Кіріспе

Наин (инуит тілі: Nunainguk) – Канаданың Ньюфаундленд және Лабрадор провинциясындағы ең солтүстік тұрақты елді мекен, Нуньатсиявут аймағында орналасқан. Happy Valley Goose Bay қаласынан әуемен шамамен [қашықтық] қашықтықта жатыр. Қала 1771 жылы Йенс Хавен және басқа миссионерлердің Моравия миссиясы ретінде құрылған. 2021 жылғы мәліметтер бойынша, халық саны 1204 адамды құрайды, олардың көп бөлігі инуиттер және аралас инуит-еуропалықтар.

Тарих

Наин қаласы 1771 жылы моравия миссионерлерімен құрылған. Бұл Канададағы ең көне тұрақты инуит елді мекендерінің бірі, ал Нунавут және Нунавиктегі көптеген қауымдар 1950 жылдары немесе одан кейін құрылған. Сонымен қатар, Наин Лабрадордағы Солтүстік-Батыс өзенінен кейін үздіксіз қоныстанған ең көне қауым болып табылады. Наин "Ноньнюк", "Нуньнок" және "Нуньингоак" деп те аталады. Миссионерлер Хопдейл және солтүстік аймақтардағы Хеброн, Окак сияқты жерлерде де бекеттер ашты. Наинде алғашқы болып крещениеден өткен инук – Кингмингус есімді ер адам болды, ол дінге келгеннен кейін "Петрус" есімін алды, содан кейін Оңтүстік Лабрадорға оралды, онда ол "Петрус Кингмингус" деп танылды және 1800 жылы қайтыс болды. Көптеген инуиттер Оңтүстіктен крещение алу үшін Солтүстікке, моравиялықтарға сапар шегіп, сосын өздерінің елді мекендеріне қайтатын. Моравиялықтар тек Солтүстік аймақтарда ғана бекеттер құрды, себебі Ньюфаундленд колониясы Оңтүстік Лабрадорды отарлауды жоспарлаған. 1773 жылы Наинде 250-ден астам инуит тұрғаны хабарланды. 1959 жылы Хеброн және Нутак тұрғындары Наин, Хопдейл, Макковик және Бақытты Аңғардағы Гус шығанағына көшірілді. Бұл көшіру Хеброн және Нутак тұрғындарына зор әсер етті, себебі Наиндегі (және басқа да қауымдардағы) жер жағдайы өте ерекше болды (аң аулауда қиындықтар тудырды) және көптеген отбасылар бөлініп кетті. Хеброн мен Нутактан шыққан көптеген отбасылар кедейлік пен маскүнемдікке тап болды. 2005 жылы провинциялық үкімет көшірулер үшін өтініш айтты. 1959 жылы Хеброндегі моравиялық миссия үкіметтің қысымымен жабылғаннан кейін көптеген Хеброн инуиттері провинциялық үкімет тарапынан Наинге көшірілді. 2016 жылы Google Street View сервисі Наиндегі әртүрлі көшелердің суреттерін жүктеді. Наин – Лабрадордағы суреттері бар сирек қауымдардың бірі.

Нуннациявут

2005 жылдың 1 желтоқсанында Наин Нунациявут автономды аймағының әкімшілік орталығы болды, бұл атау Лабрадор инуиттері Лабрадор инуиттерінің жер дауы туралы заң Канада үкіметі мен Лабрадор инуиттері тарапынан сәтті ратификацияланған кезде таңдаған. Оңтүстікке қарай орналасқан Хопдейл – заң шығару орталығы. Жер дауы Солтүстік Лабрадор мен Солтүстік-Шығыс Квебектегі Нунациявут үкіметіне шектеулі өзін-өзі басқару құқығын береді, сондай-ақ жер мен аборигендік құқықтарды мойындайды. Лабрадор инуиттері бұл жердің тікелей иелері емес, бірақ олар аборигендер ретінде дәстүрлі жер пайдалануға қатысты арнайы құқықтарға ие. Алайда, Лабрадор инуиттері қоныстану аймағында, ресми түрде Лабрадор инуиттерінің жері деп белгіленген жерлерге ие болады. Келісім сонымен қатар ЛИСА аумағындағы шамамен 70 мың гектар жерді қамтитын Торнгат таулары ұлттық паркінің қорығын құруды көздейді.

География

Наин Юнити шығанағының солтүстік жағында, кішкентай шығанақта орналасқан. Шығанақ Атлант мұхитына ашық, бірақ Наин портын көптеген аралдар қорғайды, олардың ең ірісі – Пауыл аралы. Наиннен ашық Лабрадор теңізіне дейін шамамен Strathcona Run арқылы шығысқа қарай жол жүреді.

Климат

Солтүстік Американың батыс жағалауындағы Кетчиканмен немесе Еуропадағы Мәскеу мен Оңтүстік Скандинавиямен бірдей ендікте орналасқан болса да, Лабрадор ағынының әсерінен Найн қаласында полярлық климатқа (ET) жақын маргиналды субарктикалық климат (Dfc) қалыптасады. Бұл жағдай солтүстік жарты шардың жағалауындағы ең оңтүстік ағаш шегінің пайда болуына себеп болады. Оңтүстіктегі тундра әлі де үздіріліссіз тоң қабатының кең таралған аймағынан гөрі, сирек тоң қабаты аймағында орналасқан. Исландиялық төмен қысым белдемінің дерлік үнемі болуы салдарынан, жауын-шашын, жаңбыр және қар түрінде, осылай тұрақты түрде суық климат үшін ерекше көп болады, ал қардың орташа жылдық мөлшері құрайды. Жер бетіндегі қардың орташа тереңдігі наурыз айының соңында шамамен тең болады. Жазда жағадан жел соққан кезде кейде өте жылы ауа райы болады.

Білім беру нысандары

Наинде бір балабақшадан ІІІ деңгейге дейінгі Jens Haven Memorial мектебі бар, ол екі ғимаратқа бөлінген. Бір ғимаратта бастауыш сыныптар (балабақшадан 3-сыныпқа дейін) оқытылады, ал екіншісінде жоғары бастауыш және орта сыныптар (4-сыныптан ІІІ деңгейге дейін) орналасқан. Қалада сонымен қатар Канада академиясы ұсынатын ересектерге арналған негізгі білім беру (ABE) бағдарламасы да бар. Академия Канада бұл бағдарламаны Наинде және Лабрадордың Happy Valley-Goose Bay, Hopedale, Labrador City, Natuashish және Sheshatshiu сияқты қалалары мен ауылдарында жүзеге асырады.

Өнеркәсіп

Наин қаласының негізгі кәсібі – балық аулау. Балық аулау маусымы аяқталған соң, қыс айларында дәстүрлі аң ауру және құрлы қаптап аулау іс-әрекеттері жалғаса береді. Войзи шығанағындағы никель кені Наин қаласының оңтүстік-батысында шамамен орналасқан.