Кіріспе

909-936 жылдардағы Германия патшайымы Матильда Рингельхаймдік ( – 14 наурыз 968), сондай-ақ Киелі Матильда деп те аталатын, саксондық ақсүйек әйел. 909 жылы Генрих I-ге үйленуі арқасында ол алғашқы Оттон әулетінен шыққан патшайым атанды. Оның үлкен ұлы Отто I 962 жылы Киелі Рим империясын жаңартты. Матильда бірнеше рухани орындар мен әйелдер монастырларын құрды. Ол өте діндар, турашыл және жомарт адам ретінде белгілі болды. Матильданың өмірі мен еңбектері туралы екі агиографиялық өмірбаяны және "Саксондардың істері" құжаттары сенімді дереккөздер саналады.

Ерте өмір және династиялық байланыстар

Матильда шамамен 892 жылы дүниеге келді. Ол Рейнхильд пен Дитрихтің қызы еді. Дитрих – Верден шартынан кейін елу жыл бұрын құрылған Германия Корольдігінің Саксония Герцогтығының графы болған. Сол кезде сакс герцогы Видукинд Карлға қарсы күресіп жатқан, ал Дитрих оның ұрпағы еді. Матильданы оның әжесі (сол да Матильда аталған) Саксония Герцогтығындағы Херфорд аббаттығында тәрбиеледі. Оның үш қарындасы болды: Амальрада, Бия және Фридарун. Фридарун Батыс Францияның патшасы Карл III-ке үйленді. Матильданың Бёв есімді ағасы да болды, ол кейін Бёв II, Шалон-сюр-Марн епискобы атанды. Матильданың Фридарун есімді немере қызы болды, оның Вихманн ақсақалмен үйленуі Биллунг әулеті мен Оттон отбасы арасында одақ құруға әкелді. Бұл олардың иелігін батысқа қарай кеңейтті.

Генрих І-ге үйлену

909 жылы Матильда он жеті жасында Генрихке тұрмысқа шықты. Ол сол кезде Саксония герцогы еді. Кейіннен ол Шығыс Францияның патшасы болды. Генрихтің Мерзебургтық Хатебургпен жасаған алғашқы некесі жойылған еді.

Шамамен жиырма жыл өткен соң, 929 жылы Матильда Генрихтен құдайына тиесілі мүлікті алды, ол оған «Хаусорднунг» деп аталатын құжат бойынша берді. Бұл мүлік Кведлинбург, Пёльде, Нордхаузен, Грона (Геттингенге жақын) және Дудерштадт жерлерін қамтыды. Патшайым Матильда әйелдер монастырларына қызығушылық танытты. Оның патшалыққа тигізген ықпалының негізінде әділдікке деген қатаң ұстанымы тұрған деседі.

Жесір әйелдің өмірі

Генрих 936 жылы Мемлебенде қайтыс болғаннан кейін, Кведлинбургте жерленді. Сол жылы королева Матильда осы жерде монастырь құрды. Ол келесі жылдары сол жерде тұрып, отбасы мұрасын сақтады. Осылайша Кведлинбург аббаттығы патшалықтағы ең маңызды дұға орталығы ғана емес, сонымен қатар атақты қайтыс болғандарды еске алу орнына айналды. Патшалықтағы басқа монастырлар сияқты, Кведлинбург та аристократтардың қыздарының біліміне арналған орын болды. Кейбіреулері аббатиса болып, отбасының ықпалын нығайтатын. Олардың бірі – Матильданың өзінің немересі Матильда еді. Ол жоғарыда аталған Отто I мен Бургундиялық Адельхайдтың қызы болды. Королева 966 жылы, 30 жылдық басшылықтан кейін, монастырьдың жауапкершілігін осы немересіне тапсырды. Осылайша Матильда Кведлинбургтегі монастырьдің алғашқы аббатисасы болды. Басқа да қаражатымен королева Матильда тағы да бірнеше монастырь құрды, олардың бірі 947 жылы Энгерде салынды. Оның соңғы құрылысы 961 жылы Нордхаузен монастыры болды. 936–946 жылдары аралығында Матильданың күйеуі Генрих I-нің өлімінен бұрын берген қалыңдығын басқару мәселесі ұлы Отто I-мен дау тудырды. Ол анасының мүлкін талап етті. Нәтижесінде ол жер аударылды. Оттоның әйелі, королева Эадгит, татуласуға көмектесті: Матильда байлығын қалдыруға тиіс еді, сонымен қатар Оттоның іс-әрекеттері кешірілді. Бұл дау осы күнге дейін әлі де даулы болып қала береді: 968 жылдың басындағы өліміне дейін өзінің мұрасын қорғау үшін Матильда Шығыс Саксониядағы барлық монастырларға папалық жеңілдіктер алды. Алайда, ол қайтыс болғаннан кейін, Матильданың қалыңдығы Отто II-нің әйелі Теофануға өткен кезде, бұл жеңілдіктер күшін жойды.

Өлім

Королева Матильда ұзақ аурудан кейін 968 жылдың 14 наурызында Кведлинбург монастырында қайтыс болды. Ол Кведлинбург аббаттығында, қайтыс болған күйеуінің қасына жерленді. Матильда өмірі бойы қайырымдылыққа және діни мекемелерді құруға арналды, бұл туралы екі агиографияда бірнеше рет айтылған. Германияның Регенсбург қаласына жақын орналасқан Вальхалла ескерткіш кешенінде оның еске алу тақтасын табуға болады.

Мұра

Матильда Лаатцендегі (Германия) Әйя Матильда шіркеуінің, Кведлинбургтегі (Германия) Әйя Матильда шіркеуінің, Алепподағы (Сирия) Мелкиттік шіркеудің және Герфордтағы (Германия) Матильден ауруханасының қадірлі қамқоршысы. Оның мереке күні 14 наурыз.