Жарқын шамдар өндірісін бақылаған «Phoebus» картелі туралы мақала. 1925-1939ж. Еуропа мен Солтүстік Америкада шамдардың қызмет ету мерзімін төмендеткен.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фибус картелисі – 1925-1939 жылдар аралығында Еуропа мен Солтүстік Американың көп бөлігінде қыздыру шамдарын (инканденскті шамдарды) өндіру және сатуды бақылаған халықаралық картель. Картель нарық аумақтарын бөлісіп алып, осы шамдардың қызмет ету мерзімін қысқартты. Еуропа мен АҚШ-тағы Tungsram, Osram, General Electric, Associated Electrical Industries және Philips сияқты корпорациялар 1925 жылдың 15 қаңтарында Женева қаласында Phœbus S. A. Compagnie Industrielle pour le Développement de l'Éclairage (француз тілінде "Фоэбус plc Жарықтандыруды дамыту жөніндегі өндірістік компаниясы") деген атпен картельді құрды. Топтың картельді отыз жылға (1925-1955 жылдарға дейін) жұмыс істеуге ниеттенгенімен, ол 1939 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда қызметін тоқтатты. Картель таратылғаннан кейін де шамдар картель белгілеген 1000 сағаттық қызмет ету мерзімімен сатыла берді.
Cartel to control the manufacture and sale of incandescent light bulbs
The Phoebus cartel was an international cartel that controlled the manufacture and sale of incandescent light bulbs in much of Europe and North America between 1925–1939. The cartel took over market territories and lowered the useful life of such bulbs. Corporations based in Europe and the United States, including Tungsram, Osram, General Electric, Associated Electrical Industries, and Philips, incorporated the cartel on January 15, 1925 in Geneva, as Phœbus S. A. Compagnie Industrielle pour le Développement de l'Éclairage (French for "Phoebus plc Industrial Company for the Development of Lighting"). Although the group had intended the cartel to last for thirty years (1925 to 1955), it ceased operations in 1939 with the outbreak of World War II. Following its dissolution, light bulbs continued to be sold at the 1,000 hour life standardized by the cartel.
Тарих
Osram, Philips, Tungsram, Associated Electrical Industries, ELIN [de], Compagnie des Lampes, International General Electric және GE Overseas Group Phoebus картелін құрып, оған қосылды, олар швейцариялық корпорацияның акцияларын шам сату көлеміне пропорционалды түрде иеленді. 1921 жылы Osram "Internationale Glühlampen Preisvereinigung" деп аталатын алдын ала ұйым құрды. Philips және басқа өндірушілер американдық нарыққа енгенде, General Electric Парижде "International General Electric Company" компаниясын құру арқылы жауап берді. Екі ұйым патенттердің саудасын және нарыққа енуді үйлестірді. Халықаралық бәсекелестіктің күшеюі барлық ірі компаниялардың өзара іс-қимылдарын бақылау және шектеу туралы келіссөздерге әкелді, осылайша бір-бірінің ықпал аймақтарына араласпауға тырысты. Phoebus картелінің келісімі 1955 жылы аяқталуы тиіс еді, бірақ 1940 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс мүшелер арасындағы координацияны мүмкін емес қылғандықтан, ол күшін жойды. Алайда, Ұлыбритания үкіметінің реттеушілері және кейбір тәуелсіз инженерлер бұл мәселені күмәнді деп санайды, өйткені шамның қызмет ету мерзімін қысқартудың инженерлік тұрғыдан негізді себептері бар. Белгілі бір ваттты қуаттылығы бар ұзақ қызмет ететін шам, сол қуаттылығы бар қысқа қызмет ететін шамға қарағанда аз жарық (және пропорционалды түрде көбірек жылу) шығарады. Дегенмен, картель басшыларының бірі, Philips компаниясының басшысы Антон Филипс басқа картель басшысына былай деді: "Біз ұзақ қызмет ететін шамдардың кезеңінен шығу үшін көп күш-жігер жұмсадық, енді кернеулерге назар аудармай, өте ұзақ қызмет ететін шамдарды ұсынып, қайтадан сол қиын жағдайға түсуіміз өте маңызды".
Osram, Philips, Tungsram, Associated Electrical Industries, ELIN [de], Compagnie des Lampes, International General Electric, and the GE Overseas Group created and joined the Phoebus cartel, holding shares in the Swiss corporation proportional to their lamp sales. Osram founded a precursor organisation in 1921, the Internationale Glühlampen Preisvereinigung. When Philips and other manufacturers entered the American market, General Electric reacted by setting up the "International General Electric Company" in Paris. Both organisations co ordinated the trading of patents and market penetration. Increasing international competition led to negotiations among all the major companies to control and restrict their respective activities in order not to interfere in each other's spheres. The Phoebus cartel's compact was intended to expire in 1955, but it was instead nullified in 1940 after World War II made coordination among the members impossible. but this has been called into question by UK government regulators and some independent engineers because there are some good engineering reasons to reduce the lifespan of a bulb. A longer life bulb of a given wattage puts out less light (and proportionally more heat) than a shorter life bulb of the same wattage. Nevertheless, both internal comments from cartel executives Anton Philips, head of Philips, said to another cartel executive, "After the very strenuous efforts we made to emerge from a period of long life lamps, it is of the greatest importance that we do not sink back into the same mire by paying no attention to voltages and supplying lamps that will have a very prolonged life."
Танымал мәдениетте
Гравитацияның аясы (1973) Томас Пиншон "Байрон Балба" туралы жазды, ол Фобус Картеліне қарсы күресетін антропоморфты мәңгілік шам. Пиншонның романы Фобус Картелін жұртшылық назарына түсіргені үшін мақталады.
In Gravity's Rainbow (1973), Thomas Pynchon wrote about "Byron the Bulb", an anthropomorphic eternal lightbulb who fights against the Phoebus Cartel. Pynchon's novel has been credited with bringing the Phoebus Cartel to the public eye.