Кіріспе

Американдық бизнесмен (1870–1954)

Пьер Самуэль дю Понт (/d//uː/'/p//ɒ//n//t/; 15 қаңтар 1870 – 4 сәуір 1954) – американдық кәсіпкер, бизнесмен, меценат және танымал дю Понт отбасының мүшесі. Ол 1915–1919 жылдары «DuPont» компаниясының президенті болды және 1940 жылға дейін директорлар кеңесінде қызмет етті. Сонымен қатар, ол 1915–1920 жылдары «General Motors» компаниясын басқарды, 1920 жылы «GM» президенті болды және 1928 жылға дейін «GM» директорлар кеңесінде болды. Басқа да маңызды жетістіктерінің бірі – ол 1931 жылы ашылған Эмпайр Стейт Билдингтің құрылтайшы директорлар кеңесінің мүшесі болды.

Ерте өмір

Дю Понт 1870 жылдың 15 қаңтарында Делавэр штатының Уилмингтон қаласына жақын жердегі отбасылық мүлікте дүниеге келді. Оның аты шұғылалы атасы Пьер Самуэль дю Понт де Немур есімімен аталған. Ол Ламмо дю Понт пен Мэри Белиннің үш ұлының үлкені болды. Оның бес буын бұрынғы атасы, сондай-ақ атымен аталған азамат, француз экономисі (Конституциялық жиналысқа сайланғаннан кейін "де Немур" атағы берілген) және дю Понт отбасының патриархы болды. Дю Понт де Немур Америкаға туыстарымен бірге, соның ішінде 1802 жылы DuPont компаниясын құрған ұлы Элютер Ирене дю Понтпен бірге көшіп келді, ал оның ұрпақтары келесі екі ғасырдың ең бай американдық бизнес династияларының бірін құрды. 1884 жылы оның әкесі өндірістік оқиғада қаза тапты. Он баланың ағасы болғандықтан, ол отбасының басшысы болды. Өмір бойы оның бауырлары, тіпті үлкен қарындастары да оны "әке" немесе "апа" деп атады. Ол МТИ-де оқып, 1890 жылы химия мамандығы бойынша бітірді.

Мансап

1890 жылы МТИ-ді бітіргеннен кейін ол Брэндивайн өзеніндегі Элютериан Миллстегі басқарушының көмекшісі болды. 1915 жылы Пьер басқаратын, сырттан келгендерді де қамтитын топ Кольманның акцияларын сатып алды. Алфред мұнан кейіпті көріп, Пьерге сенімділік бұзғаны үшін сотқа берді. Төрт жылдан кейін сот Пьердің пайдасына шешілді, бірақ оның Альфредпен қарым-қатынасы нашарлап, одан кейін ол Альфредпен сөйлеспеді. Пьер 1919 жылға дейін "Дюпон" компаниясының президенті қызметін атқарды. Пьер "Дюпон" компаниясына қазіргі заманғы басқару құрылымын және есеп жүргізу саясатын енгізіп, инвестициядан түсетін пайданы басты назарға алды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде компания одақтастармен жасалған қару-жарақ келісімдері бойынша алдын ала төлемдер есебінен тез өсті. Ол сондай-ақ басқа салаларда көптеген "Дюпон" компаниясының мүдделерін құрды.

General Motors компаниясы

1915 жылы Дюпонт General Motors компаниясының директоры болып сайланды. Ол компанияның табысына зор үлес қосты және компанияға үлкен жеке инвестиция жасады, сондай-ақ Джон Дж. Раскобтың автомобиль компаниясына инвестиция салу туралы ұсынысын қолдады. 1920 жылы Уильям С. Дюранттың орнын басып, General Motors президенті болды. 1923 жылы ол қызметтен кетіп, Альфред П. Слоан кішісі президенттік лауазымға тағайындалды. Пьер Дюпонт GM президенті Альфред Слоанның Раскобтың Демократиялық Ұлттық Комитетімен байланысы туралы дауға жауап ретінде GM төрағалығынан бас тартты. Дюпонт директорлар кеңесінен кеткен кезде GM әлемдегі ең ірі компания еді. Дюпонт көптеген кеңестер мен комиссиялар құрамында болды, сондай-ақ 1916 жылдан 1951 жылға дейін МИТ корпорациясының, университет басқармасының мүшесі болды. 1951 жылы басқармадан кеткен кезде ағасы Ламмоттпен бірге оған өмір бойы құрметті мүше атағы берілді. 2000 жылы DuPont MIT Alliance (DMA) құрылды. Келесі 10 жыл ішінде DuPont корпорациясы университетке 55 миллион доллар көмек көрсетіп, 20-ға жуық зерттеу жобасын қаржыландырды.

Кейінгі өмірі

1940 жылы Пьер Дюпон компаниясының директорлар кеңесінен зейнетке шықты. Ол сонымен қатар Делавэр штатының білім беру кеңесінің мүшесі болды және Делавэрдің мемлекеттік мектептеріне миллиондаған доллар сыйлық ретінде берді, Делавэрдегі тозығы жеткен негр мектептерін жаңартуға қаржы жұмсады. 1943 жылы оның генеалогиялық зерттеулерге арналған кітабы – «Дюпон отбасының генеалогиясы, 1739–1942» жарық көрді.

Жеке өмір

Ол 45 жасқа дейін отбасы құрмады. 1915 жылғы 16 қазанда анасы қайтыс болғаннан кейін, Пенсильвания штатының Скрантон қаласынан Генри Белиннің кіші қызы, өзінің бірінші туысы Элис Белинге (1872–1944) үйленді. Салтанатты рәсім Манхэттендегі 400 Парк-авенюде, оның ағасы Ф. Ламмот Белиннің үйінде өтті. Олар Пенсильвания заңы бірінші туыстардың үйленуіне тыйым салғандықтан Нью-Йорк қаласында неке қиды. Олардың балалары болмады. Ду Пон 1954 жылғы 4 сәуірде Делавэр штатының Уилмингтон қаласындағы Мемориал ауруханасында қайтыс болды. Лонгвудта жерлеу рәсімінен кейін, ол Брэндивайн өзенінің жанындағы Ду Пон отбасының зиратына жерленді.

Мұра

1917 жылы америкалық философиялық қоғамға мүше болып сайланды. 1919 жылы дю Понт Делавэр штатының білім беру кеңесіне мүше болды, ал 1920 жылдары кеңестің президенті болды. Сол кезде штат заңы ақ терілі салық төлеушілерден жиналған қаражатты қара нәсілді балаларға арналған мектептерді қаржыландыруға пайдалануға тыйым салған. Қара балаларға арналған мектептердің жағдайына қатты ренжіген дю Понт сексен алты жаңа мектеп ғимаратын салуға төрт миллион доллар сыйлады. 1927 жылға қарай ол Делавэрдегі мектеп оқушыларының 43%-ы үшін мектеп ғимараттарымен қамтамасыз еткені хабарланды. 1925 жылы дю Понт Делавэр штатының салық комиссары болып тағайындалды және осы лауазымын салық кеңсесін жаңғырту және салық жинау процесін тиімді ету үшін пайдаланды. Дю Понт Лонгвуд Гарденс жеке меншігін, оның әдемі бақтарымен, фонтандарымен және консерваториясымен жұртшылыққа ашқандығымен әйгілі. Оның құрылысына оның әлемнің көрнекті бақтарына жасаған халықаралық саяхаттары түрткі болды. Уилмингтондағы бұрынғы П. С. Дюпонт орта мектебі, қазіргі орта мектеп, оның құрметіне аталған. Делавэр университетіндегі Дюпонт залы да оның есімімен аталып, Инженерлік колледждің кеңселері мен зертханаларына иелік етеді. Дю Понт 1924 жылы Кеннетт орта мектебінің құрылысына және ашылуына 900 000 доллар көмектесті, бүгінгі шарамен есептегенде бұл сома 12,8 миллион доллардан астам құрайды.