Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шантиль (/ʃ//æ//n/'/t//ɪ//l//i/ шантили, ʃɑ̃tiji; Пикард: Cantily) – Францияның Оз департаментіндегі, Оңтүстік Францияның О-де-Франс аймағындағы Нонетт өзенінің жайлысынан орналасқан коммуна. Шаңтиль орманымен қоршалған, 10 863 тұрғыны бар (2017) қала Париждің қалалық аймағына кіреді. Ол Париждің солтүстік-солтүстік-шығысында 38,4 км (23,9 миль) қашықтықта орналасқан және алты көрші коммунамен бірге 37 254 тұрғыны бар (2018) қалалық аймақты құрайды. 15-17 ғасырларда Монморенси әулетімен тығыз байланысты болған Шантиль шатосы 17-19 ғасырларда Франция корольдерінің туыстары Конде ханзадаларының резиденциясы болды. Қазір онда Конде мұражайы орналасқан. Шантиль сонымен қатар жылқы жарысы трассасы – Шантиль жарыс трассасымен де танымал, онда Prix du Jockey Club және Prix de Diane үшін мәртебелі жарыстар өткізіледі. Шантиль және айналасындағы қауымдастықтар Франциядағы ең ірі жарыс жылқыларын дайындау орталығы болып табылады. Шантильде Конде ханзадалары салған сарайлары бар Жылқының тірі мұражайы орналасқан. Ол Париж аймағындағы маңызды туристік орындардың бірі саналады. Шантиль Шантиль креміне және Шантиль тігісіне атын берген. Қала 2016 жылғы Еуропа чемпионатында Англия ұлттық футбол құрамасының базасы болды.
Chantilly (/ʃ//æ//n/'/t//ɪ//l//i/ shanTILee, ʃɑ̃tiji; Picard: Cantily) is a commune in the Oise department in the Valley of the Nonette in the Hauts de France region of Northern France. Surrounded by Chantilly Forest, the town of 10,863 inhabitants (2017) falls within the metropolitan area of Paris. It lies 38.4 km (23.9 miles) north northeast of the centre of Paris and together with six neighbouring communes forms an urban area of 37,254 inhabitants (2018). Intimately tied to the House of Montmorency in the 15th to 17th centuries, the Château de Chantilly was home to the Princes of Condé, cousins of the Kings of France, from the 17th to the 19th centuries. It now houses the Musée Condé. Chantilly is also known for its horse racing track, Chantilly Racecourse, where prestigious races are held for the Prix du Jockey Club and Prix de Diane. Chantilly and the surrounding communities are home to the largest racehorse training community in France. Chantilly is also home to the Living Museum of the Horse, with stables built by the Princes of Condé. It is considered one of the more important tourist destinations in the Paris area. Chantilly gave its name to Chantilly cream and to Chantilly lace. The city was the base for the England national football team during the Euro 2016 Championship.
География
Шантильи Париж алабында, О-де-Франс аймағының оңтүстік шекарасында және Париж қалалық аймағының солтүстік шекарасында орналасқан. Ол Валуа тарихи аймағына жатады. Шантильи Бове қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 39 км, Амиеннен оңтүстікке қарай 79 км және Парижден солтүстікке қарай 38 км қашықтықта жатыр. Сент-Максимин солтүстікте, Винеуил-Сент-Фермин солтүстік-шығыста, Авиль-Сент-Леонард шығыста, Понтарме және Ори-ла-Вилль оңтүстік-шығыста, Кой-ла-Форе оңтүстікте, Ламорлай оңтүстік-батыста және Гувье батыста орналасқан. Шантильи – Авиль-Сент-Леонард, Боран-сюр-Уаз, Кой-ла-Форе, Гувье, Ламорлай және Винеуил-Сент-Фермин коммуналарын қоса алғандағы қалалық аймақтың орталығы. Ол Уаз департаментіндегі үшінші және О-де-Франстағы жетінші ірі қалалық аймақ. Онда ірі кәсіпорындар мен ауыр индустрия жоқ, ал халықтың 40% Иль-де-Франс аймағында жұмыс істейді.
Chantilly lies in the Parisian basin, at the south end of the region of Hauts de France and the north end of the Paris metropolitan area. It belongs to the historic region of Valois. Chantilly lies 39 km (25 miles) southwest of Beauvais, 79 km (50 miles) south of Amiens and 38 km (24 miles) north of Paris. Saint Maximin lies to the north, Vineuil Saint Firmin to the northeast, Avilly Saint Léonard to the east, Pontarmé and Orry la Ville to the south east, Coye la Forêt to the south, Lamorlaye to the southwest and Gouvieux to the west. Chantilly is the centre of an urban area that includes the communes of Avilly Saint Léonard, Boran sur Oise, Coye la Forêt, Gouvieux, Lamorlaye and Vineuil Saint Firmin. It is the third largest urban area in the Oise and the seventh largest in Hauts de France. It has no large businesses or heavy industry and 40% of the population works in Île de France.
Топография
Шантиль Париж бассейні мен батыс Валуа графтығының тоғысында орналасқан, оның шекарасы Нонет өзені болып табылады. Қала орны бастапқыда ашық алаң немесе шалғынды дала болған, кейде оны газон немесе алаш деп атаған, қазіргі күні оның орнын жарыс жолы алып жатыр. Қала мен жарыс жолы арасындағы қалған ашық кеңістік әрқашан "кішкентай газон" деп аталады. Аймақтың ең биік нүктесі – 112 метр (378') Ламорледегі Буа Лоррис орналасқан. Ең төменгі нүктесі – 35 метр (115'), Гувьедегі Нонет өзенінің жағасындағы Канардьерде. Коммуна Лутеция шөгінді әктас үстіртінде орналасқан, оны Шантиль орманы жауып жатыр. Бұл әктас үстіртін жел мен эрозиядан пайда болған құм жауып жатыр. Осы тас аймақтың бір бөлігінде құрылысқа қолданылған, және бүгін де Сент-Максимен коммунасында қолданылуда. Ол сондай-ақ 18-ғасырда Шантильде де құрылысқа пайдаланылды, қазіргі жарыс жолы орналасқан жердегі карьерден сарай қызметкерлерінің үйлері мен жылқы қоралары үшін тас өндірілді. Келесі ғасырда карьерде саңырауқұлақ өсірілді, содан кейін Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде бомбалаудан қорғану үшін пайдаланылды. Қазір ол Шантиль иелігіне тиесілі және мерзімімен жұртшылыққа ашылады. Тағы бір геологиялық ерекшелік – өзен аңғарларындағы аллювиалды шөгінділер, бұл Нонет өзені жанындағы Канардьер деген жерде қоғамдық бақтардың дамуына мүмкіндік берді.
Chantilly straddles the junction of the Paris Basin and the western County of Valois, of which the Nonette River is a boundary. The site of the town was originally a clearing or meadowland, sometimes called a lawn or pelouse, which is mostly occupied today by the racecourse. The remaining open space between the town and the racecourse is always referred to as the "little lawn". The highest point in the area, 112 meters (378'), is at Bois Lorris, in Lamorlaye. The lowest elevation is 35 metres (115'), at the Canardière on the banks of the Nonette in Gouvieux. The commune sits on a Lutetian sedimentary limestone plateau covered by Chantilly Forest. Sand created by wind and erosion covers this chalky plateau. This stone has also been used for building in parts of the region, and still is today in the adjoining commune of Saint Maximin. It was also used for building in Chantilly itself during the 18th century, when a quarry on the current site of the racecourse produced stone for the court officials' housing and the stables. In the following century the quarry was used to grow mushrooms, then as an air raid shelter during World War II. It now belongs to the Chantilly Estate and is periodically open to the public. Another geological feature is alluvial accumulations in the river valleys, which have allowed, in the case of the Nonette, the development of community gardens in the locality known as the Canardière.
Гидрология және сумен жабдықтау
Қаланың оңтүстік шетін Теве өзені шектейді, ол Оза өзенінің 33 шақырымдық (20 миль) саласы. Осы жерде 13 ғасырда Шаалис аббаттығының монахтары балық өсіру үшін салған Коммель тоғандары орналасқан. Нонет өзені қаланың ішінде ағып өтеді. Бұл 44 шақырымдық (27 миль) өзен де Озаның су жинау алабының бір бөлігі болып табылады және муниципалитет аумағындағы каналдарға бағытталған. Шындығында, Андре Ле Нотрдың шато бақтарын құруы 1663 жылдан бастап су жолының толыққанды өзгерісін қажет етті. Өзен арнасы солтүстікке қарай жүз метрге жылжытылып, шатоның алдында 2,5 шақырымдық (1½ миль) Ұлы канал құрылды. Ескі арна 800 метрлік (½ миль) Сен-Жан каналына айналды, ол бақтар салынған кезде бұрынғы 16 ғасырлық шағын шіркеудің құнына байланысты осылай аталды. Осы кезеңде, виадуктің астындағы Канардьер каналы да тазартылып, арнасы жаңаланды. Басқа екі каналға перпендикуляр және шамамен 300 метрлік (yards) Канал де ла Машина, Манс павилонына су жеткізіп, одан батыс бақтарындағы тоғандар мен сарқырамаларға су жіберді, аталған бақтар кейіннен жойылды, су резервуарына құйылып, ол бір кезде газондық алаңда орналасқан. Бұл резервуардың бір бөлігі әлі де жарыс жолының жанында сақталған, бірақ енді суы жоқ. Бұл су жүйесінің бір бөлігі аңғардағы фабрикаларды сумен қамтамасыз етуге пайдаланылды. Қалған бақтар Сенлистің маңындағы аймақтан келген су құбырына негізделген мүлдем басқа жүйемен суарылды. 18 ғасырда аңғарда минералды су көзі табылды және 1725-1728 жылдар аралығында жұртшылықтың одан су ішуі үшін бақ павилоны салынды. Бұл көз Шатилли суынан бөлек болды, ол Гувьедегі Ла Шозеде табылған және 1882 жылдан бастап 20 ғасырға дейін бөтелкеге құйылып, газдалған. Сондай-ақ, 18 ғасырда резервуардан су бұрып, ауыз сумен қамтамасыз ету жүйесі құрылды. 1823 жылы Конде ханзадасы тұрғындардың пайдалануы үшін он сегіз фонтан орнатты. 1895 жылы олар көршілес Ламорлай ауылындағы су тазарту станциясынан сумен қамтамасыз етумен ауыстырылды. Бұл су Шантилли, Ламорлай және Боран-сюр-Оаз қалаларынан әкелініп, тазартылып, Гувьедегі Мон-де-Подағы екі су мұнарасы арқылы таратылды. Бұл сумен жабдықтауды 1928 жылдан бері Lyonnaise des eaux жеке компаниясы басқарады. Канализация жүйесі 1878 жылы орнатылды, бірақ бастапқыда rue d'Aumale, Condé Hospice және қазіргі avenue du Maréchal Joffre деп аталатын rue de Paris аумағымен шектелді. 1910 жылы ол жарыс жолына салынған салықтан қаржыландырылған мемлекеттік субсидия арқылы қаланың барлық аумағына таратылды. 1969 жылы Ла-Канардьерде сарқыңды суларды тазарту станциясы салынды, ал 2006 жылы ол Гувьеге көшірілді. Бұл 22 шақырымдық (14 миль) желіні Apremont, Avilly Saint Léonard, Chantilly, Gouvieux және Vineuil Saint Firmin қалаларын қамтитын Nonette аңғары суларын тазарту жөніндегі аймақтық синдикат (SICTEUV) басқарады.
The town is bounded at its southern edge by the Thève, a 33 km (20 mile) long tributary of the Oise River. At this point that valley contains the Commelles ponds, created in the 13th century by the monks of Chaalis Abbey to stock fish. The river Nonette runs through the town itself. This 44 km (27 mile) long river is also part of the watershed of the Oise and is channeled into canals throughout the municipality. In fact, the creation of the château gardens by André Le Nôtre required the complete transformation of the waterway starting in 1663. The riverbed was moved a hundred meters (yards) north to create the 2.5 km (1½ mile) long Grand Canal that runs in front of the château. The old riverbed became the 800 metre (½ mile) long Canal Saint Jean, named after a 16th century chapel demolished when the gardens were created. The Canardière, beneath the actual viaduct, was channeled and cleaned up at this time also. The Canal de la Machine, perpendicular to the other two and nearly 300 meters (yards) long, brought water to the Pavilon du Manse, which fed it to the garden ponds and waterfalls in the western gardens, since disappeared, sending it to a reservoir once located on the lawn. Part of this reservoir still exists near the racecourse, but it no longer contains water. Some of this hydrologic work was used to feed factories in the valley. The gardens that remain were watered by a completely different system based on an aqueduct coming from the area around Senlis. In the 18th century a mineral water source was discovered in the valley and a garden pavilion was built between 1725 and 1728 to allow the public to come drink from it. This was a separate source from the source of ferruginous water, called Chantilly water, discovered at La Chausée in Gouvieux, and bottled and carbonated there from 1882 into the 20th century. Also in the 18th century, a supply of drinking water was created by diverting water from the reservoir. In 1823, the last prince of Condé had eighteen fountains installed for the use of residents. In 1895 these were replaced with a supply from a water treatment plant in the neighboring village of Lamorlaye. This brought in water from Chantilly, Lamorlaye and Boran sur Oise then distributed the treated water through two water towers on the Mont de Pô in Gouvieux. This water supply has been managed by the private company Lyonnaise des eaux since 1928. The sewer system was installed in 1878, but initially limited to the area around rue d'Aumale, the Condé Hospice and the rue de Paris, now known as the avenue du Maréchal Joffre. It was extended to the entire town in 1910 through a state subsidy financed by a tax on racetrack bets. A sewage treatment plant was built in 1969 at La Canardière, then moved to Gouvieux in 2006. This 22 km (14 mile) network is administered by a regional agency, the syndicat intercommunal pour le traitement des eaux de la vallée de la Nonette (SICTEUV), which covers Apremont, Avilly Saint Léonard, Chantilly, Gouvieux et Vineuil Saint Firmin.
Жаңа заманның жаңа шіркеуі
1673 жылы Конде ханзадасы Людовик II де Бурбон, «Ұлы Конде» деп танылған, Гувье көшесі деп аталған жаңа жол салды, қазір ол Коннетабель көшесі. Бұл жолдың екі жағындағы қамалдан алынған жер жаңа қаланың ядросын құрады, себебі қонақ үйлер, қамалдың шеберлеріне арналған шеберханалар және қызметшілерге арналған тұрғын үйлер бой көтерді. Бұл дамып келе жатқан қала Бове діни округіндегі Гувьеу және Сенлис діни округіндегі Сент-Леонард приходтары арасында бөлінді. Людовик өсиетімен қамалдың жанында шіркеу салуды өтінді. Анри Жюль де Бурбон Конде 1692 жылы Нотр-Дам шіркеуін салып, Сенлис епископының басшылығымен жаңа приход құрды, барлық бұрынғы приходтарды алмастырды. Осылайша Шантиль қаласы тәуелсіздікке ие болды. Оның немересі, Бурбон герцогы Луи Анри, қаланың алғашқы жоспарларын жасағандықтан, оны қаланың негізін қалаушы деп санауға болады. Ол қала құрылысына жоспарлауды енгізіп, Гувье көшесін Гранде көшесі деп атады. 1721 жылы Ұлы Асыл үйлерді салғаннан кейін, ол 1727 жылы қала құрылысын жасады және Конделердің сарайында мұрагерлік лауазымдарды иеленген сарай шенеуніктеріне тұрғын үйлер үшін жер участаларын сатты. Бұл үйлердің архитектуралық стандарттарын Ұлы Асыл үйдің сәулетшісі Жан Обер жасады. Бұл үйлер 1730-1733 жылдар аралығында салынды. 1723 жылы Гранде көшесінің соңында Хоспис де ла Шарит салынды. 18 ғасырдың екінші жартысында князьдер экономикалық белсенділікті одан әрі дамытты. Қалада 17 ғасырдан бері кружев өндірісі жүргізіліп келді, бірақ енді ол өзінің гүлдену кезегіне жетті. Порцелин өндірісі 1726 жылы басталды және 1730 жылы Машина көшесінде орналасты. 1780 жылы Гранд-каналдың соңында, су құламасынан алынатын энергияны пайдалану үшін өнеркәсіптік ғимараттар салынды.
In 1673, Louis II de Bourbon, the Prince of Condé known as the "Grand Condé", built a new road called rue Gouvieux, which is now the rue du Connétable. The land ceded by the château on both sides of this road formed the nucleus of the new town, as guesthouses, workshops for the artisans of the château, and lodgings for servants sprang up. This embryonic town was divided between the parish of Gouvieux in the diocese of Beauvais and the parish of Saint Léonard in the diocese of Senlis. Louis expressed a wish in his will for a parish church near the château. Henri Jules de Bourbon Condé fulfilled his father's wish in 1692 by building the church of Notre Dame and creating a new parish under the Bishop of Senlis, superseding all existing parishes. Chantilly was thus established as autonomous. His grandson, Louis Henri, Duke of Bourbon, can be called the founder of the city, since he drew up the first city plans. He brought planning to the town design and renamed the rue Gouvieux the Grande Rue. After he built the Great Stables in 1721, he created a development in 1727 and sold lots for housing to court officials, holders of hereditary positions at the court of the Condés. The architectural standards for this housing were drawn by Jean Aubert, architect of the Great Stables. This housing was built between 1730 and 1733. In 1723, the Hospice de la Charité was built at the end of the Grande Rue. In the second half of the 18th century the princes furthered economic activity. Lace had been produced in the town since the 17th century but now reached its apogee. Porcelain manufacture began in 1726 and was established in the rue de la Machine in 1730. Industrial buildings were built in 1780 at the end of the Grand Canal, to take advantage of the power provided by the waterfall.
Коммунаның басталуы
Француз төңкерісі кезінде Шантильи коммунаға айналды, оның шекарасы приходтың шекарасына сәйкес келді. Бірінші әкім – иеліктің басқарушысы Андре Жозеф Антеум де Сурваль болды. Қалалық кеңестің қалған мүшелері шатоның қызметкерлерінен таңдалды. Конделер Бастилия құлағаннан кейін, 17 шілдеде 1789 жылы, шетелге қашушылардың біріншілерінен болды. Мүлік 1792 жылғы 13 маусымда эмигранттар заңына сәйкес тәркіленді, сосын бөлініп сатылды. Бірінші бөлігі 1793 және 1795 жылдар аралығында сатылды – ескі бақша, су бағы және бүгінгі rue du Connétable көшесі мен petite pelouse айналасындағы соңғы жерлер, сондай-ақ князьға тиесілі қалалық үйлер. Бұл бөлігіндегі жердің көп бөлігі енді иелікке қайта оралған жоқ. Қалған жер 1798 жылы учаскелерге бөлініп, уақыт өте келе сатылды. Террор кезігінде, 15 тамызда әкім қуылып, оның орнына якобин келді. Шато 1793 жылдан 1794 жылға дейін түрмеге айналдырылды, Оиз департаментінен күдіктілерге арналды. 1799 жылы ұлттық мүлік ретінде сатылып, шато екі кәсіпкермен тас карьеріне айналды. Тек «кішкентай шато» сақталды. Ұлы аңғарлар әскерге берілді және 11-ші атты полк, 1-ші драгун полкі 1803 жылдан 1806 жылға дейін, содан кейін 1-ші жеңіл артиллериялық поляк лансерлер полкі 1808 жылдан 1814 жылға дейін пайдаланды. Көптеген өнеркәсіпшілер Конде мүлкін сатудан пайдаланып, өздерінің бизнесін дамытуға мүмкіндік алды. 1792 жылы фарфор өндірісі, жаңа ағылшын иесі Кристоф Поттердің басшылығымен, керамикаға көшті. 1801 жылы каналдағы өндіріс ғимараттарында мыс ламинаттау зауыты ашылды, ал 1807 жылы диірмен жұмыс істеді. Онда 600-ға жуық адам жұмыс істеді және коммунаға өркендеу әкелді. Жаңа ағылшын технологияларын қолдана отырып, ол мата, әсіресе калико және кір жуу өндірісінде кеңейді. 1814 жылы құлдырау басталды, содан кейін монополиясын жоғалтып, 1822 жылы жабылды. 1815 жылы Конде ханзадасы Луи Жозеф аймаққа қайта оралды. Ол отбасының бұрынғы мүлкінің бір бөлігін қайтарып алып, қалғанын сатып алды. Оның ұлы Людовик VI Анри 1823 жылы фонтандар, ал 1827 жылы көптеген көше шамдарын орнатты.
During the French Revolution, Chantilly became a commune whose which boundaries matched those of the parish. The first mayor was the administrator of the estate, André Joseph Antheaume de Surval. The other city council members were recruited from among the château officials. The Condés were among the first to flee abroad, just days after the fall of the Bastille, on 17 July 1789. The estate was sequestered on 13 June 1792 following the law on émigrés and subsequently subdivided and sold. The first section was sold between 1793 and 1795 – the old kitchen garden, the water garden and the last land available along today's rue du Connétable and around the petite pelouse, as well as the town houses that belonged to the Prince. Much of the land in this first section never came back to the estate. The rest of the land was divided into lots in 1798 and sold over time. When the Reign of Terror began, the mayor was run out, on 15 August 1793; he was replaced by a Jacobin. The château was transformed into a prison from 1793 to 1794, designated for suspects from the Department of Oise. Sold as a national asset in 1799, the chateau was transformed into a stone quarry by a pair of entrepreneurs. Only the "little château" was preserved. The Great Stables were requisitioned by the army and used in turn by the 11th mounted horse regiment, the 1er dragons or 1st Dragoons from 1803 to 1806 then the 1er régiment de chevau légers lanciers polonais, or 1st Light Artillery Polish Lancers, from 1808 to 1814. A number of industrialists took advantage of the sale of Condé assets to further develop their business activities. In 1792, the porcelain manufacturing enterprise turned its hand to ceramics under the hand of its new English owner, Christophe Potter. A copper laminating factory was established in the industrial buildings on the canal in 1801, and opened a mill in 1807. It employed as many as 600 people and brought prosperity back to the commune. Using the new English techniques, it diversified in cloth, particularly in calico manufacture and laundering. It began to decline in 1814 then lost its monopoly and failed in 1822. In 1815, prince Louis Joseph, Prince of Condé came back to the area for good. He retrieved part of his family's former estate and bought back the rest. His son, Louis VI Henri, had fountains installed in 1823 as well as many of the street lamps in 1827.
Томас Мьюр байланысы
Шотландиялық саяси реформатор Томас Мьюр 1793 жылы бүлік қоздыру қылмысы үшін 14 жылға Ботани шығанағына жер аударылды. Ол тек 13 ай өткізіп қашып құтылды. Содан кейін Мьюр Франция азаматы ретінде Парижге жеткен қиын саяхат жасады. Мьюр уақыт өте келе француз директориясы мен Париздегі түрлі республикалық қашқын арасындағы негізгі делдалға айналды. Ол өзінің әрекеттері британ премьер-министрі Уильям Питтің агенттерінің бақылауында екенін білді. 1798 жылғы қазан айында Директориямен соңғы хабарласуында ол Парижден тығырықтан тыс, көзге түспейтін жерге, шотланд елшілерімен маңызды келіссөздерді қауіпсіз жүргізе алатын жерге кетуге рұқсат сұрады. 1798 жылдың қараша айының ортасында Мьюр жасырын түрде Шантиллиге көшті. 1799 жылдың 26 қаңтарында ол кенеттен және жалғыз дүниеден озды, жанында тек кішкентай бала болды. Оның қауіпсіздігі соншалықты қатаң болғандықтан, тіпті жергілікті шенеуніктер оның бар екенін немесе кім екенін білмеді. Оның жеке басын анықтайтын ешқандай құжат немесе қағаз табылған жоқ, ал оның есімі тек пошташы "Томас Мьюр азамат" деген мекенжайға газет жеткізгенін есіне түсіргеннен кейін ғана анықталды. Бірнеше күннен кейін Мьюрдің қайтысы туралы хабар Парижге жеткенде, Le Moniteur Universel газетінде оның ескі жараларының қайталануынан қайтыс болғаны туралы қысқа некролог жарияланды.
The Scottish political reformer Thomas Muir had been banished to Botany Bay for 14 years for the crime of sedition in 1793. He managed to escape having only spent 13 months there. An adventurous journey followed that eventually brought Muir as a citizen of France to Paris. Muir became in time the principal intermediary between the French Directory and the various republican refugees in Paris. He was aware that his movements were under scrutiny by British Prime Minister William Pitt's agents. In his last known communication with the Directory, in October 1798, he requested permission to leave Paris for somewhere less conspicuous, where his crucial negotiations with the Scottish emissaries could be conducted in safety. Sometime in the middle of November 1798, Muir moved incognito to Chantilly. On 26 January 1799, he died there, suddenly and alone, with only a small child for company. So tight had his security been that not even local officials knew of his presence or identity. No identifying documents or papers were found on his person and his name was discovered only when the postman remembered delivering newspapers to him addressed to 'Citoyen Thomas Muir'. Several days later, when the news of Muir's death reached Paris, a brief obituary notice was inserted in Le Moniteur Universel saying that he had died from a recurrence of his old wounds.
19 ғасырдағы демалыс және демалыс орны
Шантильли де 19 ғасырда аристократтар мен суретшілердің ойын алаңы болды, сондай-ақ ат жарыстарына қатысы бар ағылшын қауымының мекені болды. Алғашқы ат жарыстары 1834 жылы "пелуз" деп аталатын көгалдың аумағында өткізілді, ал 1840 жылдары барлық әлеуметтік таптардың, әсіресе Парижден келген ойыншылардың ағыны болды. 1859 жылы теміржол вокзалы ашылғандықтан, ат жарыстарының табысты өтуіне негізінен себеп болды. Кейіннен қоғамдық станция жарыс күндері 20 мыңға жуық ойыншы мен келушілерге жол берді. Жарыс жолы мен тұрақты орындықтар біртіндеп қосылып, бүгінгі жарыс алаңы пайда болды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан бұрын қатысушылар туралы мәліметтер сақтала бастады; 1912 жылы Prix du Jockey Club-ке 40 000 адам қатысты. Франко-Прус соғысы кезінде Шантильлиді пруссия әскері бір жылға жуық басқарды. Мекленбургтің Ұлы герцогы 18-ші армия корпусының басшысы өзінің бас штабымен бірге замокқа орналасты. Оның әскерлері Ұлы қораларды, эвакуацияланған жарыс алаңының қораларын және кейбір жеке меншіктегі тұрғын үйлерді реквизициялады. Жарыс залы айналасында жарыстар экономикасы дамыды, көптеген қоралар таза тұқымды жылқыларды жаттықтыруға арналған. Қалалық даму осы жарыс қызметіне арналған Бои Сен-Дени сияқты жаңа көршіліктермен бірге өсті. 1846 жылы екі жаттықтырушы мен он жеті қол, ал 1896 жылы отыз жаттықтырушы мен 309 нанд болды. Жарыстар қауымдастығының көпшілігі британиялықтар болды - 1911 жылы жокейлердің, жігіттердің және жаттықтырушылардың 76% -ы. Сонымен қатар, Шантильи көптеген аристократтар, биік буржуазияның мүшелері және суретшілер сол аймаққа көшіп келіп, қоршаған коммуналарда виллалар мен шатолар салды, мысалы, Гувьедегі Ротшильдтер отбасы сияқты. Сонымен қатар 1908 жылы Гранд Конде қонақ үйі сияқты сәнді қонақ үйлер де салынды. Аумле герцогы Анри д'Орлеан, қаланың соңғы иелері, жарыс алаңын және қаланы дамытуға, сондай-ақ ағылшындардың келуіне ықпал етті. 1876 және 1882 жылдар аралығында герцог қаланы қайта тұрғызып, сол кездегі ең әдемі өнер коллекцияларының біріне үй салдырды. Ол өзінің сарайында Австрияның Сисси деген атпен танымал Елизавета патшайым мен Ресейдің Ұлы князі Владимир Александрович сияқты жоғары санаттағы адамдарды қабылдап, қаланың дамуына үлес қосты. Шато 1898 жылы Франция институтына мұрагерлікпен берілгеннен кейін көпшілікке ашылғанда, ол қалаға тағы да көп туристерді тартты - алғашқы алты айда 100 000-нан астам. Әрине, байлықтың мол болуы кейбір адамдарды ашкөздікке итермеледі. 1912 жылы 25 наурызда таңертең Боно банкі Societe Generale de Chantilly компаниясын тонап, қашып кетуден бұрын екі қызметкерін өлтірді. Бұл олардың ажырасуынан және Жюль Бонноның полициямен атыста қаза тапқаннан көп ұзамай болған. Бұл топтар автомобильдерді қашу үшін пайдаланғаны және "Le Petit Journal" газетінің кеңсесінде олардың іс-әрекеттерін жария еткені туралы шағымдану үшін "Браунинг" автоматты машинасын шауып тұрған Жюль Бонноның пайда болуымен танымал болды.
Chantilly was also in the 19th century a playground for aristocrats and artists, as well as home to an English community with ties to horse racing. The first horse races were run in 1834 on the lawn area known as the pelouse, and the 1840s saw an influx of bettors of all social classes, especially from Paris. The success of the horse races was primarily due to the opening of the train station in 1859. Later, a public station allowed the arrival of up to 20,000 bettors and visitors on race days. A track and permanent seating were gradually added to form the racecourse in use today. Attendance records began to be kept just before World War I; 40,000 people attended the prix du Jockey Club in 1912. During the Franco Prussian War, Chantilly was occupied by the Prussian army for almost a year. The Grand Duke of Mecklenburg, head of the 18th Army Corps, occupied the chateau along with his general staff. His troops requisitioned the Great Stables, the racecourse stables, which had been evacuated, and some privately owned residences as well. A racing economy grew up around the racecourse, with many stables devoted to training thoroughbred horses. Urban development grew up around these racing activities with new neighbourhoods such as the Bois Saint Denis exclusively devoted to the activity. There were two trainers and seventeen hands in the 1846 and thirty trainers and 309 nands in 1896. Many in the racing community were British—76% of the jockeys, lads and trainers in 1911—and the British were such a presence in the area that an Anglican chapel was built around 1870. At the same time, Chantilly was becoming a vacation destination with many aristocrats, members of the haute bourgeoisie and artists moving to the area and building villas and chateaux in the surrounding communes, such as the Rothschild family in Gouvieux, for example. Luxury hotels were also built, such as the Hôtel du Grand Condé in 1908. Henri d'Orléans, Duke of Aumale, last lord of the town, encouraged the development of the racecourse and of the town as well as the arrival of the English. Between 1876 and 1882, the Duke had the château rebuilt and used it to house one of the most beautiful art collections of the time. By receiving high society in his palace, such as Empress Elizabeth of Austria, known as Sissi, and the Grand Duke Vladimir Alexandrovitch of Russia, he contributed to the growth of the town. When the château was opened to the public in 1898 after it was willed to the Institute of France, it drew even more tourists to the town—more than 100,000 in the first six months. Naturally such a profusion of wealth also provoked some greed. On the morning of 25 March 1912, the Bonnot Gang robbed the Société Générale de Chantilly and killed two employees before they fled. This was soon before they broke up and Jules Bonnot died in a shootout with police. The groups was notorious for using an automobile to get away and for the coverage provoked by a Jules Bonnot's appearance, brandishing a Browning automatic, at the office of Le Petit Journal to complain about its coverage of their activities.
Шантильли Бірінші дүниежүзілік соғыста
Неміс армиясы 1914 жылдың 3 қыркүйегінде Шантильли қаласына кірді, бірақ ұзақ қалмады, келесі күні шығып кетті. Шато басылып алынды, бірақ көршілес Крейл және Сенлис қалаларынан өзгеше, онда ешқандай айқын қиратулар болған жоқ, Оиз аймағында өрттер мен маңызды зардаптар болды. Француз әскерлері 9 қыркүйекке дейін оралмады. Марнадағы бірінші шайқастан кейін генерал Жозеф Жоффре өзінің штабын Шантильлиде орналастырды, себебі бұл жерден теміржол арқылы Парижге оңай жетуге болатын. Grand Quartier Général, немесе штаб, 1914 жылдың 29 қарашасында 450 офицер және 800 кеңсе қызметкері мен сарбазбен Hôtel du Grand Condé-ді басып алды. Жоффре өзі болса, жүз метрдей қашықтықтағы Вилла Пуареде орналасты. Жоффре 1915 жылдың 6 желтоқсанынан 8 желтоқсанына дейін Шантильлидегі конференцияны өткізіп, одақтастарымен бірге шайқас жоспарларын жасады және 1916 жылға арналған әскери шабуылдарды үйлестірді. 1916 жылдың желтоқсанында Бас штаб Бове қаласына көшірілді, ал Шантильли майданнан жараланған сарбаздарға арналған ауруханаларға айналды, біреуі Lovenjou қонақ үйінде, екіншісі Эглер павильонында орналасты. 1917 жылы жарыс жолының жанындағы кішкентай алаңда арнайы салынған казармаларда француздық бірінші инженерлік полкінің үш камуфляж шеберханасы ашылды. 1200-ге жуық әйел, сондай-ақ 200 неміс тұтқыны және Француз Индоқытайынан (сол кезде француз протектораты) 200 жұмысшы жұмысқа алынды. Олар артиллерия мен әскердің қозғалысын жасыру үшін қолданылатын суреттерді бояды. Қала 1928 жылы Гувьеден Бой Сен-Дениді қосып алғаннан кейін кеңейді. 1930 жылы қазіргі атауымен белгілі даңғылға маршал Жоффреге ескерткіш орнатылды.
The German Army entered Chantilly on 3 September 1914 but did not stay, leaving the next day. The château was occupied but there was no real destruction, unlike the neighboring towns of Creil and Senlis, Oise, where there were fires and considerable destruction. French soldiers did not come back until 9 September. After the First Battle of the Marne, General Joseph Joffre installed his headquarters in Chantilly because of the easy access it offered to Paris by rail. The Grand Quartier Général, or HQ, took over the hôtel du Grand Condé on 29 November 1914 with 450 officers and 800 clerks and soldiers. Joffre for his part lodged at the Villa Poiret about a hundred yards away. Joffre held the conference of Chantilly from 6 to 8 December 1915 to makes battle plans with his Allied counterparts and to coordinate military offensives for 1916. General Headquarters moved to Beauvais in December 1916, and Chantilly became home to hospitals for soldiers wounded on the front, one in the hôtel Lovenjou, the other in the Egler Pavilion. One of the three camouflage workshops of the French First Engineers Regiment opened in 1917 in custom built barracks on the petite pelouse near the racetrack. Up to 1200 women were hired, as well as 200 German prisoners of war and 200 workers from Annam in French Indo China (then a French protectorate). They painted canvases which the army used to mask artillery and troop movements from view. The town grew in 1928 with the annexation of the Bois Saint Denis from Gouvieux. In 1930 a monument was put up to Maréchal Joffre on the avenue which now bears his name.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Вермахт 1940 жылғы 13 қыркүйекте қалаға кіріп, оны басып алды. Олар Германиядан әкелген жылқыларын емдеу үшін Ұлы Асыл үйді ветеринариялық госпиталь ретінде пайдаланды, болжамдар бойынша соғыс жылдары қалада 400-ге жуық неміс жылқысы болған. Әскери басшылық Гранд Конде қонақ үйін иеленді. Бір ізбасарды өлтіргеннен кейін, 1943 жылы нацистерге қарсы үгіт сөз сөйлеген приход пасторы, аббат Шарпентье, ол қолдаған бірнеше француз Кеңес қозғалысының мүшелерімен бірге тұтқындалды. Ол Маутхаузен лагеріне жер аударылып, 1944 жылғы 7 тамызда қайтыс болды. Одақтас әскерлері 1944 жылғы 30 мамырда Ла-Канардиердегі виадукті бомбалады, ал қала 1944 жылғы 31 тамызда американдық танктермен азат етілді. Американың 8-ші әуе армиясы өз кезегінде Гранд Конде қонақ үйіне орналасты.
The Wehrmacht entered the city on 13 September 1940, and occupied it. They used the Great Stables as a veterinary hospital for the horses they brought in from Germany, by some estimates the city was home to as many as 400 German horses during the war. The military command took over the hôtel du Grand Condé. Following the assassination of a collaborator, the parish priest, Abbot Charpentier, who authored a 1943 anti Nazi sermon, was arrested along with several French Resistance fighters he had supported. He was deported to the Mauthausen camp, where he died 7 August 1944. The viaduct at La Canardière was bombed by Allied forces on 30 May 1944, and the town was liberated by American tanks on 31 August 1944. The American 8th Air Force in turn installed itself at the hôtel du Grand Condé.
Соғыстан кейінгі Шантилли
Соғыстан бері қаланың солтүстік жағында жаңа шаһаршықтар салынды. Қала орталығындағы кейбір қонақүйлер мен виллалар тұрғын үйлерге айналдырылды; тұрғын үйлер салу үшін бірнеше мал шаруашылығы нысандары бұзылды. Осы жаңа тұрғын үйлер пайда болған соң, көбісі Париж аймағында жұмыс істейтін жаңа тұрғындар көшіп келді, ал қала 1992 жылы Гиллемино фабрикалары жабылғаннан кейін өнеркәсіптік базасының қалған бөлігінен де айырылды.
Since the war, the city has developed new neighborhoods on the north side of town. Some hotels and villas at the center of town became residences; some stables were torn down to allow housing to be built. As this new housing was built, a new population moved in who mostly work in the Paris area, while the town lost almost all of its remaining industrial base when the Guilleminot factories shut down in 1992.
Шантильли қамалы
Шатиль шатыры Монморенси әулеті үшін салынған, кейін Конделерге тиесілі болды, ал соңында Людовик Филипптің бесінші ұлы Аумаль герцогының резиденциясы болды. Ол оны Франция институтына мұра етіп қалдырды. Шатоның екі бөлігі бар: Кішкентай шато және Жаңа шато. Біріншісі 1560 жылы архитектор Жан Булан констебль Анн де Монморенси үшін салынды. Үлкен пәтерлердің ішкі безендіруі 18 ғасырға дейін созылады және Жан Обер, Жан Батист Хуэ және Жан Батист Одри есімді шеберлердің еңбегімен жасалған. 19 ғасырда қайта жаңартылған кішкентай пәтерлер бірінші қабатта орналасқан. Жаңа шато 1876 және 1882 жылдар аралығында архитектор Оноре Домет тарапынан 19 ғасырдың басында қираған ескі ғимараттың орнында салынды. Онда сурет галереялары, кітапханалар және шапель орналасқан. 1840 жылдары архитектор Феликс Дубан салған галерея екі ғимаратты байланыстырады. Шато 115 гектар (285 акр) аумақты қамтитын саябақпен қоршалған, оның ішінде 25 гектар (62 акр) су бақтары бар. Саябақта Андре Ле Нотр жобалаған кең формалды бақтар, 1772 және 1774 жылдар аралығында құрылған ағылшын-қытай бағы, оның ортасында Ханте де Шантильли, 1817 жылы батыс жағында Венера храмының төңірегінде салынған ағылшын бағы және орманға жақын жерде Ла Каботьер және де Сильвия саябақтары бар. Бүкіл мүлік 1988 жылғы 24 қазан және желтоқсан айларындағы жарлықтармен тарихи ескерткіш деп жарияланды.
The château de Chantilly was built for the House of Montmorency, then was home to the Condés and finally to the Duke of Aumale, fifth son of Louis Philippe. He willed it to the Institute of France. Le château has two parts: the Petit Château and the Château Neuf. The first was built in 1560 by the architect Jean Bullant for the constable Anne de Montmorency. The interior decoration goes back to the 18th century for the larger apartments, and was carried out by Jean Aubert, Jean Baptiste Huet, and Jean Baptiste Oudry. The smaller apartments redone in the 19th century are on the ground floor. The Château Neuf was built by architect Honoré Daumet between 1876 and 1882 on the site of the portion of the older building destroyed at the beginning of the 19th century. It contains paint galleries, libraries and the chapel. A gallery, built by architecte Félix Duban in the 1840s, links the two buildings. The château is surrounded by a 115 hectare (285 acre) park which includes 25 hectares (62 acres) of water gardens. The parks includes large formal gardens designed by André Le Nôtre, the Anglo Chinese garden installed between 1772 and 1774 in the center of which is the Hameau de Chantilly, the English garden installed in 1817 around the temple of Venus on the western side and, near the forest, the La Cabotière and de Sylvie parks. The entire estate was designated a historic monument by the decrees of 24 October and December 1988.
Конде мұражайы
Шатодағы Конде мұражайы Франциядағы ең көне тарихи өнер жинақтарының біріне ие, ал оның кескіндемелер жинағы Францияда Лувр мұражайынан кейін ғана тұрады. Мұражайда сонымен қатар 1300 қолжазбадан тұратын жинақ бар, оның ішінде «Très Riches Heures du Duc de Berry» күндізгі кітабы да бар. Аумаль герцогының Франция институтына қалдырған мұрасының шарты бойынша, жинақтың көрсетілуін өзгертуге болмайды және оны басқа жерге беруге де рұқсат етілмейді, сондықтан ол Шантильидің тұрақты бөлігі болып табылады.
The Condé Museum in the château has one of the oldest collections of historic art in France and its collection of paintings is only surpassed in France by the Musée du Louvre. The museum also contains a collection of 1,300 manuscripts including the daybook Très Riches Heures du Duc de Berry. As a condition of its bequest to the Institut de France by the Duke of Aumale, the collection's presentation cannot be modified nor can it be loaned out, so it is a permanent fixture of Chantilly.
Үлкен қоралар
Grandes Écuries, ішінде Ат мұражайы орналасқан, әлемдегі ең танымал ат жарысы алаңдарының бірі. Олар 1719 және 1740 жылдар аралығында Жан Обер салып аяқтаған. Ұзындығы 186 метр, ал орталық күмбезінің биіктігі 38 метрді құрайды, және күнделікті аң ауға бару үшін 240 ат пен 500 иттің орналасуына жетеді. Карьерде күн сайын дрессаж көрсетулері немесе қайта жаңғырту шаралары өткізіледі. Аттар көрмесі күмбез астында үнемі ұйымдастырылады.
The Grandes Écuries, which contain the Living Museum of the Horse, are among the most visited horse racing sites in the world. They were built between 1719 and 1740 by Jean Aubert. They are 186 meters (610') long with a central dome 38 meters (125') high, and could accommodate 240 horses and 500 dogs for the daily rides to hunt. Dressage demonstrations or re enactments are held daily in the quarry. Horse shows are regularly held beneath the dome.
Порт Сен-Дени
Сен-Дени порты бастапқыда Ұлы қоралардың қазіргі кіреберісімен симметрияны қамтамасыз ету үшін жоспарланған, аяқталмаған павильонның бір бөлігі. Бұл павильон ашық ауадағы қоралардың екінші жағында орналасуы тиіс еді. 1740 жылы Бурбон герцогы қайтыс болғанда, құрылыс тоқтатылып, тек осы бөлігі аяқталмай қалды. Павильонның мақсаты – дамып келе жатқан қалаға кіреберіс болуы еді. Оның атауы Сент-Дени аббаттығының бұрынғы жер иелігінен шыққан, ол бір кезде қамалға өте жақын орналасқан.
The porte Saint Denis is part of an unfinished pavilion originally intended to provide symmetry with the current entrance of the Great Stables, on the other side of the open air stables. When the Duke of Bourbon died in 1740, only this portion remained unfinished when construction stopped. This pavilion was to mark the entrance to the burgeoning city. Its name came from the old land holdings of the Abbey of Saint Denis, which was once very close to the château.
Ат жарысы
Шантильль – Франциядағы жылқы жаттықтырудың ең ірі орталығы, онда 2633 жылқы бар, олардың 2620-сы таза қанды, шамамен жүзге жуық жаттығу шаруашылықтарында орналасқан. Бұл Париждегі жарысқа қатысатын жылқылардың 70% құрайды. Ең жақын орналасқан Майсон-Лаффитте шамамен 800 жылқыға ғана ие. Осы салада тікелей немесе жанама түрде екі мыңға жуық жергілікті тұрғын жұмыс істейді. Қала ішіндегі жылжымайтын мүліктің тапшылығын ескере отырып, қазіргі уақытта шаруашылықтар тек Бо-Сен-Дени ауданында ғана кездеседі, онда отыз шаруашылық галопқа маманданған. Тағы 54 шаруашылық, сондай-ақ галопқа маманданған, Ламорле, Гувье, Кой-ла-Форет және аз дәрежеде Авилли-Сен-Леонарда орналасқан. 59 жокей Шантильльде, ал 109 жокей муниципалитет аумағының қалған бөлігінде тұрады. Аймақтағы жаттықтырушылардың арасында Крикет Хед Маарек, Фредди Хед, Паскаль Бари, Андре Фабр, Марсель Ролланд, Эли Леллуш, Николас Клемент, Ален де Ройер Дюпре және Карим Ага Хан IV-нің шаруашылықтарына қарасты жаттықтырушылар бар. Аймақтағы жокейлерге Доминик Бёф, Кристоф Патрис Лемейр, Оливье Песлиер, Тьерри Тюйлие және Тьерри Жарне кіреді.
Chantilly is the largest center of horse training activities in France, with 2,633 horses, 2,620 of them thoroughbreds, lodged in approximately a hundred training stables. This represents 70% of the race horses in Paris. The next closest, at Maisons Laffitte, only has about 800. About two thousand area residents are directly or indirectly employed in this field. Given the real estate crunch inside city limits, nowadays stables can only be found in the Bois St Denis neighborhood, where there are thirty, which specialise in gallop. Fifty four others, also specializing in gallop, can be found in Lamorlaye, Gouvieux, Coye la Forêt and to a lesser extent at Avilly Saint Léonard. Fifty nine jockeys live in Chantilly and 109 in the rest of the municipal area. Trainers in the area include Criquette Head Maarek, Freddy Head, Pascal Bary, André Fabre, Marcel Rolland, Élie Lellouche, Nicolas Clément, Alain de Royer Dupré and those attached to the stables of Karim Aga Khan IV. Jockeys in the area include Dominique Bœuf, Christophe Patrice Lemaire, Olivier Peslier, Thierry Thuilliez and Thierry Jarnet.
Франция
Франция Галопқа қарасты қоралар ұйым басқаратын және күтіп ұстайтын бірнеше нысаналарды пайдаланады. Бұл нысаналарда 1900 гектар (7¼ шаршы миль) жерді алып жатқан 60 тұрақты және 30 маусымдық қызметкер жұмыс істейді. Бұл нысаналардың арасында Гувьедегі де Айгль трассасы, сондай-ақ Ламорлай мен Кой-ла-Фореттегі басқалары бар, онда 60 гектар (150 акр) аумақта 30-дан астам жаттықтырушы жұмыс істейді, сонымен қатар Авиль Сен-Леонарда 15 гектар (40 акр) трасса бар. Франция Галоп сонымен қатар Шантильли орманүндө 47 шақырым (30 миль) ұзындығындағы, 1500 гектар (5¾ шаршы миль) аумақты қамтитын жолдарды басқарады, олар күннің белгілі бір уақытында тек жылқыларға ғана арналған. Барлығы, ұйым 120 гектар (300 акр) шөпті, 120 шақырым (75 миль) құмды жолды және бір топырақ жолды басқарады, ол ауа райына қарамастан жылына 365 күн пайдаланылады, бұл жылына 33 000 галопты, оның ішінде 2000-і тек жарыс трассасында өткізіледі.
The stables affiliated with France Galop use a number of installations that the organisation manages and maintains. 60 permanent and 30 seasonal employees work at these installations, which encompass 1,900 hectares (7¼ sq. mi.). Among these installations is the des Aigles track at Gouvieux as well as others at Lamorlaye and Coye la Forêt, which has thirty odd trainers working in a 60 hectare (150 acre) facility, as well as the 15 hectare (40 acre) track at Avilly Saint Léonard. France Galop also manages 47 kilometres (30 miles) of trails covering 1,500 hectares (5¾ sq. mi.) in Chantilly Forest, which are strictly limited to horses at certain times of day. In all, the organisation manages 120 hectares (300 acres) of grass, 120 kilometres (75 miles) of sand trail and one dirt trail used 365 days a year regardless of the weather, which translates to 33,000 gallops a year including 2,000 at the racecourse alone.
Жылқы шаруашылығы
Шантиль аймағында жарыс жылқыларына маманданған көптеген маман мен кәсіпорын қалыптасты. Екі ірі жылқы тасымалдау компаниясы тиісінше Ламорле және Гувье қалаларында орналасқан. Қала шегінде үш ветеринарлық дәрігер жылқыға маманданған, ал көршілес муниципалитеттерде тағы бес дәрігер бар. Шантильде бір темірші бар, ал жақын жерде тағы төрт темірші жұмыс істейді. Сол сияқты, бір ерші жасаушы бар, ал тағы жетісі қала сыртында орналасқан. Шантильде екі жарыс жылқысы сатушысы бар, ал айналасында тағы бес сатушы жұмыс істейді. AFASEC-тің "Жел диірмені" ат жарысы мектебі Гувьеде орналасқан және 185 жокей мен оқушыға оқыту қызметін ұсынады, олардың көп бөлігі Шантильдегі жатақханада тұрады. Сонымен қатар, шаруашылықтарда пайда болатын тыңайтқыштарды пайдаланатын биомасса зауынын салу жоспарлануда.
A number of professionals and businesses specializing in racehorses have grown up in the Chantilly area. Two prominent horse transportation companies are based in Lamorlaye and Gouvieux respectively. Three veterinarians within the municipal boundaries specialize in horses, and another five in the adjacent communes. Chantilly has one farrier and there are another four nearby. Similarly, there is one saddler and another seven based outside town. Chantilly has two racehorse dealers; another five are based in the surrounding area. A horse racing school, AFASEC's "The Windmill" is based in Gouvieux and provides instruction to 185 jockeys and trainees, many of whom are housed in a facility in Chantilly proper. Finally, there are plans to build a biomass plant that will use the manure generated by the stables.
Жарыс жолы
Жыл сайын жарыс жолында 25 жарыс күні және 197 жарыс өтеді, оның ішінде беделді Prix du Jockey Club және Prix de Diane жарыстары да бар. Бұл Франция Галоп басқаратын алты париждік жарыс жолының бірі, бірақ оның меншігі Франция институтына тиесілі. Жабылу қаупі туған кезде, оны жаңғырту үшін 24 миллион еуро жиналды. Бұл қаражатты жинағандардың арасында қала әкімшілігі, Франция Галоп, Франция институты, Шантиль аймағының коммуналдық бірлестігі (CCAC), аймақтық үкіметаралық комиссия, Оиз кеңесі, Пикари облыстық кеңесі және принц Карим Ага Хан болды. 2007 жылы жаңа жол, трибуналарды жөндеу және жаңғырту, өлшеу құралы және жаңа тұрақ орны салынды. Қазір жыл сайын 40 000 адам келеді.
The racecourse hosts 25 meets and 197 races every year, including the prestigious Prix du Jockey Club and Prix de Diane. It is one of six Parisian racecourses managed by France Galop, although it is owned by the Institut de France. When it was threatened with closing, 24 million euros were raised to modernize it by a public interest group that included the mayor's office, France Galop, the Institute of France, the Communauté de communes de l'aire cantilienne (CCAC), an intergovernmental commission of Chantilly area governments, the Oise council, the Picary regional council, and Prince Karim Aga Khan. Work was completed in 2007 and included a new ring, repairs and modernization of the stands, a scale and a new parking area. It now receives 40,000 visitors a year.
Шантилли өнер және сән Рихард Милл
Chantilly Arts & Elegance Richard Mille автомобильдің әсемдік байқауы сарайда, Италиядағы Concorso d'Eleganza Villa d'Este, Калифорниядағы Pebble Beach Concours d'Elegance және Флоридадағы Amelia Island Concours d'Elegance сияқты өткізіледі.
The automobile elegance contest of Chantilly Arts & Elegance Richard Mille takes place in the castle, similar to the Concorso d'Eleganza Villa d'Este in Italy, Pebble Beach Concours d'Elegance in California and Amelia Island Concours d'Elegance in Florida.
Жолдар
Бір кезде Пьеррефьетт-сюр-Сенді Амиен арқылы Дюнкеркке жалғастыратын ескі патша жолы Шантильді солтүстіктен оңтүстікке қарай екіге бөледі. Бұрынғы ұлттық 16-шы жол деп аталған бұл жол қазір 1016 департаменттік жолы деп аталады. Бұл жолда жүк көліктеріне тыйым салынбаған, бірақ қаланың солтүстігі мен оңтүстігіндегі жол белгілері A1 немесе A16 автожолын таңдауды ұсынады. D924a Фландрия жолымен, бұрынғы ұлттық 17-ші жолмен Ла Шапель-ан-Сервальде жалғасады. D924 жолы Сенлис қаласына дейін созылады. А1 автожолына қосылатын екі жолда да жүк көліктеріне тыйым салынған. D924a жолының Шантильли орманнан өтетін барлық бөлігінде жылдамдық шегі 70 км/сағ (45 миль/сағ) құрайды, себебі орман ішінде көптеген елендер кезедіп өтеді.
The old king's road that once connected Pierrefitte sur Seine to Dunkirk by way of Amiens bisects Chantilly from north to south. Formerly known as route nationale 16 this road has been renamed departmental road 1016. Trucks are not illegal on this road, but signs to the north and south of town suggest taking the A1 or A16 instead. The D924a connects to the Flanders road, the old route nationale 17, at La Chapelle en Serval. The D924 runs to Senlis. Trucks are banned on both of these roads, which connect to the A1. The speed limit on D924a is 70 km/h (45 mph) for its entire length through the commune, since it passes through Chantilly Forest, which has many deer crossings.
Темір жол және қоғамдық көлік
Шантильи-Гувье теміржол станциясы 1859 жылы Париж-Лилль теміржолында қолданысқа енгізілді. Оған TER Hauts de France желісі арқылы SNCF қызмет көрсетеді. Жылдам пойыздар Париж-Нордқа 22 минутта, Крейлге 7 минутта жетеді. Станцияға сондай-ақ Île de France RER D желісі де қызмет көрсетеді. 2006 жылы Шантильи мен Париж-Норд арасында 920 000 жол жүргізілді. Desserte urbaine cantilienne (DUC) атты шағын қалалық автобус желісі Лефебюр ауданын теміржол станциясы арқылы Бой-Сен-Дениске байланыстырады. Бір тармағы сарай мен Сен-Пьер зиратынан өтеді. Жолаушылар ақысыз жол жүреді.
The Chantilly Gouvieux train station was put into service in 1859 on the Paris–Lille railway. It is served by the SNCF via the TER Hauts de France network. Express trains reach Paris Nord in 22 minutes and Creil in seven. The station is also served by line D of the Île de France RER. In 2006, 920,000 trips took place between Chantilly and Paris Nord. A small public bus network, Desserte urbaine cantilienne (DUC), links the Lefébure neighborhood to Bois St Denis by way of the train station. A branch goes past the château and the Saint Pierre cemetery. Passengers ride for free.
Әуежайлар мен әуежайға кіру
Шантильи Шарль де Голль әуежайынан 30 км (19 миль) және Бове-Тилле әуежайынан 54 км (34 миль) қашықтықта орналасқан. Екі әуежайға да қоғамдық көлікпен тікелей қатынас жоқ. 1910 жылы Куртеуилде «Аэродром де ла Видаме Шантильи» деп аталған әуеайлақ ашылды және Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде әскери әуе базасы ретінде пайдаланылды. Кейіннен ол жойылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Гувьедегі «Лес-Айль» атты жаттығу орталығын пайдалана отырып, «terrain de Chantilly Les Aigles» атты тағы бір әуеайлақ құрылды. Франция шайқасы кезінде Этамп-Мондезир әуе базасынан келген I/1 эскадрильясы оны басып алды.
Chantilly is 30 km (19 miles) from Charles de Gaulle Airport and 54 km (34 miles) from the Beauvais Tillé Airport. There is no direct route to either by public transportation. An airfield named aérodrome de la Vidamée Chantilly was opened in 1910 in Courteuil and served as a military air base during World War I. It has since disappeared. Another airfield, known as terrain de Chantilly Les Aigles, was created during World War II by requisitioning the Les Aigles horse training center in Gouvieux. It was occupied during the Battle of France by the chase group I/1 from the Étampes Mondésir air base.
Жолдар
Коммуна арқылы екі жаяу жүргін жолы өтеді. GR 11 Париж аймағын айналып өтіп, Сенлис пен Сен-Максимин арасында сатылады. Ол шато аумағындағы Сильвия паркін кесіп өтеді, Порт-Сен-Дениден өтіп, Сен-Жан каналына түседі, оның бойымен жүреді де, «Қоқию әтеш» деп аталатын ауданды кесіп өтеді. Парижден Амстердамға дейінгі GR 12 жолы Сенлистен қаланың оңтүстік жағынан Коммель тоғандарына қарай, содан кейін Coye la Forêt-ке барады. GR 1, «Париж айналымы» деп белгілі, қаланың оңтүстік-шығыс жиегімен, Коммель тоғандарының оңтүстік жағалауы бойымен өтеді. Шантилли орман көптеген жолдармен торыққан, бірақ аттарды жаттықтыру үшін таңғы сағат 6-дан түскі сағат 1-ге дейін жаяу жүргіншілерге кіруге тыйым салынған. Шантиль 2008 жылдың маусым айында велосипед жолдарының желісін аяқтады, олар Gouvieux, Vineuil Saint Firmin және Avilly Saint Léonard қалаларына велосипедпен жетуге мүмкіндік береді.
Two hiking trails cross the commune. The GR 11 circles the greater Paris area and runs between Senlis and Saint Maximin. It cuts through the parc de Sylvie on the château grounds, goes through the Porte Saint Denis and descends to the Saint Jean canal, running alongside it until it cuts across the neighborhood known as Coq chantant (Crowing Rooster). The GR 12, which runs from Paris to Amsterdam, goes from Senlis through the south end of town towards the Commelles ponds, then reaches Coye la Forêt. The GR 1, known as Tour de Paris, runs along the southeastern edge of town on the south bank of the Commelles ponds. Chantilly Forest is criss crossed with many paths, which are barred to pedestrians between 6 am and 1 pm, to allow horses to be trained. Chantilly finished a network of bike paths in June 2008 which allow access by bike to Gouvieux, Vineuil Saint Firmin et Avilly Saint Léonard.
Климат
Валь-д'Оазаның климаты Францияның солтүстік бөлігіне ұқсас; ол Брест жағалауындағы мұхиттық климат пен Страсбургтің континенттік климаты арасында екендігі айтылған. Жауын-шашын салыстырмалы түрде аз, көктем мен жаздың басында және күзде қайтадан орташа мөлшерде жауады, бұл мұхиттық климаттың қалыпты құбылысы, бірақ дауылдар континенттік типке жатады.
The climate in Val d'Oise is comparable to that of the northern part of Île de France; it has been described as falling somewhere between the oceanic climate of Brest on the coast and the continental climate of Strasbourg. Rainfall is relatively light and with moderately heavy rainfall in spring and early summer, then again in the autumn, which is typical of oceanic climates, but storms are of the continental variety.