Роберт Сербер: Атом бомбасының туылуына көмектесуші физик
Robert Serber
Роберт Сербер: американ физигі, Манхэттен жобасына қатысқан ғалым. "Los Alamos Primer" авторы, атом бомбасының тууына үлкен үлес қосып, физика ғылымын дамытты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық физик (1909–1997)
American physicist (1909–1997)
Роберт Сербер (14 наурыз 1909 – 1 маусым 1997) – Манхэттен жобасына қатысқан американдық физик. Сербердің жобаның негізгі принциптері мен мақсаттарын түсіндіретін лекциялары басылып, барлық ғылыми қызметкерлерге таратылды және «Лос-Аламос нұсқауы» деп аталды. «Нью-Йорк Таймс» газеті оны «атом бомбасының дүниеге келуіне көмектескен зиялы акушер» деп сипаттады. 1922 жылы анасы қайтыс болды, ал 1928 жылы әкесі оның туысы Франсис Леофқа үйленді. Роберт Сербер 1930 жылы Лихай университетінен инженерлік физика бакалавры, ал 1934 жылы Висконсин университетінде (Мэдисон) Джон Ван Влекпен бірге физика ғылымдарының докторы ғылымын қорғады. Ол 1933 жылы өгей анасының інісінің қызы Шарлотта Леофқа үйленді. Докторлық диссертациясын қорғауға аз уақыт қалғанда Сербер Ұлттық зерттеулер кеңесінің докторантурадан кейінгі стипендиясын жеңіп алды және Юджин Вигнермен бірге Принстон университетінде зерттеу жүргізуді жоспарлады. Алайда, Мичиган университетінің физикалық жазғы мектебіне өз еркімен тіркелгеннен кейін ол жоспарларын өзгертті және Берклидегі Калифорния университетінде Дж. Роберт Оппенгеймермен жұмыс істеуге кетті. Келесі төрт жыл бойы ол Оппенгеймермен Беркли мен Калифорния технология институты арасында сапарлады, онда Оппенгеймер қосымша факультеттік қызмет атқарды. 1938 жылы ол Иллинойс университетінің Урбана-Шампейн қаласындағы физика кафедрасындағы сирек кездесетін профессорлық лауазымның бірін иеленді және Манхэттен жобасына қабылданғанға дейін сонда жұмыс істеді.
Robert Serber (March 14, 1909 – June 1, 1997) was an American physicist who participated in the Manhattan Project. Serber's lectures explaining the basic principles and goals of the project were printed and supplied to all incoming scientific staff, and became known as The Los Alamos Primer. The New York Times called him "the intellectual midwife at the birth of the atomic bomb." His mother died in 1922 and his father married her cousin Frances Leof in 1928. Robert Serber earned his BS in engineering physics from Lehigh University in 1930 and earned his PhD in physics from the University of Wisconsin–Madison with John Van Vleck in 1934. He married Charlotte Leof (26 Jul 1911 – 1967), the daughter of his stepmother's uncle, in 1933. Shortly before receiving his doctorate, Serber was selected for a National Research Council postdoctoral fellowship and planned on conducting research at Princeton University with Eugene Wigner. However, after spontaneously enrolling at the University of Michigan's physics summer school, he changed his plans and went to work with J. Robert Oppenheimer at the University of California, Berkeley. For the next four years, he shuttled with Oppenheimer between Berkeley and the California Institute of Technology, where Oppenheimer held a secondary faculty appointment. In 1938, he took one of the era's few tenure track professorships in physics at the University of Illinois Urbana–Champaign, where he stayed until he was recruited for the Manhattan Project.
Манхэттен жобасы
1941 жылы Манхэттен жобасына қабылданып, Альберта жобасына қатысты. Лос-Аламос ұлттық зертханасы алғашқы рет құрылғанда Оппенгеймер техникалық ақпаратты бөлімдер арасында жабық түрде ұстамауға шешім қабылдады. Бұл техникалық қызметкерлердің мәселелерді шешудегі тиімділігін арттырды және жобаның маңыздылығын олардың санасына жеткізді, енді олар ненің үстінде жұмыс істеп жатқанын білді. Сондықтан, Серберге жобаның негізгі принциптерін және мақсаттарын түсіндіретін бірнеше лекция оқу міндеті жүктелді. Бұл лекциялар басылып, барлық жаңа ғылыми қызметкерлерге таратылды және «Лос-Аламос нұсқаулығы», LA 1 деген атпен белгілі болды. 1965 жылы құпиясы ашылды. Сербер бомбаны құрастыру гидродинамикасының алғашқы тиімді теориясын жасады. Оппенгеймер Сербердің әйелі Шарлотта Серберді Лос-Аламостағы техникалық кітапхананың меңгерушісі етіп тағайындады, ол соғыс жылдарындағы жалғыз әйел бөлім жетекшісі болды. Сербер естеліктерінде (1998) айтқанынша, үш жобаның кодтық аттарын ол таңдады: «Little Boy» (урандық зеңбірек), «Thin Man» (плутонийлік зеңбірек) және «Fat Man» (плутонийлік жарылыс). Атаулар олардың пішініне сәйкес таңдалған: «Thin Man» өте ұзын құрылғы болды, ал атауы Дашиэлл Хамметтің детективтік романынан және осы аттас фильмдер сериясынан алынған; «Fat Man» бомбасы дөңгелек және жуан болды және Сидни Гринстриттің «Мальталық соқыр» (Хамметтің романынан) романындағы кейіпкерінің құрметіне аталды. «Little Boy» соңғы болып жасалды және «Thin Man» бомбасынан өзгеше болу үшін ғана аталды. Бұл «Fat Man» Черчилльдің, ал «Thin Man» Рузвельттің құрметіне аталды деген негізсіз, қабылданбаған теориядан өзгеше. Сербер өзінің бейбіт азаматтық міндеттері АҚШ армиясының полковнигінің шеніне (1929 жылғы Женева конвенциясына сәйкес, егер ол тұтқынға алынса ғана жарамды болатын әкімшілік тағайындама) сай екенін көрсететін куәлікті алғаннан кейін, Нагасаки миссиясының камералық ұшағы «Big Stink»-ке техникалық кеңесші ретінде баруға тиіс болды; алайда, ол парашютын ұмытып кеткендіктен, топтың операциялық офицері, майор Джеймс И. Хопкинс оны ұшақтан түсірді. Сербер жоғары жылдамдықты камераны қалай пайдалануды білетін жалғыз экипаж мүшесі болғандықтан, Хопкинске оны пайдалану туралы Тинианнан радиоарқылы нұсқау берілді. Сербер атом бомбасының екі қалаға тигізген әсерін бағалау үшін Хиросима мен Нагасакиге кірген алғашқы американдық топтың құрамында болды.
He was recruited for the Manhattan Project in 1941, and was in Project Alberta on the dropping of the bomb. When the Los Alamos National Laboratory was first organized, Oppenheimer decided not to compartmentalize the technical information among different departments. This increased the effectiveness of the technical workers in problem solving, and emphasized the urgency of the project in their minds, now they knew what they were working on. So it fell to Serber to give a series of lectures explaining the basic principles and goals of the project. These lectures were printed and supplied to all incoming scientific staff, and became known as The Los Alamos Primer, LA 1. It was declassified in 1965. Serber developed the first good theory of bomb assembly hydrodynamics. Serber's wife Charlotte Serber was appointed by Oppenheimer to head the technical library at Los Alamos, where she was the only wartime female section leader. Serber created the code names for all three design projects, the "Little Boy" (uranium gun), "Thin Man" (plutonium gun), and "Fat Man" (plutonium implosion), according to his reminiscences (1998). The names were based on their design shapes; the "Thin Man" would be a very long device, and the name came from the Dashiell Hammett detective novel and series of movies of the same name; the "Fat Man" bomb would be round and fat and was named after Sydney Greenstreet's character in The Maltese Falcon (from Hammett's novel). "Little Boy" would come last and be named only to contrast to the "Thin Man" bomb. This differs from the unsupported, abandoned theory that "Fat Man" was named after Churchill and "Thin Man" after Roosevelt. After receiving an identification card noting that his civilian noncombatant duties were commensurate in profile to the Army of the United States rank of colonel (an administrative designation only ostensibly valid if he were captured as a prisoner of war under the 1929 Geneva Convention, although he was frequently afforded salutations and other perquisites of the rank in practice by military personnel while traveling), Serber was to go on "Big Stink", the camera plane for the Nagasaki mission, as a technical advisor; however, it left without him when group operations officer Major James I. Hopkins ordered him off the plane because he had forgotten his parachute, reportedly after the B 29 had already taxied onto the runway. Since Serber was the only crew member who knew how to operate the high speed camera, Hopkins had to be instructed by radio from Tinian on its use. Serber was with the first American team to enter Hiroshima and Nagasaki to assess the results of the atomic bombing of the two cities.
Соғыстан кейінгі жұмыс және жеке өмір
Оппенгеймер соғыс аяқталғаннан кейін Серберді Беркли физика факультетіне жұмысқа алуға тырысқанмен, бұл көп ұзамай, мүмкін, факультет төрағасы Раймонд Тайер Бирджтің антисемитизміне байланысты сәтсіз аяқталды. Бирдж бұрын Иллинойс университетінен ұсыныс алғаннан кейін Серберге тұрақты қызметке тағайындаудан бас тартып, «бір еврей факультетте жетерлік» деген пікір білдірген. Оппенгеймер оны Эрнест Лоуренстің басшылығымен Беркли радиациялық зертханасының теориялық бөлімінің жетекшісі етіп тағайындады; алайда, оның ұстазы 1947 жылы саясатқа кеңес беруге және Жоғары оқу институының президенті болуға көшкен кезде, Сербер оның курстарын жиі алып, нәтижесінде Беркли факультетіне қабылдануына себеп болды. 1948 жылы Сербер анонимді айыптауларға қарсы өзін қорғауына тура келді, себебі оның әйелі Шарлоттаның отбасы социалистік көзқарастағы еврей зиялыларынан тұрған, сондай-ақ ол термоядролық бомбаның мүмкіндігін талқылау кезінде саясаттан аулақ болуға тырысқандықтан Эдвард Теллермен дауласты. Сол жылы өткен тыңдауда ол қандай да бір құқықбұзушылыққа қатысқан жоқ деп танылды, бірақ 1952 жылы жапондық физика конференциясына қатысуға қажетті қауіпсіздік рұқсатынан айырылды, бұл оның Теллер төрағалық ететін Қорғаныс министрлігінің консультативтік тобына қосылудан бас тартуына әкелді. 1950 жылы Беркли қызметкерлері үшін Леверинг заңымен талап етілген адалдық сертіне қарсылықпен қол қойғандықтан, Оппенгеймер мен консервативті Лоуренс арасындағы өршіген антагонизм оның кетіп қалуына себеп болды. 1951 жылы ол Манхэттен жобасының әріптесі И.И. Рабидің шақыруымен Колумбия университетінде физика профессоры болды. 1975 жылдан 1978 жылға дейін, профессор-эмеритус болып зейнеткерлікке шыққанға дейін, факультет төрағасы қызметін атқарды. Колумбияда Сербер болашақ Нобель сыйлығының лауреаты Леон Купердің докторлық диссертациясына жетекшілік етті. Ол сондай-ақ Абрахам Пайспен мезондық зерттеулер бойынша ынтымақтастық жасады және күшті байланысты талдаудың жетілдірілген әдісі болып табылатын Сербер-Данкофф әдісін жасады. Ол сонымен қатар көптеген зертханаларға, компанияларға және комиссияларға кеңес берді, соның ішінде Брукхейвен ұлттық зертханасы (онда ол оқу жылында аптасына бір күн және жиырма жыл бойы кейде жазғы демалыста жұмыс істеді) және Фермилаб, протон-протон тізбекті реакциясы және бөлшектер үдеткіштерінің фокустық қасиеттері саласындағы маман ретінде. Ол идеологиялық көзқарастардан мүлдем алыс болғанымен, бұрынғы қауіпсіздік рұқсатының мәселелері мен Вьетнам соғысына қарсылығына байланысты Қорғаныс министрлігімен байланысты JASON консультациялық тобына қосылудан бас тартты. Паркинсон ауруының диагнозы қойылғаннан кейін Шарлотта Сербер депрессияға шалдығып, 1967 жылдың 22 мамырында ұйықтайтын таблеткаларды шамадан тыс қабылдап, өз өмірін өз қолымен аяқтады. Содан кейін Сербер 1967 жылдың ақпанында жесір қалған Китти Оппенгеймермен қарым-қатынасқа түсті. Ол оны 16 метрлік (52 фут) ял сатып алуға көндірді, олар Нью-Йорктен Гренадаға дейін теңізде саяхаттады. 1972 жылы олар 52 футтық (16 метрлік) кетч сатып алды, Сербердің демалысы кезінде Панама каналы арқылы Галапагос аралдары мен Таити арқылы Жапонияға баруды жоспарлады. Олар жолға шықты, бірақ Китти ауырып қалды және Горгас ауруханасына жеткізілді, онда 1972 жылдың 27 қазанында эмболиядан қайтыс болды. Сербер мен Тони Оппенгеймер оның күлін АҚШ-тың Виргин аралдарындағы Сент-Джонда, Оппенгеймерлердің ұзақ жылдар бойы демалыс шеккен үйіне жақын жерге шашыратып жіберді, ол оны пайдалануды жалғастырды. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін 1979 жылы АҚШ-тың Виргин аралдарындағы Сент-Томас қаласынан шыққан мата суретшісі Фиона Сент-Клэрге үйленді. Ол оның ұлы Захарияны өсінді және 1980 жылдың қарашасында тағы бір ұлы, Уильям дүниеге келді. 1971 жылы Америка физикалық қоғамының президенті болды. Бір жылдан кейін Серберге Ж. Роберт Оппенгеймердің естелік сыйлығы табысталды. Сербер 1980 жылғы «Троицадан кейінгі күн» (The Day After Trinity) Оскарға ұсынылған деректі фильмінде де көрінеді. Сербер 1997 жылдың 1 маусымында Манхэттендегі үйінде мидың қатерлі ісігіне жасалған операциядан кейінгі асқынулар салдарынан қайтыс болды.
Although Oppenheimer sought an appointment for Serber in the Berkeley physics department following the end of the war, this was soon forestalled, possibly because of the anti Semitism of department chair Raymond Thayer Birge. Birge had previously refused to offer a tenure track appointment to Serber after he received his University of Illinois offer, opining that "one Jew in the department is enough." Oppenheimer prevailed in placing him as head of the theoretical division of the Berkeley Radiation Laboratory under Ernest Lawrence; however, as his mentor segued into policy consultancies and the presidency of the Institute for Advanced Study in 1947, Serber frequently took over his courses, ultimately resulting in his appointment to the Berkeley faculty. In 1948, Serber had to defend himself against anonymous accusations of disloyalty, mostly because his wife Charlotte's family were Jewish intellectuals with socialist leanings, and also because he tried to remove politics from discussions of the feasibility of the fusion bomb, leading to arguments with Edward Teller. Although he had been cleared of any potential wrongdoing at a subsequent hearing that year, he was denied a prerequisite security clearance for a Japanese physics conference in 1952, precipitating his refusal to join a Teller chaired Department of Defense advisory group. While he reluctantly signed the loyalty oath stipulated by the Levering Act for Berkeley personnel in 1950, growing antagonism between Oppenheimer and the more conservative Lawrence eventually spurred his departure. In 1951, he became a professor of physics at Columbia University at the behest of Manhattan Project colleague I. I. Rabi. He served as chair of the department from 1975 until his retirement as professor emeritus in 1978. At Columbia, Serber served as doctoral advisor to future Nobelist Leon Cooper. He also collaborated with Abraham Pais on meson studies and developed the Serber Dancoff method, a refined technique for analyzing strong coupling. He also consulted numerous labs, businesses, and commissions, including Brookhaven National Laboratory (where he worked one day a week during the academic year and occasional summers for twenty years) and Fermilab, as a specialist in the proton–proton chain reaction and the focusing properties of particle accelerators. Although largely bereft of any ideology, he refused to join the Defense Department affiliated JASON consulting group because of his previous clearance issues and opposition to the Vietnam War. After being diagnosed with Parkinson's disease, Charlotte Serber suffered from depression and took her own life with an overdose of sleeping pills on May 22, 1967. Serber then entered a relationship with Kitty Oppenheimer, who had been widowed in February 1967. She talked him into buying a 52 feet (16 m) yawl, which they sailed from New York to Grenada. In 1972, they purchased a 52 feet (16 m) ketch, with the intention of sailing through the Panama Canal and to Japan via the Galapagos Islands and Tahiti during Serber's sabbatical. They set out, but Kitty became ill, and was taken to Gorgas Hospital, where she died of an embolism on October 27, 1972. Serber and Toni Oppenheimer scattered her cremains near the Oppenheimers' longtime vacation home in Saint John, U. S. Virgin Islands, which he continued to use. Following his retirement, he married Fiona St. Clair, a fabric designer from Saint Thomas, U. S. Virgin Islands, in 1979. He adopted her son Zachariah, and they had another son, William, in November 1980. He served as president of the American Physical Society in 1971. A year later, Serber was awarded the J. Robert Oppenheimer Memorial Prize. Serber appears in the Oscar nominated documentary The Day After Trinity (1980). Serber died June 1, 1997, at his home in Manhattan from complications of surgery for brain cancer.
Танымал мәдениетте
Ол Кристофер Ноланның 2023 жылғы "Оппенгеймер" фильмінде Майкл Ангараномен сомдалды.
He was portrayed by Michael Angarano in Christopher Nolan's 2023 film Oppenheimer.