Кіріспе

Австрия және Штирия герцогы 1230–1246 жылдары. Фредерик II (Фредерик II.; 25 сәуір 1211 – 15 маусым 1246), Фредерик даулы (Friedrich der Streitbare) деп белгілі, 1230 жылдан өліміне дейін Австрия және Штирия герцогы болды. Ол Бабенберг әулетінен шыққан бесінші және соңғы австриялық герцог еді, себебі бұрынғы маркграфтық 1156 жылғы Privilegium Minus арқасында герцогтыққа дейін көтерілді. Ол Лейта өзені шайқасында қаза тауып, ер бала мұрагер қалдырмады.

Отбасы

Винер-Нойштадт қаласында дүниеге келген Фредерик, Бабенберг әулетінен Австрия герцогы Леопольд VI мен Византия ханшайымы Теодора Ангелинаның екінші баласы еді. 1228 жылы ағасы Генрихтың қазасы оны Австрия және Штирия герцогтықтарының жалғыз мұрагері етіп белгіледі. Оның бірінші әйелі – Византия ханшайымы Евдокия Ласкарина (София деп те аталады), император Теодор I Ласкарис пен оның бірінші әйелі Анна Комнина Ангелинаның қызы. Олар 1222 жылға дейін ажырасып кетті. Фредерик 1229 жылы Андхс әулетінің мұрагері, Ангела Меранскаяға екінші рет үйленді, оның құдайы Карниола және Виндик маркасындағы кең аумақтарды қамтыды. 1232 жылдан бастап Фредерик өзін Dominus Carniolae ("Карниоланың иесі") деп атады. Дегенмен, 1243 жылы бала тумағандықтан некелері бұзылды.

Билік

1230 жылы Фредерик әкесінен кейін билікке келді. Византиялық тегімен мақтанған жас герцог, қатал билігі мен көршілеріне – негізінен Венгрия, Бавария және Богемияға – жиі соғыс жариялауы себепті тез арада "Даулы" деген атқа ие болды. Тіпті, билікке адал болған Австрияның Кюнринг министрлері де оның билігі басталғаннан кейін бүлік көтерді. Янс дер Эникельдің "Велтхроник" еңбегінде айтылғандай, Фредерик император Фридрих II-нің сарайына шақырумен барды, өзімен бірге Австрияның үш түсті туын (triband) киген 200 рыцарьдан тұратын салтанатты шеруді алып келді. Императорға жақындағанда, император Фридрих оны өкімі және тілегімен бірге нан жеуге шақырды. Герцог өзінің алтын әкелгенін айтып, бас тартты. Бірақ император оған қарсылық танытпады. Оның орнына, қаладағы ешкімге герцогтың ас үйіне отын сатуға тыйым салды. Герцог Фредерик үй сатып алуға тырысты, бірақ император бұл туралы білгеннен кейін оған рұқсат бермеді. Содан кейін герцог Фредерик маршалына түнде жаңғақ сатып алып, тамақ дайындау үшін әкелуді бұйырды. Герцог Фредерик императорға соншалықты әсер еткендіктен, оған отын және қалағанын сатуға рұқсат берді. Кейін герцог императордың өлтірушілерін көрсетуді сұрады, оған рұқсат берілді. Олар биіктігі 50 кубик болатын қалалық мұнараға көтеріліп, оның екі өлтірушісін алып шықты. Император біреуіне секіріп түсуге бұйырды, сол сәтте ол ойланбастан секіріп, қаза тапты. Герцог Фредерик осы адамдардың адалдығына таң қалды, ал император екіншісін секіруден тоқтатты. Бұл оқиға герцогты императордың күшіне сендірді. Ең қауіптісі – оның Хогенштауфен императоры Фридрих II-мен, Фредериктің әпкесі Маргареттың күйеуі, императордың ұлы Генрихтің (VII) көтерілісі кезіндегі даулары болды. Герцог 1232 жылы Аквилеядағы рейхстагқа қатысудан бас тартып, Австрияның Privilegium Minus жеңілдіктеріне сүйенді, Венгрия королі Бела IV-пен дауласып, императорды ренжітті, сонымен қатар ол інісі Генрихтің құдайымен жасаған құлыққа қатысқандай көрінді. Ол 1235 жылы Майнцте өткен отырысқа да қатысудан бас тартқанда, император Фридрих II оны елден қуды және Богемия королі Вацлав I-ге Австрия жерлерін басып алуға рұқсат берді. Вена біріккен Богемия және Бавария әскерлеріне есігін ашты және Фридрихтің тыйым салған жылдары императорлық еркін қалаға айналды, онда император 1237 жылы өзінің ұлы Конрад IV-ті Рим патшасы етіп сайлады. Алайда, қуылған герцог өзінің Винер-Нойштадт резиденциясында Австрияның астаналық мемлекетінің билеушісі ретінде өз мәртебесін сақтап қалды. Сол жылы Фридрих Ландрехт заңын қабылдады, ол барлық азаматтарды жау шабуыл жасаған жағдайда елін қорғауға міндеттейтін еді. 1239 жылы император саясатындағы күрт өзгеріс нәтижесінде герцог Фредерик императордың ең маңызды одақтастарының біріне айналды. 1241 жылы герцог Фредерик Австрияға шабуыл жасаған моңғолдарға қарсы тұрған Батыс Еуропаның санаулы командирлерінің бірі болды. Моңғолдар Венгрия мен Хорватияны тонағаннан кейін, король Бела IV пападан және Батыс Еуропа билеушілерінен көмек сұрады. Герцог Фредерик мажарларға көмек көрсету үшін рыцарьлардың шағын экспедициялық күшін жіберді. Ол және оның рыцарьлары Мохи шайқасының алғашқы кезеңдерінде моңғолдардың шағын шабуылын жеңіп, бірақ король Бела IV және аймақтағы кумандармен туған келіспеушіліктерден кейін көп ұзамай қайтып кетті. Ол моңғолдармен тағы да кездеседі, бұл жолы өз елінде. Венгрия жеңілгеннен кейін моңғолдар енді Венаға көз тікті. Кішкентай шабуыл жасаушы отряд Оңтүстік Венадағы Винер-Нойштадтты тонауға кірісті, бірақ герцог Фредерик өзінің рыцарьлары мен шетелдік одақтастарымен бірге оларды жеңіп, қуып шықты. Австриялықтар моңғолдарды Тебендегі Марш өзенінде қайтадан жеңді. Содан кейін моңғолдар Австрияға шабуыл жасауға тырыспады. Богемиямен болған қақтығыс оның немере қызы Гертруда Бабенбергтің король Вацлавтың үлкен ұлы Маргграф Владислав Моравиямен некесі арқылы шешілді. Алайда, герцогтың немересі Гертруда елу жастағы императорға үйлену керек деген шартпен, Венаны епископтыққа және Австрияны (Штирияны қоса) патшалыққа көтеру туралы императормен келіссөздер басталды. 1245 жылы шарттар жасалды, бірақ өрескел жас қыз, онда оның жасы он жетіге жуық, Верона диетасында тойыну рәсіміне қатысудан бас тартты. Өлер алдындағы жылы герцог Фредерик Аквилея патриархатынан Карниола маршы бойынша билікті жеңіп алды, бірақ ол қайтыс болғаннан кейін Карнтия герцогы Бернхард фон Спанхаймға тиді. Герцог Фредериктің амбициялық жоспарлары ол Венгрия королі Бела IV-пен шекаралық қақтығыста Лейта өзенінің шайқасында қаза тапқанда күйреп кетті. Ол Heiligenkreuz аббаттығында жерленген.

Мұра

1156 жылғы австриялық Privilegium Minus әйелдерге мұрагерлік құқығын бергендіктен, Фредериктің қарындасы Маргарет және оның немересі Гертруда таққа талапкер болуға құқылы болды. Көршісі қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай Гертруда алдымен өз никесіндегі Владислав Моравиялықпен, бірақ ол келесі жылы қайтыс болды, содан кейін Австриядағы өзінің билігін сақтап қала алмаған Баден маргравы Герман VI-мен, ал 1252 жылы венгр патшасының күйеу баласы, князь Лев I Рюриктің кіші інісі Роман Даниловичпен үйленді, бірақ 1253 жылы олар ажырасып кетті. Сол жылы богемиялық Премислидтер Австрия және Штирия герцогтықтарына өздерінің талаптарын растау үшін Гертруданың тәтесі Маргарет Бабенберг пен король Вацлавтың ұлы Оттокар II арасында некелесуге келісті, ол одан жиырма жылдан астам кіші болды. Содан кейін Австрия Премислидтер мен венгр Арпад әулеті арасындағы қақтығыс алаңына айналды, онда Оттокар алдымен 1260 жылғы Крессенбрунн шайқасында король Беланы жеңіп, бірақ соңында 1278 жылғы Мархфельд шайқасында Габсбург королі Рудольф I Германиядан жеңіліске ұшырады. Бабенбергтердің соңғы герцогы Фридрих даулы Австрия тарихындағы бір дәуірдің аяқталуын білдірді, ол 976 жылы маркграф Леопольд I-ге иелік беруден басталды. Оның аса амбициялық жоспарлары, оның көбінесе тұрақсыз мінезімен бұзылған, ол кейінірек Габсбургтердің мұрагері герцог Рудольф IV-ке ұқсады. 18 ғасыр тарихшысы Хризостомус Ханталердің айтуынша, Фредерик патшалық таққа отырғаннан кейін қызыл-ақ-қызыл гербты қолданған алғашқы австриялық герцог болды, бұл жергілікті ақсүйектерге қарсы тұрып, император Фредерик II-ге қатысты өзінің тәуелсіздігін көрсетуге бағытталған әрекет болды. Трибанд алғаш рет 1230 жылдың 30 қарашасында Лилиенфельд аббаттығының құқықтарын растайтын құжатта тіркелді. Орта ғасырлық жылнамашы Янс дер Эникель герцогтың 1232 жылы Венадағы Шоттенштифтте өткен салтанатты рәсімде қызыл-ақ-қызыл салтанатты киіммен келгенін хабарлайды.