. Кейтон Джимми Балиси Рик Роннелсон Д. Асунсион Арнел А. Эррера Джоуи Ольдико Аги Арсений Пенли Апасао Роланд Мабитасан
Білім
Ньюэва-Визкая облысының Білім басқармасы қаланың мемлекеттік білім беру жүйесін басқарады. Басқарма кеңсесі – Кагаян аңғары аймағындағы Білім министрлігінің (DepEd) аймақтық кеңсесі. Осы басқарма муниципалитет аумағындағы мемлекеттік және жеке бастауыш мектептерді, сондай-ақ мемлекеттік және жеке орта мектептерді басқарады.
Белгілі тұлғалар
Карлос Падилла (19 қыркүйек 1944 – 5 мамыр 2023), филиппиндік саясаткер, 2016 жылдан өліміне дейін, 2023 жылға дейін Нюэва-Визкая облысының әкімі болды.