Кіріспе

Маргарет Австриялық (Margarethe von Österreich; шамамен 1204 – 29 қазан 1266), Бабенберг әулетінің мүшесі, 1225 жылдан 1235 жылға дейін король Генрих (VII) тұңғыш некесі арқылы Германия королевасы, ал 1253 жылдан 1260 жылға дейін король Оттокар II екінші некесі арқылы Богемия королевасы болды.

Өмірбаян

Маргарет – Австрия герцогы Леопольд VI-ның (1230 жылы қайтыс болған) және оның әйелі Теодора Ангелинаның, Византия императорлық Ангелос әулетінің мүшесі, үлкен қызы болған. 1198 жылдан бастап герцог Леопольд Георгенберг шарты бойынша Австрия және Штирия герцогтықтарын биледі. Венадағы оның сарайы ортағасырлық Миннесангтың орталығы ретінде белгілі болды, сонымен қатар ол империя саясатында маңызды рөл атқарды, Хогенштауфен императоры Фредерик II мен Папа Григорий IX арасындағы тартысқа төрешілік жасады.

Бірінші неке

Императорлық Нюрнберг қаласында 1225 жылғы 29 қарашада 21 жастағы Маргарет, император Фридрих II-нің үлкен ұлы, 1222 жылдан бері Рим патшасы сайланған 14 жастағы Генрихке үйленді. Фридрихтің кеңесшісі Кельн архиепископы Энгельберт бастапқыда ағылшын корольдік Анжу әулетінен келін алып жоспарлаған, бірақ бұл әрекеті Генрихтің Богемия королі Оттакар I-нің қызы, Премислид князі Агнеспен бұрынғы келісімі сияқты сәтсіз аяқталды. Маргареттің Рим патшайымы ретінде тәж киюі 1227 жылғы 23 наурызда Ахен соборында өтті. Генрих патша мен Маргарет патшайымның екі ұлы болды: Генрих (шамамен 1242/1245 ж. қайтыс болды) және Фредерик (шамамен 1251/1252 ж. қайтыс болды). 1228 жылы Генрих Германия корольдігінің билігін өз қолына алып, княздардың билігін шектеуге тырысты, осылайша әкесінің императорлық саясатына кедергі келтірді, ол оны тәуекелге салып, бағыныш етуге мәжбүр етті. 1235 жылы Генрих княздардың қарсылығына қосылып, императорға ашық қарсы көтерілді, бірақ әкесінің әскерлерінен жеңіліп, тақтан түсірілді. Фридрих оны Апулиядағы бірнеше қамалдарға қамады, онда ол 1242 жылғы 12 ақпанда жылқыдан құлап, әлдебір өзіне зиян келтіру әрекеті салдарынан қайтыс болды. Ал оның әйелі Маргарет (күйеуін қайта көрмеген болуы мүмкін) Трирдегі Доминикан монастыріна шегініп, 1244 жылы Вюрцбургке көшіп, Санкт-Маркус аббаттығында уақыт өткізді.

Австрия мен Штирияға талап

1246 жылы Маргареттің ағасы, Австрия герцогы Фредерик II, Бабенберг әулетінің соңғы өкілі, Лейта өзені шайқасында баласыз қаза тапты, мұрагерлік дағдарысын тудырды. Австрия және Штирия герцогтықтарындағы мұрагерлікке екі басты талапкер болды: Маргарет (марқұм герцогтың үлкен қарындасы ретінде туғандық байланысымен дәлелдеген) және оның немересі Гертруда, ол Генрих Модлингтің жалғыз қызы болғандықтан, тұңғыш реттілік құқығын талап етті. Марқұм герцог Фредерик II-нің ағасы, герцог Леопольд VI-дан бұрын қайтыс болған еді. Богемия королі Вацлав I өз мемлекетінің оңтүстігіндегі герцогтықтарды бақылауға алғысы келгендіктен, өзінің үлкен ұлы және мұрагері, Моравия маркграфы Владислав III-ті Гертрудаға үйлендірді. Олар тіпті Австрия герцогы және герцогинясы деп жарияланды, бірақ Владислав келесі жылы (1247) қайтыс болды. Австрияның келесі билеушісі Гертруданың екінші күйеуі, Баден маркграфы Герман VI болды, ол 1250 жылы қайтыс болды, соның салдарынан Австрия мен Штирия тағы да билеушісіз қалды.

Екінші неке

Австрия аристократиясы герцогтіктерді басқаруды король Вацлавтың екінші ұлы және жаңа мұрагері Оттокар II-ге ұсынды. Бірақ, бір шарт қойылды: Оттокар Австрия мен Штирияны тек Бабенбергтердің мұрагерінің біріне үйленсе ғана басқара алады. Оттокар ағасының жесірін алудан бас тартты, себебі мұндай некеге Леуіліктер кітабы тыйым салады, сондықтан ол өзінен 26 жас үлкен Маргаретке үйленуді шешті. Салтанатты рәсім 1252 жылдың 11 ақпанында Хайнбург-ан-дер-Донаудағы Кассель шіркеуінде (немісше Burgkapelle) өтті. Оттокар император Фридрих II мойындаған Privilegium Minus негізінде Алтын бұқамен бекітілген императорлық артықшылықтарға ие болды, бұл Маргарет соңғы герцогтың туғандық байланысы бойынша мұрагері болғандықтан, Австрия мен Штирияға деген құқығын заңдастырды. Осылайша ол Австрия мен Штирия герцогтіктерінің басқаруын күйеуіне берді. Папа Иннокентий IV, бұрын Гертруда мен Маргарет арасында бірнеше рет жақтарын ауыстырған, 1252 жылдың 6 мамырында екі герцогтыққа да Оттокардың заңды үкіметін растады. Богемия әкімдері герцогтіктерді оның атынан басқарады. Бір жыл өткен соң, 1253 жылдың 23 қыркүйегінде король Вацлав I қайтыс болды, ал Оттокар мен Маргарет Богемияның королі мен патшайымы болды. Бабенберг герцогтіктерін алғаннан кейін, Оттокарға 50 жастағы Маргарет бала тумайтыны белгілі болды. Король Пападан Маргареттің күңдерінің бірі, Агнес Куенрингтен туған заңсыз ұлын өзінің заңды мұрагері деп мойындауын сұрады. Папа бұған келіспеген соң, 1261 жылы Оттокар Маргаретпен некелерін жойды.

Кейінгі өмірі

Отокар Венгрия королі Бела IV-нің немересі Халичтен Кунгигундаға үйленген кезде, тастап кетілген королева Маргарет Богемиядан шығып, туған Австриясына қайтып келді. Ол Крумау-ам-Камп қаласында тұрып, қыстарын Кремсте өткізді. Ажырасудан кейін ол "Римдіктердің бұрынғы патшайымы" (Romanorum quondam Regina) деп аталды; алайда, ол Австрия мен Штирия герцогинясы (ducissa Austrie et Stirie) атағын сақтап қалды. 1266 жылы ол әкесінің құрметіне "Австрия мен Штирияның көрнекті герцогі Липольдтің бұрынғы қызы және Римдіктердің патшайымы" (quondam filia Livpoldi illustris ducis Austrie et Stirie et Romanorum Regina) деп атағын өзгертті. Өліміне дейін Крумауда ол әкесінің қасында жерлену үшін Лилиенфельд аббаттысын таңдады. Оның қайтыс болған күні туралы әртүрлі пікірлер бар. Кейбір дереккөздерде 1266 жыл делінген, ал басқалары 1267 жылдың 2-12 қазаны нақты күн деп көрсетеді. Король Отокар II Австрияны, Штирияны өз қолында ұстады; сондай-ақ 1269 жылы Карниола маркасымен бірге Каринтия герцогтігін де иеленді, Маргарет ажырасу шартында оны мұрагер етіп тағайындағанын мәлімдеді. Ол бірнеше рет императорлық тәжге үміткер болды, бірақ 1276 жылы Германия королі Рудольф I оны тақтан түсірді, ал екі жылдан кейін Мархфельд шайқасында қаза тапты.