Кіріспе

Mitsubishi Ki 46 – Жапон императорлық әскерінің Екінші дүниежүзілік соғыста қолданған екі қозғалтқышты барлау ұшағы. Оның Армия Шики белгісі – 100-ші типті командалық барлау ұшағы (一〇〇式司令部偵察機); одақтастардың қысқаша кодтық атауы – "Дина".

Даму және жобалау

1937 жылдың 12 желтоқсанында Жапон императорлық әуе күштері Mitsubishi компаниясына Mitsubishi Ki-15 ұшағын алмастыру үшін ұзақ қашықтықты стратегиялық барлау ұшағын жасау туралы тапсырма берді. Техникалық талаптар алты сағатқа созылатын ұшуға және кез келген ішкі және дамытылып жатқан истребительдің ұстап алуынан қашуға жеткілікті жылдамдыққа ие болуды талап етті, бірақ Томio Кубо мен Джоджо Хаттори басқаратын команданың жобасын басқа жағынан шектемеді. Нәтижесінде екі қозғалтқышты, төмен қанатты, артқы тістегі дөңгелегі кері тартылатын моноплан жасалды. Оның диаметрі кішкентай, сопақша фюзеляжы болды, онда екі адамдық экипаж – ұшқыш және бақылаушы жеке кабиналарда орналасқан, оларды үлкен жанармай бакі бөліп тұрды. Қозғалтқыштардың ішкі және сыртқы бөліктерінде қосымша жанармай бактары орналастырылып, жалпы жанармай сыйымдылығы 1490 л (328 императорлық галлон) құрады. Екі Mitsubishi Ha 26 қозғалтқышы Токио императорлық университетінің Аэронавтикалық зерттеу институты жасаған, соққыны азайту және ұшқыштың көру мүмкіндігін жақсарту үшін жасалған, жақын орналасқан қаптамаларға орнатылды. Бірінші прототип, Ki 46 деп аталды, 1939 жылдың қараша айында Мицубисидің Какамигахарадағы зауытынан ұшты. Сынақтар Ki 46-ның жеткіліксіз қуатты және қажетті жылдамдықтан төмен екенін көрсетті, тек талап етілгеннен гөрі аз жылдамдыққа жетті. Дегенмен, ұшақ сынақтары сәтті өтті. Бұл тип армияның соңғы истребителі Накадзима Ki 43-тан, сондай-ақ теңіз күштерінің жаңа A6M2 ұшағынан жылдам болғандықтан, алғашқы өндіріс партиясы Армияның 100-ші түрінің барлау ұшағының 1-ші моделі (Ki 41 I) ретінде тапсырылды. Ki 46 бастапқыда тосқауылдан қалмауға қабілетті болғанымен, Жапон императорлық әуе күштері Supermarine Spitfire және P-38 Lightning сияқты жақсартылған одақтас истребительдері осы басымдыққа қарсы тұра алатынын түсінді. 1942 жылдың шілдесінде Mitsubishi компаниясына Ki 46 III-ті өндіруге тапсырыс берілді. Бұл жаңа нұсқа Mitsubishi Ha 112 қозғалтқыштарымен, қайта жобаланған мұрын бөлігімен, ұшқыштың алдындағы жанармай бакімен және ұшақтың шеткі мұрынынан тегіс жалғасқан жаңа кабинамен жабдықталды, бұл бұрынғы нұсқалардың "сатысын" жойды. Бұрынғы ұшақтың бір қорғаныс пулеметі өндіріс барысында көп ұзамай алынып тасталды. Жаңа нұсқа 1942 жылдың желтоқсан айында алғаш рет ұшып, айтарлықтай жоғары жылдамдық көрсетті. Ki 46 III-тің өнімділігі оны алмастыруға арналған ұшақтан (Tachikawa Ki 70) асып түсті, нәтижесінде ол өндіріске енбеді. 1944 жылдың наурыз айында жүргізілген сынақтарда қозғалтқыштардың бір түтін жинағыш сақинасын жеке құбырлармен алмастыру қосымша итермелеуді және ең жоғары жылдамдықты арттыратыны анықталды. Ki 46-ның биіктіктегі өнімділігін одан әрі жақсарту үшін екі прототипке түтінмен жұмыс істейтін Ha 112 II Ru турбонадталған қозғалтқыштары орнатылды. Бұл нұсқа алғаш рет 1944 жылдың ақпан айында ұшты, бірақ тек екі прототип жасалды. 1941-1944 жылдары Mitsubishi зауыттары барлық нұсқалардың барлығы 1742 данасын (34 дана Ki 46 I, 1093 дана Ki 46 II, 613 дана Ki 46 III, 4 дана Ki 46 IV) өндірді.

Пайдалану тарихы

Бұл ұшақ алғаш рет Жапон армиясы Маньчжуко мен Қытайда қолданған, онда жеті бөлімше осы ұшақпен жабдықталған, сондай-ақ кейде Жапон императорлық флоты Австралия мен Жаңа Гвинеяның солтүстік жағалауларындағы барлау миссияларында пайдаланған. Жапон армиясы осы ұшақты Тынық мұхиты соғысына дейінгі айларда қазіргі Малайзияда (рұқсат етілмеген) миссиялар үшін қолданды. Кейіннен ол Бирма, Индокитай, Таиланд және Үнді мұхиты үстінде жоғары биіктікте барлау үшін қолданылды. Ki 46 ұшағын британдық RAF Бірмада қарсы тұру қиын деп санады, оларды тек кейде ғана ұстап алатын. 1944 жылдың 25 қыркүйегінде Уитридж атты ұшқыш жеке модификацияланған Spitfire Mk VIII ұшағымен Ki 46 ұшағын атып түсірді. Витридж екі пулемет пен орындықтың броньын алып тастады, сондай-ақ қосымша жылдамдық алу үшін қанаттың алдыңғы жиектерін жылтыратты. Американың жетекші ұшқышы Ричард Бонг P-38 Lightning ұшағымен 1942 жылдың соңында Папуа-Жаңа Гвинея жағалауында Ki 46 ұшағын атып түсірді. 1944–1945 жылдары, соғыстың соңғы күндерінде, ол жоғары биіктіктегі ұрысқа арналған ұшаққа түрлендірілді, мұрынына екі 20 мм және бір 37 мм (1,46 дюйм) зеңбірек орнатылды – бұл зеңбірек орналасуы «жоғары және алға» бағытында болды, шамамен Luftwaffe-нің Schräge Musik түнгі жойғыштарындағы зеңбіректерге ұқсас, Япон аралдарындағы USAAF B-29 Superfortress бомбалаушыларымен күресу үшін. Ол 37 мм қарудан тұрақты ату үшін жеткілікті тұрақтылыққа ие болмады, тек жұқа бронь қабаты болды, отын бактерілері өзін-өзі герметикалау мүмкіндігіне ие болмады және көтерілуі баяу болды. Ki 46 сонымен қатар екі толық Sentai (эскадрилья/топ) және Жероперациялық командирлер (Chutaicho) Императорлық жапон армиясының әуе күштеріне Тынық мұхиты соғысы кезінде берілді. Одақтастар соғыс кезінде оның бірнеше данасын қолға түсірді, олар жөнделіп, бағалау мақсатында ұшты. Ki 46 III – 1946–1947 жылдары бағалау үшін NII VVS Кеңес әуе күштерінің сынақ институтына жіберілген жалғыз жапондық ұшақ түрі.