Кіріспе

Германия королі 1400–1410 жылдары. Руперт Пфальцтық (Ruprecht von der Pfalz; 5 мамыр 1352 – 18 мамыр 1410), кейде Роберт Пфальцтық деп те аталады, Виттельсбах әулетінің мүшесі, 1398 жылдан бастап (Руперт III ретінде) Пфальц сайлаушысы және 1400 жылдан өліміне дейін Германия королі болды.

Ерте өмір

Руперт Жоғарғы Пфальцтағы Амберг қаласында, Пфальц курфюрсі Руперт II және Арагондық Беатрис, Сицилия патшасы Петр II-нің қызының ұлы ретінде дүниеге келді. Руперттің әкесінің атасы Виттельсбах императоры Людовик IV болды. Ол Вормс қаласының жанындағы Либенау доминикан монастырында тәрбиеленді, онда оның жесір әжесі Эттингендік Ирменгард қадірлі монах ретінде өмір сүрді.

Билік

Руперт ерте жылдары-ақ 1398 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін мұрагерлік алған Палатинат сайлауының басқаруына қатысты. Ол және үш шіркеулік князь-сайлаушы (Майнц, Кельн және Трир) 1400 жылдың 20 тамызында Оберланштейндегі Лахнек қамалында кездесіп, олардың патшасы Вацлавты тақтан түсірді деп жариялады. Келесі күні сол төрт сайлаушы Рейнде Рупертті келесі неміс патшасы етіп сайлау үшін жиналды, осылайша сайлау коллегиясының көпшілігі, соның ішінде Пфальцтың дауысы да оған бұйрық берді. Аахен қаласы оның қақпаларынан өтуге рұқсат бермегендіктен, Руперт 1401 жылдың 6 қаңтарында Кельнде архиепископ Фредерик III қолмен тәж кигізді. Империяда берік билік негізі болмағандықтан, оның билеуі Вацлавтың әулетімен, қуатты Люксембург үйімен күреске түсті, бірақ Вацлав өзінің патшалық тағын қайтару үшін ешқандай әрекет жасаған жоқ. Батыс шіршігінде Руперт Папа Бонифаций IX-ты қолдады, бірақ Люксембургтің талаптарын ескере отырып, ол оның билеуін мойындауға асыққан жоқ. Патша Оңтүстік Германияда белгілі бір деңгейде танылғаннан кейін Италияға жорыққа шықты, онда ол Жан Галеаццо Висконтидің гүлденген Милан герцогтығын басып тастап, Пападан қасиетті Рим императоры болып жариялануды үміттенеді. 1401 жылдың күзінде ол Альпі тауларын кесіп өтті, бірақ Брешияда жеңіліске ұшырады және 1402 жылдың сәуірінде Руперт Германияға оралды. Бұл сәтсіздік туралы жаңалық Германиядағы тәртіпсіздікті күшейтті, бірақ патша бейбітшілікті қалпына келтіруге тырысқанда біршама сәттілікке жетті. Люксембургтің қарсылығы 1402 жылдың наурызында Вацлавтың ағасы Зигизмундпен Прага қамалында тұтқынға алынуынан кейін әлсіреді, ал келесі жылы Папа оның билеуін ресми мойындады. Руперт 1402 жылдың 6 шілдесінде ұлы Людовик пен Генрих IV қызы Ланкастердің Бланшасының некесі арқылы Англияның қолдауын алды. Руперт өзінің мұрагерлік жерлерінде, Пфальцта, қабілетті басшы болды. Дегенмен, оның биліктен құлатылуына Вацлавтың салғырттығы ғана кедергі келтірді. Патшаның аллодиясын кеңейтуге жасаған әрекеттері оның бұрынғы одақтасымен, Майнц архиепискобымен қақтығыс тудырды, ол 1405 жылы Вюртемберг графы Эберхард III, Баден маркграфы Бернард I және бірнеше Швабия қалаларымен одақ құрды, соның салдарынан Руперт белгілі бір шараларға баруға мәжбүр болды. Папалық шіршік бұл мәселені одан әрі қиындатты, бірақ патша 18 мамыр 1410 жылы Оппенхайм маңындағы Ландскрон қамалында қайтыс болды және Гейдельбергтегі Киелі Рух шіркеуіне жерленді. Өлім төсегінде Руперт өзінің мұрасын төрт аман қалған ұлының арасында бөлуді жарлық етті. Оның орнын ең үлкен аман қалған ұлы Людовик III басты. Екінші аман қалған ұлы Иоанн Ноймаркт графтығын, үшінші аман қалған ұлы Стефан Симмерн-Цвайбрюкен графтығын, ал кіші ұлы Отто Мосбах графтығын алды. 20 қыркүйекте өткен императорлық сайлауда Людовик III Люксембургтің Зигизмунды қолдады, бірақ ол өзінің туысы Моравия маркграфы Йобстқа жеңіліп қалды.

Мұра

Руперттің қажырлы еңбегі оған Клеменс ("Мейірімді") деген лақап атын сыйлады. Ол сонымен қатар Гейдельберг сарайындағы Рупрехт ғимаратын салуға бұйрық берді.