Кіріспе
Морокконың сұлтаны 1822 - 1859 жылдар Молай Абд әл Рахман бин Хишам (عبد الرحمن بن هشام), 1778 жылы 19 ақпанда Фес қаласында туып, 1859 жылы 28 тамызда Мекнес қаласында қайтыс болды, 1822 жылы 30 қарашадан 1859 жылы 28 тамызға дейін Морокконың сұлтаны болды. Ол Мүлей Хишамның ұлы еді. Мұлай Сүлеймен қайтыс болғаннан кейін Фес қаласында сұлтан болып жарияланды. Ұзақ билік еткен кезінде ол Африканы мықты еуропалық мемлекеттер отарлап жатқан кезде, мысалы, Франция басып алған көршілес Осман Алжирде өзін құзырлы деп танытты. Ол Марокконың тәуелсіздігін сақтап, Марокконың шекарасын ешбір жерді бермей, сонымен қатар Әмір Абд әл-Қадырдың Алжирдегі Францияға қарсы күресін қолдады. Ол сондай-ақ өз сенімдерін жүзеге асыру үшін қажетті келісімдерге қол қойды және Еуропа елдерімен, әсіресе Франциямен көптеген қақтығыстарға түсті. Хишам бин Мұхаммед пен оның әйелі, Улад Джеррар руынан шыққан әйелден туған. Әбд әл Рахман өзінің ағасы Сүлейменнің өліміне байланысты 1822 жылы 30 қарашада Фес қаласында Марокконың сұлтаны деп жарияланды. Оның билігі қиын кезеңде басталды, онда көптеген асыл отбасылар мен Мароккодағы ауылдық тайпалар конфедерациялары орталықтан билікті алуға тырысты және билігінің алғашқы бөлігін бүліктерді басуға арнады. Абдул Рахман бойы биік, күңгірт түсті, жасы ұлғайған болса да, ұстанымы берік, киімдері қарапайым еді. Ол күн сайын Фес қақпасының жанында орналасқан Агдал бақшасына атпен баратын. Мұлай Сүлейменнің Әбділ Рахманға тақты сеніп тапсыру өсиеті:
Moulay Abd al Rahman bin Hisham (عبد الرحمن بن هشام), born on 19 February 1778 in Fes and died on 28 August 1859 in Meknes, was a sultan of Morocco from 30 November 1822 to 28 August 1859, as a ruler of the 'Alawi dynasty. He was a son of Moulay Hisham. He was proclaimed sultan in Fes after the death of Moulay Sulayman. During his long reign he proved himself competent in an age where Africa was being colonized by stronger European nations, such as neighbouring Ottoman Algeria which was invaded by France. He was able to preserve Moroccan independence and maintain Moroccan borders without ceding any land, while also supporting Emir Abd al Qadir's resistance in Algeria against France. He also signed the necessary treaties to enforce his beliefs, and fought numerous conflicts with European nations, especially France. to Hisham bin Mohammed and his wife a lady of the Oulad Jerrar tribe. Following the death of his uncle Sulayman, Abd al Rahman was proclaimed sultan of Morocco in Fes on 30 November 1822. His reign began during a tumultuous time, when many noble families and rural tribal confederations in Morocco were trying to extract greater power away from the center, and spent much of the early part of his reign crushing revolts. Abd al Rahman was tall and tanned, he was firm in his stance despite his advanced age, and wore simple clothes. Every day, he rode a horse to his garden in Agdal, situated near the gates of Fes. The will of Moulay Sulayman to entrust the throne to Abd al Rahman:
text=I do not think that the children of Mawlana, the grandfather Abdallah, nor the children of Moulay, my father, may God have mercy on him, nor the children of his children, are better than my master Abd al Rahman ibn Hisham, and I am not better for this matter than him, because God willing – may God protect him, he does not drink alcohol, does not commit adultery, does not lie, and does not betray. He does not take blood and money unnecessarily. And if the king of the two Easts reigns and he fasts the obligatory and the supererogatory, and he prays the obligatory and the supererogatory. But I brought him from Essaouira for people to see and know him. And I took it out of Tafilalet to show it to them, because religion is advice. If the people of truth follow him, their affairs will be made right, as did Moulay Muhammad, his grandfather, and his father is alive. They never need me, and the people of Morocco will envy him and follow him, God willing. And whoever followed him followed guidance and light. And whoever follows others, he follows sedition and misguidance.|author=Moulay Sulayman|source=
«Мен Маулананың балалары, бабамыз Абдалланың балалары, менің әкем Мұлайдың балалары, тіпті олардың немерелері де, менің қожайыным Әбділ Рахман ибн Хишамнан артық деп ойламаймын, мен бұл мәселеде одан артық емеспін, себебі Құдай қаласа – Құдай оны қорғасын, ол ішімдік ішпейді, адалдықтан тайып кетпейді, өтірік айтпайды және сатқындық жасамайды. Ол қажетсіз қан мен ақша алмайды. Егер екі шығыстың патшасы билік құрса, ораза ұстайды, парыз және нәпіл намаздарды оқиды. Мен оны Есауирадан әкелдім, адамдар оны көріп, танысын деп. Мен оны Тафилалеттен де алып келдім, оларға көрсеттім, себебі дін – кеңес. Егер адал адамдар оған ерсе, олардың істері дұрыс болады, Мүлай Мұхаммед, оның атасы сияқты. Олар маған ешқашан мұқтаж болмайды, ал Марокко халқы оған қызғанышпен қарап, оған еріп жүреді, Құдай қаласа. Кім оған ерсе, тура жолға түсіп, нұрға ие болады. Ал кім басқа біреуді еріп кетсе, ол адасу мен бүлікке ұшырайды.»
Moulay Abd al Rahman bin Hisham (عبد الرحمن بن هشام), born on 19 February 1778 in Fes and died on 28 August 1859 in Meknes, was a sultan of Morocco from 30 November 1822 to 28 August 1859, as a ruler of the 'Alawi dynasty. He was a son of Moulay Hisham. He was proclaimed sultan in Fes after the death of Moulay Sulayman. During his long reign he proved himself competent in an age where Africa was being colonized by stronger European nations, such as neighbouring Ottoman Algeria which was invaded by France. He was able to preserve Moroccan independence and maintain Moroccan borders without ceding any land, while also supporting Emir Abd al Qadir's resistance in Algeria against France. He also signed the necessary treaties to enforce his beliefs, and fought numerous conflicts with European nations, especially France. to Hisham bin Mohammed and his wife a lady of the Oulad Jerrar tribe. Following the death of his uncle Sulayman, Abd al Rahman was proclaimed sultan of Morocco in Fes on 30 November 1822. His reign began during a tumultuous time, when many noble families and rural tribal confederations in Morocco were trying to extract greater power away from the center, and spent much of the early part of his reign crushing revolts. Abd al Rahman was tall and tanned, he was firm in his stance despite his advanced age, and wore simple clothes. Every day, he rode a horse to his garden in Agdal, situated near the gates of Fes. The will of Moulay Sulayman to entrust the throne to Abd al Rahman:
text=I do not think that the children of Mawlana, the grandfather Abdallah, nor the children of Moulay, my father, may God have mercy on him, nor the children of his children, are better than my master Abd al Rahman ibn Hisham, and I am not better for this matter than him, because God willing – may God protect him, he does not drink alcohol, does not commit adultery, does not lie, and does not betray. He does not take blood and money unnecessarily. And if the king of the two Easts reigns and he fasts the obligatory and the supererogatory, and he prays the obligatory and the supererogatory. But I brought him from Essaouira for people to see and know him. And I took it out of Tafilalet to show it to them, because religion is advice. If the people of truth follow him, their affairs will be made right, as did Moulay Muhammad, his grandfather, and his father is alive. They never need me, and the people of Morocco will envy him and follow him, God willing. And whoever followed him followed guidance and light. And whoever follows others, he follows sedition and misguidance.|author=Moulay Sulayman|source=
Ерте билік
Таққа көтерілгеннен кейін сұлтанның қаржысы күйреген еді. Елдің дүрбелеңде болуына байланысты орталық үкімет (махцен) әдеттегі салықтарды жинауға шамасы келмеді. Абдул Рахман бұрынғы сұлтан тоқтатқан сыртқы саудаға жүгінді, оны кедендік түсімдерді жинаудың жолы ретінде қарастырды және әртүрлі еуропалық державалармен сауда келісімдерін жүргізуге кірісті. Мүлей Абд әл Рахман сыртқы сауданың жақтаушысы болды. Есауираның әкімі болғанда ол еуропалық саудагерлерді қолдаған, ал сұлтан болғаннан кейін консулдар Мараккешке ағылып келді: 1823 жылы португалдар, 1824 жылы британдықтар, 1825 жылы француздықтар мен сардиниялықтар. Әрқайсысы сауда шартына қол қойды, бірақ Мароккода экспортқа арналған тауар аз болды, себебі 1825 жылы елде жаңбыр аз жауып, ашаршылықтың кезегі қайта басталды. Шығындарын өтеу үшін Мүлей Абд әл Рахман Барбариялық қарақшылықты қайта жандандыруға және корсарлық флотын қайта құруға шешім қабылдады. 1828 жылы ол бірнеше британдық және австриялық кемелерді жаулап алды. Бұл британдықтардың Танжерді блокадалауына және австриялықтардың Лараш, Асила және Тетуанды бомбалауына себеп болды. Дегенмен, ол әрқашан ақсүйектерді және наразыларды жұбатуда табысқа жетті.
Франко-Марокко соғысы (1844)
Француздар Марокко Абдул-Кадирді қолдауын тоқтатып, шығыс шекаралық жерлерін француз бақылауына беруін талап етті және 1844 жылы Бірінші франко-марокко соғысын бастарды. Соғыс сұлтан үшін жақсы өтпеді. Француз теңіз күштері Могадорды (Эсауира) және Танжерді бомбалады, ал Марокко әскері, Абдул Рахманның ұлы Мулай Мұхаммед басшылығымен, 1844 жылдың тамызында Исли шайқасында француздардан жеңіліске ұшырады. Абдул Рахман 1844 жылдың қазанында Танжер шартына келісті, Абдул-Кадирге қолдау көрсетуді тоқтатты және шекарадағы гарнизондарды қысқартты. Бір сағаттан кейін Саледегі бекіністер қиратылды, ал Рабаттағы артиллерия соншалықты зақымданды ki, дерлік пайдасыз болды, бірақ марокколық күштер келді. Зақымдалған бекіністерді марокколық әскерлер алып шықты, олар қарсылық көрсетуді жалғастырды. Бомбалау аяқталған кезде марокколықтардың 18-22 адамы қаза тапты, 47-сі жараланды, көптеген бекіністер зақымдалды. Француздардың 4 әскері қаза тапты, 18-і жараланды, сондай-ақ олардың екі соғыс кемесі зақымдалды. Екі тарап та жеңіске жеткенін мәлімдеді, себебі бомбалау француз әскери жеңісімен, сонымен қатар Марокконың саяси жеңісімен аяқталды.
Англия-Марокко келісім-шарты (1856)
1856 жылы Ұлыбритания 9 желтоқсанда Танжерде келісімге қол қоюға солтанды көндірді, бұл Виктория патшайымының өкілі Джон Хей Драммонд Хей мен солтан Абд әл Рахманның өкілі Мұхаммед әл Хатиб арасындағы ұзақ келіссөздерден кейін болды. Марокко саудасы дерлік барлық монополиялардан босатылды, кедендік баждар құнының он пайызына дейін төмендетілді, Марокко шетелдік сауданың көлемін ұлғайтуға есігін ашты және британдық азаматтар Мароккода мүлікке ие бола алды.
Құрылыс
1856 жылы Мулай Абд әл-Рахман Жоғарғы Атластың солтүстік жағында Зрактен базарын ашты, осылайша оңтүстік Мароккодағы Глауилер бақылауындағы аумақты кеңейтті. Глауилер 18 ғасырдан бастап Марокко тәуелсіздігіне дейін (1956 жылға дейін) оңтүстік аймақтарды билеген қаидтар болды және бастапқыда Телуэтке қоныстанып, базарын құрған. Олар Сахара және Тафилалт аймақтарынан өтетін керуендерден, сондай-ақ жергілікті саудадан салық жинады. Маракештің Агдал бақтары, 12 ғасырда Альморавидтер құрып, Садилер дәуірінде кеңейтілген суармалы бақша, Мулай Абд әл-Рахман тұсында жаңартты, қайта орманды өсірді және қабырғалармен қоршалды.
Өлім
Абдул Рахман 1859 жылы 28 тамызда Мекнесте қайтыс болды және Мүлей Исмаил мазарында жерленді. 1859 жылы тамызда Сиди Мұхаммед таққа отырғаннан кейін Испания Мароккоға соғыс жариялады, нәтижесінде Испания Тетуанды басып алу үшін Сеутаға әскер жіберген Испания-Марокко соғысы басталды.