Кіріспе

Медицина саласы. Саяхат медицинасы немесе эмпориатрия – халықаралық саяхатшылардың денсаулық мәселелерін алдын алумен және оларды шешумен айналысатын медицинаның бір саласы.

Жаһандану мен саяхат

Жаһандану аурулардың таралуын жеңілдетеді және денсаулық сақтау ортасы өзгеше болатын саяхатшылардың санын арттырады. Саяхат медицинасының басты салалары – саяхатшыларға қауіпті жаһандық эпидемиология, вакциналогия, безгекке қарсы профилактика және шамамен 600 миллион халықаралық саяхатшының денсаулығын сақтауға бағытталған саяхат алды кеңес беруді қамтиды. Бағанама бойынша, дамыған елдерден дамушы елдерге жыл сайын шамамен 80 миллион адам саяхаттайды.

Өлім-жітім және аурулар

Өлім-жітімді зерттеулер көрсетіп тұрғандай, жүрек-қан тамырлары аурулары саяхат барысындағы өлімнің көп бөлігін (50–70%) құрайды, одан кейін жарақаттар мен апаттар (шамамен 25%) келеді. Жұқпалы аурулар саяхат кезінде немесе оның салдарынан болатын өлімдердің 2,8–4% құрайды. Аурушаңдық туралы зерттеулерге сәйкес, дамыған елден бір айға дамушы елге барған адамдардың шамамен жартысы ауырады. Арнайы саяхат жоспарлары мен іс-шараларына круиздік кемелердегі саяхаттар, су астына түсу, көпшілік жиналыстар (мысалы, қажылық), сондай-ақ жабайы табиғаттағы және шалғай аймақтардағы саяхаттар жатады. Саяхат медицинасын негізінен төрт басты тақырыпқа бөлуге болады: алдын алу (вакцинация және саяхат бойынша кеңес беру), көмек көрсету (саяхатшыларды елдеріне қайтару және медициналық көмек беру), дала медицинасы (мысалы, биік тау медицинасы, круиздік кеме медицинасы, экспедициялық медицина және т.б.) және саяхат сақтандыру арқылы қамтамасыз етілетін денсаулық сақтауға қол жеткізу.

Арнайы аурулар проблемалары

Сары қызылша Африка мен Оңтүстік Американың белгілі бір аймақтарында эндемикалық. CDC сайты қауіпті аймақтарды көрсетеді және вакцинациялау және алдын алу шаралары туралы ақпарат ұсынады. Менингококк менингиті Африканың тропикалық менингококк белдеуінде эндемикалық. Меккеге сапар шегетін қажыларға вакцинация талап етіледі. Толық ақпарат CDC сайтында қолжетімді. Малярияның алдын алу шараларына, торлы бөлмелер, кондиционерлер және шыбыққа қарсы торлар қолдану арқылы, сондай-ақ репелленттер (әдетте DEET) пайдалану арқылы шыбықтармен байланыстың алдын алу немесе оны азайту кіреді. Бұған қоса, сапарға шығар алдында, қауіпті жағдайлар кезінде және қауіпті аймақтан кейін төрт апта (хлорохин, доксициклин немесе мефлокин) немесе жеті күн (атовакваон/прогуанил немесе примакин) бойы химиопрофилактика қолданылады.

Дәрі-дәрмек жиынтығы

Саяхатшы қажетті және пайдалы дәрі-дәрмектермен жабдықталған медициналық жиынтыққа ие болуы керек. Қажеттікке орай, оған безгекке қарсы препараттар, презервативтер және саяхатшының диареясын емдеуге арналған дәрілер де кіруі тиіс. Сонымен қатар, қарапайым алғашқы көмек жиынтығы да пайдалы болуы мүмкін. Зерттеулер көрсеткендей, саяхатшыларда көбінесе төрт түрлі медициналық проблема пайда болады: диарея немесе асқазан-ішек бұзылыстары, тыныс алу органдарының аурулары, жаралар және ауырсыну. Медициналық жиынтықта осы жиі кездесетін мәселелерді шешуге қабілетті құралдар болуы керек. Тағы да зерттеулер саяхатшылар диареясын емдеудің ең тиімді жолы – антибиотик (мысалы, ципрофлоксацин) пен іш өткішті тоқтатуға арналған препаратты (мысалы, лоперамид) бірге қабылдау екенін көрсетті. Бактериялардың антибиотиктерге төзімділігіне байланысты, әлемнің әртүрлі аймақтарында әртүрлі антибиотиктер қажет болуы мүмкін. Сапар алдында медициналық кеңес алу және саяхатшының баратын жері мен денсаулық тарихын ескере отырып, ең тиімді медициналық жиынтықты анықтау үшін саяхат медицинасы маманымен кеңесу ұсынылады.