Кіріспе
Осаму Тедзуканың жапондық манга сериясы «Феникс» (火の鳥) – Осаму Тедзуканың жазған және суреттеген аяқталмаған манга сериясы. Тедзука «Фениксті» өзінің «өмірлік еңбегі» деп санады; ол 12 бөлімнен тұрады, олардың әрқайсысы жеке, тұрған өз алдына әңгіме айтады және әртүрлі дәуірде оқиғасы өтеді. Сюжеттер қашық болашақтан бастап, ежелгі заманға дейін ауысады. Бұл әңгіме Тедзуканың 1989 жылы қайтыс болуына байланысты толық аяқталған жоқ. Кейбір әңгімелер анимеге, жанды фильмге, сондай-ақ Такарадзука ревюінің музыкалық қойылымына бейімделді. 2008 жылдан бері бүкіл манга сериясы ағылшын тіліне аударылған.
Phoenix (火の鳥) is an unfinished manga series written and illustrated by Osamu Tezuka. Tezuka considered Phoenix his "life's work"; it consists of 12 parts, each of which tells a separate, self contained story and takes place in a different era. The plots go back and forth from the remote future to prehistoric times. The story was never completed, having been cut short by Tezuka's death in 1989. Several of the stories have been adapted into anime and a live action film, along with a musical production by the Takarazuka Revue. As of 2008, the entire manga series is available in English language translations.
Шолу
Феникс – реинкарнация туралы. Әрбір әңгіме көбінесе өлместік іздеумен байланысты, оны Тедзуканың суретінде Фэнхуанға ұқсайтын от құсының қаны бейнелейді. Осы қан мәңгілік өмір сыйлайды деп сендіріледі, бірақ Фениксте өлместікке қол жеткізу мүмкін емес немесе қорқынышты қарғысқа айналады, ал буддалық үлгідегі реинкарнация – өмірдің табиғи жолы ретінде ұсынылады. Оқиғалар уақыт бойынша алға-артқа өрбиді; біріншісі, «Таң», ежелгі заманда, ал екіншісі, «Болашақ» – алыс болашақта орын алады. Келесі оқиғалар өткен мен болашақты кезекпен көрсетеді, бұл Тедзукаға тарихи және ғылыми-фантастикалық ортада өз тақырыптарын зерттеуге мүмкіндік береді. Оқиғалар барысында Тедзуканың танымал жұлдыздық жүйесінен кейіпкерлер қайта-қайта пайда болады. Мысалы, Сарута атты кейіпкер әртүрлі ата-бабалар мен ұрпақтар түрінде жиі кездеседі, олардың бәрі өз дәуірлерінде ауыр сынақтардан өтеді. Тедзука 1954 жылы «Феникс» сериалының алдын ала нұсқасын жасауды бастады, ал серия 1989 жылы қайтыс болғанға дейін түрлі форматтарда жалғасты. Оқиғалар дамыған сайын, олар қазіргі күнге жақындағандай көрінеді. Тедзука манганы аяқтамас бұрын қайтыс болғандықтан, бұл қалай аяқталар еді, белгісіз. Тедзуканы өмірінде таныған ғалым және аудармашы Фредерик Л. Шодт, оның құпия соңғы аяқталу туралы қиялдағанын айтты, ол «бірде-бір жерде сақталып, кейін ашылатын» болған. Бірақ бұл олай болмады, және Тедзуканың «Феникс» туралы соңғы ниеті белгісіз қалды; оның эпизодтық табиғаты әр томды оқуға жеңіл етеді. Көптеген «Феникс» оқиғаларында эксперименттік макет және визуалды дизайн қолданылады. Мысалы, «Ғайынат» төрт ғарышкердің оқиғасын баяндайды, олар өз ғарыш кемесін жеке құтқару капсулаларында тастап кетуге мәжбүр болады. Оқиғаның кадрлары әрбір кейіпкерге арналған вертикальды немесе горизонтальды деңгейлерге бөлінген, бұл астронавттардың оқшауланғанын көрсетеді; кейіпкерлер біріксе немесе бөлінгенде деңгейлер бірігіп, ажырасады. Бір таңғажайып эпизодта кейіпкердің өлімінен кейін ол бірнеше бет бойы бос қара кадрлармен бейнеленеді. Тедзука Игорь Стравинскийдің музыкасын тыңдағаннан кейін осы серияны жасауға шабыттанды. Сондай-ақ, ол режиссер Иван Иванов Ваноның «Коньок-Горбунок» (Союзмультфильм студиясы) анимациялық фильміндегі От құсы оған әсер еткенін айтты.
Ағылшын тіліндегі томдары
1-том – Шаңырақ
2003 жылдың наурыз айында жарық көрді. 2-том – Болашақтың хикаясы / Болашақ
Бұл том алғаш рет 2002 жылдың мамырында жеке графикалық роман ретінде шықты; Шаңырақ бір жылдан кейін 1-том ретінде, содан кейін серияның қалған бөлімдері жарық көрді. Болашақтың хикаясы бастапқыда үлкен форматта шығарылды; Шаңырақтан басталатын сериялар кішкентай форматта шығарылды. Болашақтың хикаясы 2004 жылы кішкентай форматта «Болашақ» деген атпен қайта басылды, тақырыбына 2-том қоса берілді. 3-том – Ямато / Ғарыш
Ямато мен Ғарыш бір кітапқа жинақталды; 2003 жылдың қараша айында жарық көрді. 4-том – Карма
Бастапқыда Хо ō деп аталды; 2004 жылдың мамыр айында жарық көрді. Time журналының «2004 жылдың үздік комикстері» тізімінде 2-орында. 5-том – Қайта өркендеу
2004 жылдың 14 желтоқсанында жарық көрді. 6-том – Ностальгия
2006 жылдың 26 наурызында жарық көрді. 7-том – Азаматтық соғыс, 1-бөлім
Бастапқыда «Қиын кезеңдер» деп аталды және екі кітапқа бөлінді; біріншісі 2006 жылдың 13 маусымында жарық көрді. 8-том – Азаматтық соғыс, 2-бөлім / Қауырсынның киімі
«Қиын кезеңдердің» соңы жинақталды және Қауырсынның киімін қамтиды; 2006 жылдың 12 қыркүйегінде жарық көрді. 9-том – Таңғажайып жандар / Өмір
Таңғажайып жандар мен Өмір бір кітапта жинақталды; 2006 жылдың 19 желтоқсанында жарық көрді. 10-том – Күн, 1-бөлім
2007 жылдың 20 наурызында жарық көрді. 11-том – Күн, 2-бөлім
2007 жылдың 18 қыркүйегінде жарық көрді. 12-том – Алғашқы туындылар
2008 жылдың 18 наурызында жарық көрді.
Released March 2003. Vol. 2 – A Tale of the Future / Future
This volume was released first, in May 2002, as a stand alone graphic novel; Dawn was released a year later, as Vol. 1, followed by the rest of the series. A Tale of the Future was initially released in a larger size; the series releases, starting with Dawn, are digest sized. A Tale of the Future was reprinted in the smaller size in 2004, titled Future, with Vol. 2 appended to the title. Vol. 3 – Yamato / Space
Collects Yamato and Space in one book; released November 2003. Vol. 4 – Karma
Originally titled Ho ō; released May 2004. Listed at #2 in Time Magazine's "Best Comix of 2004". Vol. 5 – Resurrection
Released December 14, 2004. Vol. 6 – Nostalgia
Released March 26, 2006. Vol. 7 – Civil War, Part 1
Originally titled Troubled Times, and here split into two books; the first was released June 13, 2006. Vol. 8 – Civil War, Part 2 / Robe of Feathers
Collects the ending of Troubled Times, and includes Robe of Feathers; released September 12, 2006. Vol. 9 – Strange Beings / Life
Collects Strange Beings and Life in one book; released December 19, 2006. Vol. 10 – Sun, Part 1
Released March 20, 2007. Vol. 11 – Sun, Part 2
Released September 18, 2007. Vol. 12 – Early Works
Released March 18, 2008.
Тірі экшн фильмдер
1978 жылы Кон Ичикаваның режиссерлігімен, Тедзука салған анимациялық бөлімдерімен "Таң" оқиғасы негізінде Hi no Tori фильмі шықты. Фильмде Томисабуро Вакаяма және Тацуя Накадай рөлдерді ойнады. 1982 жылы АҚШ-та Video Action компаниясы бұл фильмді VHS форматында "The Phoenix (Hinotori)" деген атпен шығарды, субтитрлі нұсқасы қолданылды, тек екіге бөлінген экрандағы сахналар ғана шектеулі форматта болды. Бүгінгі күнге дейін фильм тек Испанияда "Fénix" деген атаумен DVD форматында қолжетімді. Фильмде Астро Бойдың шағын эпизоды бар, ол атқа мінуге тырысып жатқан басқа кейіпкердің орнына түсірілді. Фильмнің музыкасын Мишель Легран мен Джун Фукамачи бірлесіп жазды.
Қабылдау және мұра
Феникс – барлық уақыттағы ең ұлы мангалардың бірі саналады және көбінесе Тедзуканың ең ұлы мангаларының бірі деп есептеледі. 2006 жылы Феникс Жапония Медиа Өнер Фестивалінің арнайы «сарапшылар» рейтингісінде (сынаушылар, редакторлар, индустриядағы қызметкерлер және т.б.) бірінші орын алды, бұл атақты оның 10 жылдығын мерекелеу үшін сақтап қалды. 2009 жылы «Асахи Шимбун» газеті жүргізген «Ең ұлы Шōва мангасы» сауалнамасында Феникс 12-орынды иеленді, бұл Астро Бой мен Блэк Джектан кейінгі Тедзука мангалары арасындағы үшінші орын болды. Мангака Наоки Урасава Фениксті алғаш оқығанда осындай сапалы туындының бар екеніне қатты таңырғандығын айтты, содан бері ешбір нәрсе оған осы деңгейде әсер етпеген, тіпті оны ересек болып қалыптасқан сәті деп санайды. Феникс манганың символы саналады, ал кейіпкердің мүсіні Киото Халықаралық Манга Мұражайындағы маңызды тұрақты көрмелердің бірі болып табылады. Феникс мүсіні сондай-ақ Осаму Тедзука Манга Мұражайының сыртында орналасқан. Феникстің қайта тірілу арқасы 2018 жылы «Lovebites» металл тобының «M. D. O.» әнінің лирикалық тақырыбына шабыттандырды. Тедзуканың 90 жылдығын мерекелеу үшін «Evil Line Records» 2019 жылдың 30 қазанында «New Gene, Inspired from Phoenix» жинақ альбомын шығарды. Альбомда Феникстен шабыттанған әндері бар, оларды Glim Spanky, Kizuna AI, Tavito Nanao және Naotarō Moriyama сияқты әртүрлі артистер орындады.