Кіріспе
Экваторды алғашқы рет кесіп өту рәсімі – адамның экваторды алғашқы рет кесіп өтуін еске түсіретін дәстүрлі іс-шара. Бұл дәстүр, бұрын мүйістерден өтетін кемелердегі рәсімдерден бастау алған болуы мүмкін, содан кейін моральдық жағдайды көтеру үшін санкцияланған ойын-қалжыңға айналған, немесе тәжірибелі теңізшілердің жаңа кемелесінің экипажының ұзақ және қиын сапарларға дайындығын тексеру мақсатымен құрылған. Әдетте, Нептун патшасының қатысуымен өтетін экваторды кесіп өту рәсімдері әскери-теңіз күштерінде кең таралған, сондай-ақ азаматтық океандық лайнерлерде және круиздік кемелерде жолаушыларды көңіл көтеру үшін кейде өткізіледі. Бұл рәсімдер сауда флотында және жатықтыру кемелерінде де орындалады. Тарихта экваторды кесіп өту рәсімдері кейде қауіпті зорлық-зомбылыққа ұшырату рәсімдеріне айналып кеткен. Көптеген қазіргі заманғы әскери-теңіз күштері экваторды кесіп өту рәсіміне қатысатын теңізшілерге физикалық зиян келтіруге тыйым салатын ережелерді қабылдады.
The line crossing ceremony is an initiation rite that commemorates a person's first crossing of the Equator. The tradition may have originated with ceremonies when passing headlands, and become a "folly" sanctioned as a boost to morale, or have been created as a test for seasoned sailors to ensure their new shipmates were capable of handling long, rough voyages. Equator crossing ceremonies, typically featuring King Neptune, are common in the Navy and are also sometimes carried out for passengers' entertainment on civilian ocean liners and cruise ships. They are also performed in the merchant navy and aboard sail training ships. Throughout history, line crossing ceremonies have sometimes become dangerous hazing rituals. Most modern navies have instituted regulations that prohibit physical attacks on sailors undergoing the line crossing ceremony.
Австралия
1995 жылы Австралия Корольдік теңіз күштерінің суасты кемесінде жағымсыз шекараны кесіп өту рәсімі болды. Рәсімге қатысқан теңізшілер физикалық және ауызша зорлық-зомбылыққа ұшырады, ал содан кейін "құйрыққа қара сұйықтық жағу" деп аталатын амалға салынды, онда қара сұйықтық әр теңізшінің ануы мен жыныс мүшелеріне жағылды. Содан кейін бір теңізші ұзақ таяқпен жыныстық шабуылға ұшырады, ал рәсімге қатысқан барлық теңізшілер суасты кемесіне қайта көтерілуге рұқсат берілгенге дейін суға секіріп, су үстінде тұруға мәжбүр болды. Рәсімнің видеожазбасы Nine Network телеарнасына жеткізіліп, Австралия теледидарында көрсетілді. Бұл жаңалық кеңінен сынға ұшырады, әсіресе видеожазбада суасты кемесінің бірнеше офицерлерінің барлық оқиғаны бақылау мұнарасынан қадағалап отырғаны көрінгенде.
Канада
Канада Корольдік теңіз күштерінде экваторды кесіп өтпегендерді "Тоқылдақтар" немесе "Лас тоқылдақтар" деп атайды; бұрынғы атауы – "Гриффиндер" еді.
Ұлыбритания
XVIII ғасырда Британ Корольдік теңіз флотында шекараны кесіп өту рәсімдері қалыптасқан. 1768 жылы Джеймс Кук басқарған "Эндевор" кемесі Тынық мұхитқа бағыт алғанда, Жозеф Бэнкс кемедегілердің тізімін – мысықтар мен иттің тізімі де болды, жасап, олардан экваторды кесіп өткен-өтпегенін сұрап-тартып білгенін баяндады. Егер олар өтпеген болса, төрт күн бойы шараптан бас тарту немесе үш рет теңізге тастау рәсімінен өтуді таңдауы керек еді. Бэнкстің айтуынша, суға тасталғандардың кейбіреулері "күлкіге батып, қайраттылықтарына қуанған", ал енді біреулері "дегелектеп, жан тәсілім еткен". Капитан Роберт Фицрой бұл практиканың испан, португал және итальян кемелеріндегі ежелгі рәсімдерден пайда болғанын айтты, олар маңызды мүйістерді өтегенде осындай шаралар өткізген. Ол мұның моральдық жағдайды жақсартатынына сенді. Фицрой 1839 жылы жарық көрген "1826 және 1836 жылдар аралығындағы Ұлылығының кемелері "Adventure" және "Beagle" саяхаттарының баяндамасында" Ото фон Котцебудің 1830 жылғы сипаттамасын келтірді. Ұқсас рәсім "Бигл" кемесінің екінші саяхатында да орын алды. 1832 жылдың 16 ақпанында экваторға жақындағанда, кемеге жалған Нептун құттықтады. Нептунды көруге асыққандарға "әдеттегідей су шашылды". Көбінесе поливугтарды тақталармен және суға малғанған арқандармен ұрып-сапалап, кейде оларды кеменің бортынан лақтырып, артқы жағынан толқындармен сүйреп әкелді. Бірнеше рет теңізшілер осындай шекараны кесіп өту рәсімі кезінде қаза тапқан. Экваторлық шомылдыру, сондай-ақ "сызықтағы шомылдыру" деп те аталады, кеме экваторды кесіп өтетін кезде жасалатын баламалы рәсім. Бұл рәсімде бұрын экваторды кесіп өтпеген жолаушылар мен экипаж суға шомылдырылады. Рәсім кейде Нептун патшаның сарайына қабылдану ретінде түсіндіріледі. Бұл рәсім Мэтью Бенедикттің "Теңізшінің шомылдырылуы" атты картинасының және Хеннинг Хеннингсеннің 1961 жылы жарық көрген "Экваторды кесіп өту: теңізшілердің шомылдырылуы және басқа да бастау рәсімдері" атты кітабының тақырыбы болды. АҚШ президенті Франклин Д. Рузвельт 1936 жылдың 26 қарашасында әйелі Элеонора Рузвельтқа жазған хатында "Бақытты кеме" "Индианаполисте" "Құрметті серіктерімен" бірге өткен шекараны кесіп өту рәсімін сипаттады. Кейін, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, рәсімнің жиілігі күрт өсті, әсіресе Тынық мұхитындағы АҚШ әскери-теңіз флотында, онда кеңінен тараған жапондық күштерге қарсы тұру үшін флоттың операциялары едәуір кеңейді. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін шекараны кесіп өту рәсімі әлі де қатал болды және "Ібілістің тілі" сияқты іс-шараларды қамтыды, ол поливугтардың қабырғасына тығылатын электрленген металл бөлігі еді. Ылғалды өрт сөндіру шлангілерімен ұрып-сапалау да жиі кездесетін, және Екінші дүниежүзілік соғыстың бірнеше теңіз флотының палубалық журналдарында желіден өткеннен кейін науқасханаға түскен теңізшілер туралы жазылған. Рәсімді шектеу жөніндегі күш-жігер 1980-жылдарға дейін басталмады, осы кезде шекараны кесіп өту рәсіміне қатысты ашық зәбірлеу туралы бірнеше хабарлар тарады және кем дегенде бір адам зәбірлеу салдарынан қаза тапты.
Бүгін
Екі күндік шара (кеш және күн) – бұл бұрын қабылданған экипаж мүшелері (Тәуелді Shellbacks) «Нептун соты» болып ұйымдастырылып, Slimy Pollywogs-ты «Теңіздің құпияларына» енгізу рәсімі. Рәсімнің рухына сәйкес, денелік қиындықтарға төтеп беруге рұқсат етіледі және әр Pollywog Shellback болу үшін стандартты қабылдау рәсімінен өтуі күтіледі. Олар Нептун патшасы мен оның сотының алдына (әдетте оның бірінші көмекшісі Дэви Джонс, оның әміршілігі Амфитрит және көбінесе әртүрлі салттық тұлғалар, барлығы да Shellback дәрежесіндегі жоғары шенді теңізшілер) барып, рәсімді өткізеді. Рәсімге көбінесе әйелдерге ұқсас киім киген ер адамдардың сұлулық байқауы кіріспейді, кемедегі әр бөлімнен бір қатысушыны суға түсу костюмінде ұсыну қажет. Кейін, Нептун патшасы мен оның сүйіктілері кейбіреулерін «сұраққа тартады», «ақиқат сывороткасын» (қызыл бұрыш + қырқудан кейінгі жағымсыз иіс) және пісірілмеген жұмыртқаларды қолданады. Рәсім кезінде Pollywogs көбінесе ұятты сынақтардан өтеді (киімді сыртқа және кері кию; сырғалмайтын жабынмен жабылған палубада қол-тіземен жүру; өрттен қорғау шлангісімен ұру; қоршаулар мен ұяларға құлыпталып, жұмсақ жемістермен лақтырылу; тұзды су мен жарқын жасыл теңіз бояуынан (флюоресцентті натрий тұзы) жасалған сулы «жәшікке» кіру; шіріген қоқыстың үлкен ванналары арқылы жүзу; Royal Baby-нің маймен жабылған қарнына сүйю, шаш кесу және т.б.), бәрі де Shellback-тердің көңілін көтеру үшін. Рәсім аяқталғаннан кейін, Pollywog өзінің жаңа мәртебесін растайтын куәлік алады. Тағы бір сирек мәртебе – Алтын Shellback, экваторды 180-ші меридианнан кесіп өткен адам. Shellback-тің ең сирек мәртебесі – АҚШ-тағы Emerald Shellback немесе Ұлттар достастығындағы Royal Diamond Shellback, бұл Null Island метеостанциясының жанындағы бірінші меридианнан экваторды кесіп өткеннен кейін беріледі. Кеме экваторды осы меридиандардың біріне жақын кесіп өтуі керек болған жағдайда, кеме капитаны «Алтын Х» арқылы бағытты белгілеп, кеме экипажы Алтын немесе Emerald/Royal Diamond Shellback ретінде қабылдануына мүмкіндік береді. 2005 жылы түсірілген PBS деректі фильмінде («Өту рәсімдері» 7-эпизод), Nimitz кемесіндегі шекарадан өту рәсімі кеңінен көрсетілген. Рәсімді кеме офицерлері мұқият жоспарлайды, кейбір теңізшілер бастау рәсімдерінің алынып тасталғанына байланысты оқиғалардың әсерлі болмағанын айтады. Теңізшілер арасында татуировкалардың танымал екенін ескеретін болсақ, кейбіреулер рәсімге қатысқанын көрсететін татуировка жасауды таңдайды, мысалы, Shellback тасбақасының немесе Нептун патшасының суреті.
Калифорния теңіз академиясы
Калифорния теңіз академиясы 1989 жылға дейін сызықты кесіп өту рәсімін сақтап келді, содан кейін бұл рәсім зорлық-зомбылық деп танылды және тыйым салынды. 1989 жылғы кезең әдеттегідей болды, себебі ол соңғысы болатынына ешкім күмәнданбады. "Поливугтар" (мичмандар және сызықты кесіп өте алмағандар) ерікті түрде қатысты, бірақ әйел мичмандар оларға рәсімді өткізуге қоғамдық қысым көрсетілгенін, сондай-ақ оларға одан да ауыр зорлық-зомбылық көрсетілгенін байқады. "Поливугтар" кеме алды бөлігінен (форкастель) кеме үстіңгі палубасына сатымен көтерілді. Олардың екі жағында 10–12 метрлік қалың, ауыр матадан тігілген жол жатты, олар сол жолмен төмен сырғып өтті. "Шелбектер" 3 футтық матадан/резеңке өрт сөндіру шлангісін дайындап, әр "Вогтың" арт жағына күшпен соқты. Содан кейін "Вогтар" қайық палубасына сатымен көтеріліп, импровизацияланған сырғақтан сырғып, теңіз суындағы кеме ас үйінің қалдықтарына шомылдырылды, ал осы рәсім кеме үстіңгі палубасында орналасқан үрленген құтқару саллысында өтті. "Вогтар" қайтадан кеме алды бөлігіне оралды, онда оларды өрт сөндіру шлангісімен жуып, содан кейін "теңіз баласының" қарнына, "теңіз қарапайымының" аяғына және "Нептун патшасының" сақинасына (барлығы "Шелбектер" бейнелеген) кезекпен сүйді.
Басқалар
SUNY Maritime кейде Арктикалық шеңберден өткеннен кейін кадеттері үшін "Көк мұрын" рәсімін өткізеді. Олардың соңғы рәсімі 2019 жылдың жазында Рейкьявиктен шыққаннан кейін TSES VI кемесінде өтті. Кадеттер ло мэн немесе "Егіздің уызы" аталған туннель арқылы жүзіп өтті, содан кейін шаштарына тамақ салынып, өрт сөндіру шлангаларымен су шашылған кезде, кеменің артқы бөлігі арқылы жүзіп өтті. Колорадо штаты университетінің "Теңіздегі семестр" бағдарламасы жылына екі рет студенттері үшін кемесі экватордан өткен кезде шекараны кесіп өту рәсімін өткізеді.