Кіріспе
Ішек қабынуы. Колит – бұл үлкен ішектің (қолқа) қабынуы. Колит жедел және өзінен-өзі шешілетін немесе ұзақ мерзімді болуы мүмкін. Бұл ас қорыту ауруларының санатына жатады. Медициналық контексте, колит (арнайы белгісіз) термині қолданылады:
Ішектегі қабынудың себебі анықталмаған жағдайларда; мысалы, диагнозы белгісіз болған кезде Крон ауруына колит термині қолданылуы мүмкін, немесе
Контекст нақты болғанда; мысалы, ойық жаралы колитпен ауыратын адам диагнозды білетін дәрігермен өзінің ауруы туралы сөйлескенде.
Colitis is swelling or inflammation of the large intestine (colon). Colitis may be acute and self limited or long term. It broadly fits into the category of digestive diseases. In a medical context, the label colitis (without qualification) is used if:
The cause of the inflammation in the colon is undetermined; for example, colitis may be applied to Crohn's disease at a time when the diagnosis is unknown, or
The context is clear; for example, an individual with ulcerative colitis is talking about their disease with a physician who knows the diagnosis.
Белгілері мен симптомдары
Колиттің белгілері мен симптомдары өте әртүрлі және нақты колиттің себебіне, сондай-ақ оның барысын және ауырлық деңгейін өзгертетін факторларға байланысты. Колиттің көп кездесетін симптомдары: жеңілден ауырға дейін іш ауруы мен сезімталдық (ауру сатысына байланысты), нәжісте гной болуы мүмкін немесе жоқ геморрагиялық диарея, нәжістің бақылаусыз шығуы, ішек газдылығы, шаршау, тәбет жоғалуы және түсіндірілмейтін салмақ жоғалту. Ерекше ауыр симптомдарға: тынысқырудың қиындауы, жүрек соғудың жылдам немесе дұрыс емеуі және қызба жатады.
Сыныптастыруға келмейтін колидтер
Белгісіз колит – Крон ауруы мен жаралы ішек қабынуының ерекшеліктерін білдіретін колиттің жіктелуі. Белгісіз колит көбінесе Крон ауруына қарағанда жаралы ішек қабынуына ұқсайды. Атипикалық колит – дәрігерлердің кейде қабылдауға арналған колит түрлерінің шарттарына сай келмейтін колитті сипаттау үшін қолданатын терминдер жиынтығы. Бұл жеке диагноз емес, сондықтан оны нақты түрге жіктеу мүмкін емес.
Емдеу
Бұл жағдайды емдеуге стероидтар сияқты дәрілер мен диеталық өзгерістер кіруі мүмкін. Кейбір жағдайларда жатаққа жатқызу және хирургиялық араласу қажет болуы мүмкін. Сонымен қатар, жақында жүргізілген бірнеше зерттеу колит пен сүт аллергиясы (оның ішінде: сиыр сүті, UHT сиыр сүті және казеин) арасындағы маңызды байланысты анықтады, бұл кейбір науқастарға диетадан белгілі бір тағамдарды алып тастаудың пайдалы болуы мүмкін екенін көрсетеді.
Микробиоманың өзгеруі
Микробиомның құрамы мен мінез-құлқын өзгерту үшін ауызша қабылданатын пробиотиктерді қолдану, Крон ауруы және ойық ішек қабынуы бар адамдарда ремиссияны тудыру және сақтау үшін мүмкін емдеу ретінде қарастырылып келеді. 2020 жылғы Кокран шолуы пробиотиктермен емдеуден кейін Крон ауруы бар адамдарда ремиссияға қол жеткізу ықтималдығының жоғарылағандығына нақты дәлелдерді, сондай-ақ қолайсыз құбылыстардың азайғанын анықтамады. Ойық ішек қабынуы жағдайында пробиотиктер клиникалық ремиссия ықтималдығын арттыруы мүмкін деген төмен дәлелділік бар. Пробиотиктер қабылдаған адамдарда аурудың ремиссияға түсуі 73%-ға артық болды және плацебо қабылдағандармен салыстырғанда симптомдардың жақсаруы 2 еседен астам байқалды, ал жеңіл немесе ауыр қолайсыз әсерлерде айқын ерекшеліктер жоқ.
Зерттеу
Зертханада CRISPR Cas жүйесі C. difficile бактериясын тиімді өлтірді. Зерттеушілер бұл тәсілді C. difficile жұқтырған тышқандарда сынақтан өткізді. CRISPR емнен кейін екі күн өткен соң, тышқандарда C. difficile деңгейінің төмендеуі байқалды. Келесі қадамдар – фагты қайта жасақтау, C. difficile-дің алғашқы тиімді өлтіруден кейін қайта оралуын болдырмау. 2022 жылы Ян және авторлар тобы мидағы мезенхималық сабақтық жасушаларды қолдану арқылы эксперименттік колитті емдеудің табысты жолы туралы есеп жариялады. Қосымша зерттеулерді Хуан және авторлар тобы жүргізді, ол колитпен ауырған науқастарда ішек қатерлі ісігінің даму қаупімен байланысты нақты гендер мен биологиялық маркерлерді талдады. Нәтижелер, белгілі бір биомаркерлер мен аурудың дамуы арасындағы байланысты көрсетті. Колит әлемнің кейбір бөліктерінде, гельминттердің отарлануы сирек кездесетін жерлерде көп кездеседі, ал гельминттерді көпшілік таситын аймақтарда сирек кездеседі. Гельминттер инфекциясы ауруды тудыратын аутоиммундық жауапты өзгерте алады. Trichuris suis ova (TSO) препаратының алғашқы сынақтары ішекке қабыну ауруы (ЖҚА) бар адамдарда үміттендірерлік нәтижелер көрсетті, бірақ кейінгі сынақтар 2-ші фазада сәтсіз аяқталды және көпшілігі тоқтатылды. Дегенмен, 2-ші фазадағы сынақтарда оң нәтижелер көрсеткен алдыңғы зерттеулерде қолданылғаннан өзгеше TSO формуласы қолданылды.