Кіріспе

14 ғасырдағы ағылшын дворян әйелі, 16 ғасырдағы анабаптист Жанна Кенттік Жанна, Кент графинесі (29 қыркүйек 1326/1327 – 7 тамыз 1385), Кенттің әдемі қызы ретінде танымал, Англия королі Ричард II-нің анасы, оның үшінші күйеуі, Эдуард III-нің ұлы және тақ мұрагері Қара ханзада Эдуардтан туған ұлы. Француз тарихшысы Жан Фруассар оны "Англияның барлық аймақтарындағы ең әдемі және мейірімді әйел" деп атағанмен, "Кенттің әдемі қызы" деген атау сол заманда қолданылмаған. Жанна 1352 жылы ағасы Джон, Кенттің 3-ші графы қайтыс болғаннан кейін 4-ші Кент графинясы және 5-ші Лидделл бароннасы Уэйк титулдарын мұраға алды. 1378 жылы Жанна Гартер орденінің ханымы атанды.

Ерте өмір

Джоан 1326 немесе 1327 жылдың 29 қыркүйегінде дүниеге келді және Кент графының 1-ші графы Эдмунд Вудстоктің және оның әйелі Маргарет Уэйктің, Лидделлдің 3-ші баронессасының қызы болды. Эдмунд Англия королі Эдуард I-нің екінші әйелі, Франция королі Филипп III-нің қызы Маргареттен туған алтыншы ұлы еді. Эдмунд үлкен жарты бауыры, король Эдуард II-нің адал қолдаушысы болды, бұл оны сол монархтың әйелі, Франция королевасы Изабелла және оның сүйіктісі Роджер Мортимер, 1-ші Март графымен қақтығысқа түсірді. Эдмунд 1330 жылы Эдуард II тақтан алынғаннан кейін өлім жазасына кесілді; Эдмундтың жесірі мен төрт баласы (соның ішінде сол кезде екі жаста болған Джоан) Суссекстегі Арундел қамалында үй қамауына алынды. Бұл қамал 1326 жылы Эдмундқа оның жарты бауыры, король, көтерілісші Эдмунд ФицАланды, 9-шы Арундел графының өлімінен кейін берілген еді. Бұл уақыт Кент графесінің жесірі мен оның төрт баласы үшін ауыр сынақ болды. Олар жаңа король Эдуард III (Джоанның жарты туысы) ересек болғаннан кейін және басқаруды өз қолына алғаннан кейін демалыс алды. Ол отбасының жауапкершілігін өз мойнына алып, оларға жақсы қарады.

Қара ханзадаға үйлену

1360 жылы Джоанның алғашқы күйеуі Томас Холландтың қайтыс болуы, оның жарты туысы Эдуард III-нің ұлы, Қара ханзада Эдуардқа үйленуге мүмкіндік берді. Кейбіреулер Эдуардтың Джоанға деген ұзақ жылдар бойғы құштарлығының дәлелі, оның ертедегі әскери жорықтарының бірінен әкелген олжаның бір бөлігі – күміс тостағанды оған сыйлағандығынан көрінеді деп болжайды. Ол одан бір буын бұрын туса да, одан үш-төрт жас кіші болған (Джоан 1326 немесе 1327 жылы туған-тумауына байланысты). Эдуардтың ата-анасы ұлы мен бұрынғы қамқоршысы арасындағы некеге қарсы болған деген пікір бар, бірақ бұл король Эдуардтың ұлына Джоанға үйлену үшін қажетті төрт рұқсат алуға көмектескендігімен қайшы келеді. Мәселенің бірі – Эдуард пен Джоанның туыстық байланыстағы тыйым салынған дәрежеде болуы еді. Королева Филиппа (Эдуард III-нің әйелі) Джоанды бала кезінде жақсы көріп, қамқорлыққа алған. Олар екеуі де Джоанның күрделі некелік тарихын ескере отырып, болашақ балаларының заңдылығына қатысты алаңдауы мүмкін, бірақ мұндай алаңдаушылықтар Папа Клименттің ізбасары Иннокентий VI-ның Джоанның бұрынғы неке әрекеттеріне қатысты алғашқы шешімін күштен шығарып, жаңа үкім шығару арқылы шешілді. Корольдің тілегі бойынша Папа екеуінің заңды түрде үйленуіне қажетті төрт рұқсат берді. Іс тез өрбіді, және Джоан Холландтың қайтысынан кейін тоғыз ай өткен соң ханзадаға ресми түрде үйленді. Салтанатты рәсім 1361 жылғы 10 қазанда Виндзор сарайында король мен королеваның қатысуымен өтті. Кентербери архиепископы осы шараға төрағалық етті. 1362 жылы Қара ханзада Аквитанияның ханзадасы болып тағайындалды, бұл Франция аймағы 1152 жылы Элеонора Аквитанияның Генрих II Англияға үйленгеннен бері ағылшын тажына тиесілі болды. Ол және Джоан Бордоға, князьдіктің астанасына көшіп, онда тоғыз жыл өмір сүрді. Осы кезеңде патшалық жұптың екі ұлы дүниеге келді. Ұлы ұлы Эдуард Ангулемдік (1365–1370) бес жасында қайтыс болды. Кіші ұлдары, болашақ король Ричард II 6 қаңтарда 1367 жылы туған кезде, екі күнге созылған ауыр босанғаннан кейін, Қара ханзада Кастилия королі Петрдің атынан шайқасқа қатысып, ең үлкен жеңістерінің бірін жеңген кезде оны тастап кетті. Алайда Петр патша кейіннен қаза тапты, және әскерге жалақы төлеуге ақша табылған жоқ. Осы уақытта Джоан күйеуінің жаулары Аквитанияға қауіп төндіріп жатқандықтан, тағы бір әскер жинауға мәжбүр болды.

Уэльс ханшайымының жесір күйіне көшу

1371 жылы Қара ханзада денсаулығының нашарлауына байланысты Аквитания ханзадасы міндеттерін атқара алмай, үлкен ұлын жерлегеннен кейін Жоаннамен бірге Англияға оралды. 1372 жылы Қара ханзада әкесінің француз иеліктерін сақтап қалу үмітімен бір соңғы, сәтсіз жорыққа мәжбүр болды, бірақ бұл тырыстық оның денсаулығын толыққанды құлатты. Ол 7 маусымда, өзінің қырық алтыншы туған күнінен бір апта бұрын Англияға соңғы рет оралды және келесі күні Вестминстер сарайындағы төсегінде қайтыс болды. Жоаннаның ұлы, Ричард, енді 1377 жылдың 21 маусымында қайтыс болған әкесі Эдуард III-тің мұрагеріне айналды. Ричард келесі айда, 10 жасында Ричард II болып таж кигізілді. Патшалықтың басында жас патша шаруалар көтерілісі сияқты қиындықтарға тап болды. Джон Уиклиф басқарған лоллардтар діни реформаторлары Жоаннаның қолдауын алған еді, бірақ реформа қозғалысының зорлыққа толы соңы, әрекетті Жоаннаны үрейге түсірді, ал патшаның беделі жақсарды. Патшаның анасы ретінде Жоанна көлеңкеде үлкен ықпалға ие болды және ұлының билігінің алғашқы жылдарындағы үлесі үшін танылды. Ол сонымен қатар халық арасында құрметті, беделді патшайым-ана ретінде де сыйға батылды. Мысалы, 1381 жылы Кентербери соборындағы Томас Беккет қабіріне саяхаттан оралғанда, ол Блэкхитте Уот Тайлер мен оның бүлікшілерінің жолын тосқанын көрді. Оған ешқандай зиян келтірілмеді, тіпті оны сүйіп, құрметпен қарсы алып, сапарының соңына дейін қасында сүйемелдеді. 1382 жылдың қаңтар айында Ричард II, Киелі Рим императоры Карл IV-нің қызы, Богемия королінің қызы Аннаға үйленді.

Өлім және жерлеу

Джон Холланд, Эксетердің 1-ші герцогы, Джоанның бірінші некесінен туған ұлы болды; оның әйелі, Ланкастердің Елизаветасы, Қара ханзаданың ағасы Джон Ганттың, Ланкастердің 1-ші герцогының қызы еді. 1385 жылы, Шотландия Корольдігінде өзінің жартылай бауыры, король Ричард II-мен бірге жорықта болғанда, Джон Холланд Богемия королевасы Аннаның сүйіктісі, Стаффордтың 2-ші графының ұлы сэр Ральф Стаффордпен дауға түсті. Стаффорд қаза тапты, ал Джон Холланд Беверлидің Әулие Жоһн ғибадатханасында пана тапты. Король қайтып келген соң, Холланд өлім жазасына кесілді. Джоан өзінің патша ұлынан төрт күн бойы жартылай бауырын кешіруді өтінді, ал бесінші күні (тамыздың нақты күні белгісіз), ол Уоллингфорд қамалында қайтыс болды. Король Ричард содан кейін Холландты кешіріп, қасиетті жерлерге саяхатқа жіберді. Джоан өсиеті бойынша, Линкольнширдегі Стэмфорд қаласындағы Грейфриарс монастырында алғашқы күйеуінің қасына жерленді. Қара ханзада Кенттегі Кентербери соборының (өзі де онда жерленген) криптасында оған арнап шағын шіркеу салдырды, оның төбесінде оның бет-әлпетіне ұқсас оюлар бар. Солтүстік бөлігіндегі тағы бір ою да оның бейнесін көрсетіп тұр дегенді айтады.