Кіріспе

Оңтүстік Отаго Жаңа Зеландияның Оңтүстік аралының оңтүстік-шығысында жатыр. Аты айтқандай, ол Отаго географиялық аймағының ең оңтүстік бөлігін құрайды. Оңтүстік Отаго деп белгіленген аймақтың нақты шекарасы анық емес, себебі бұл аймақ геосаяси немесе әкімшілік емес, оның жер бедерінің ерекшеліктерімен және жергілікті қауымдастықтарының ұқсастығымен анықталады. Жалпы, оның ауданы шамамен 8000 км² (3100 шаршы миль) және халық саны 20 000-ға жуық, бірақ Оңтүстік Отагоның шекараларының әртүрлі анықтамаларына байланысты бұл көрсеткіштер өзгеруі мүмкін. Аймақ көбінесе әкімшілік орталығы Балклутта орналасқан Клута ауданымен шамамен сәйкес келеді. Дегенмен, Тайэри аузынан бастап Хенли, Мосгиел және Миддлмархқа дейінгі Тайэри бассейнінің көп бөлігі, сондай-ақ Брайттон маңындағы жағалау аймақтары 1989 жылдан бері Дунедин қаласының құрамына кіреді. Клута ауданының оңтүстік-батыс бөлігі, Тапануи және Клинтон қалашықтарының төңірегінде, Батыс Отаго деп аталатын жеке аймаққа жатады.

География

Оңтүстік Отагоның географиялық ерекшеліктеріне үш негізгі нәрсе басым: ормандар, төбелі алқаптар және су тасқынына жататын жазықтар. Оңтүстікке қарай Катлинс аймағының орманды және тік жарлы жағалауы орналасқан. Солтүстігі негізінен бірнеше ірі өзендердің су тасқынынан бөлінген төбелі жерлерді құрайды. Тегіс, құнарлы жазықтардан басқа, Оңтүстік Отагоның халқы сиректеу, себебі қысы суық, географиялық оқшаулау және тиісті портының жоқтығы. Клута өзенінің сағасына жақын орналасқан Порт-Молино порты 20-ғасырдың басында теміржол тасымалының Дунединге және кері бағытта өнімдерді тасымалдауды экономикалық тұрғыдан тиімді етуінен кейін қолданыстан шығарылды. Оңтүстік Отаго арқылы көптеген өзендер ағып өтеді, олардың ең ірісі – Клута / Матау Ау, елдің екінші ең ұзын өзені. Ол Орталық Отагодағы Ванака көлінен 340 шақырымға дейін ағып, Балклута қаласынан (шотланд тілінде «Клайд жағалауындағы қала») өтеді, мұхитқа жеткенше үлкен дельталық Инч Клута аралының төңірегінде екіге бөлінеді. Батысқа қарай ағатын маңызды саласы – Туапека өзені, ол Лоуренс маңында 1860 жылдардағы Орталық Отаго алтын асыруының бастауы болған. Сондай-ақ, елдің төртінші ең ұзын өзені – Тайери, Милтонның солтүстік-шығысында Тайери жазығын қалыптастырғаннан кейін, жағалау төбелерін кесіп өтіп, Тайери аузында мұхитқа құяды. Вайхола, Махинеранги және Вайпори көлдері, ақырында Вайпори өзені арқылы Тайери өзеніне құяды, Оңтүстік Отагода орналасқан. Бұл екі ірі өзеннің арасында және олармен шамамен параллель Токомайраро өзені орналасқан, ол Милтон аймағын сумен жарақтатады. Ең көп халқы бар қала – Балклута, Дунединнен оңтүстікке қарай 81 шақырым қашықтықта орналасқан (кейде Оңтүстік Отагоның анықтамасына үлкен Мосгил қаласы да кіреді). Бұл аймақтың ірі шаруа қожалықтарына қызмет көрсететін орталық болып табылады. 2006 жылғы халық санауы бойынша Балклутаның халқы 4062 адамды құрады (1996 жылы 4137 адам болған). Басқа қалалар: Милтон (халқы 1887), Каитангата (халқы 810), Брайтон, Лоуренс (халқы 432), Овака (халқы 327), Стерлинг (халқы 309), Вайхола, Оутрам, Аллантон, Хенли, Момона, Кака-Пойнт (халқы 201), Тайери-Маут және Бенхар (халқы 96). 1980-жылдары Балклута бір кезде Жаңа Зеландияның жан басына шаққандағы ең бай қаласы болды.

Тарих

Бұл аймақтың тарихы бай, маори iwi және негізінен шотланд қоныс жайлаушылары, соңғылары 1840 және 1850 жылдары келді. Оңтүстік аралдың көп бөлігінде болғандай, бұл жерді осы қоныс жайлаушылар оның түпкі маори тұрғындарынан сатып алды. Кейіннен, аймақтағы негізгі маори тайпасы – Кай Таху, Жаңа Зеландия үкіметінен колонизация кезеңінде жерді тартып алудың орнына, өтемақы ретінде үлкен ақшалай төлем алды. 1860 жылдардағы Орталық Отаго алтын ахуалы, бастапқыда Лоренс айналасында шоғырланған, байлық іздеумен мыңдаған адамды ауданға тарты. Каитангатадағы көмірдің табылуы да аймақтың дамуы үшін маңызды болды және Отагоның ең қайғылы апаттарының біріне – 1879 жылы шахтадағы жарылысқа себеп болды. Оңтүстік Отагода өндірілетін басқа минералдарға кремний және фосфат жатады. Соңғы уақыттарда бұл аймақ жүнді өңдеу және орман шаруашылығымен байланысты. Қой, сүт малдары және бұғылар жергілікті жерлерде өсіріледі, ал шаруашылық және шаруашылыққа байланысты салалар аймақтың экономикасының негізгі тірегі болып табылады. Туризм, әсіресе Кэтлинс аймағында, аймақ үшін маңызды болып келеді. Оңтүстік Отагоның Дунединмен тығыз байланысы 1980 жылдары жергілікті басқару аудандарының қайта ұйымдастырылуынан бері күшейді. Оңтүстік Отагоның солтүстік бөлігі, Тайери жазығының көп бөлігін қамтиды, қазір Дунедин қаласының шегінде (ал қалған бөлігі толығымен Клута округінің құрамында). Момонадағы Дунедин халықаралық әуежайы аймақтың ең маңызды көлік торабы болып табылады, бірақ оны пайдаланатын көптеген адамдар Дунединге және одан Дунединге бара жатқанда Оңтүстік Отаго арқылы қысқа ғана уақыт өткізеді. Оңтүстік Отаго сонымен қатар Маунгатуаның басына жақын орналасқан Дунединнің ең маңызды су қоймасы – Махинеранги көліне үйіршік.

Адамдар

Оңтүстік Отаго және Саутленд тұрғындарының акценті Жаңа Зеландияның қалған бөлігінен айқын ерекшеленеді, олардың арасында дөңгелек айтылатын "r" дыбысы бар, бұл көптеген тұрғындардың гэльдік тегінен болуы мүмкін. Бұл аймақтың көптеген жер аттарының шотланд гэль және лаллан шотланд тілдерінен шыққандығында да көрінеді. Адамдары керемет жылы және достыққа ие, бірақ өз араларындағы бейтаныс адамдарға күдікпен қарайды. Басты мектептер – Балклуттадағы Оңтүстік Отаго орта мектебі және Милтондағы Токомайро орта мектебі.