Кіріспе

36-шы дауыс беру шарасы 2004 жылы АҚШ-тың Орегон штатындағы бастама болды. Ол Орегон Конституциясына некені бір еркек пен бір әйелдің одағы ретінде анықтау үшін түзетулер енгізді. Бұл бастама 2004 жылғы 2 қарашада өткен жалпы сайлауда 1,028,546 дауыспен қолдалып, 787,556 дауыспен қарсы дауыс берілді (57% - 43%). Бұл, АҚШ штаттарының бір жынысты некеге тыйым салатын конституциялық түзетулерінің бірі. Дегенмен, осы сайлау күніне немесе оған жақын уақытта қабылданған басқа да ұқсас дауыс беру шараларынан өзгеше, бұл түзету бір жынысты жұптар арасындағы азаматтық одақтарды тікелей тыйымдамады. 2014 жылдың 19 мамырында АҚШ федералды округтік сотының судьясы бұл шараны конституцияға қайшы деп жариялады, себебі ол АҚШ Конституциясының он төртінші түзетуіне енген тең қорғау құқығын бұзады деп шешті.

Саяси жағдай

Бұл шара Орегон некесін қорғау коалициясының бастамасымен, "некені бір ер және бір әйел арасындағы одақ ретінде сақтауға" бағытталған петиция арқылы дауысқа салынып, қабылданды. Коалиция Multnomah округі мен Benton округінде тіркелген бір жынысты некелерге жауап ретінде құрылды, себебі аталған округтердің комиссиялары Орегон Конституциясы мен Орегон заңдарын бір жынысты жұптарға неке куәлігі беруге рұқсат ететіндей түсіндірді. Бұл шараны қолдаушылар бір жынысты некеге қағида бойынша қарсы болды, сонымен қатар Multnomah округі комиссиясының шешім қабылдау жолына наразылық білдірді: комиссия некеге рұқсат беру туралы дауыс беруге дейін қоғамдық тыңдау өткізбеді және комиссарлардың бірі Лонни Робертс басқа комиссарлар куәліктер беруді бастағаннан кейін ғана бұл қадам туралы хабардар болды. Робертс шешімнің "сырттан жасалған" тәсілін сынап, өзге комиссарлар оның қарсылығын білгендіктен талқылауға қатыстырмағанын болжады. Сондай-ақ, қолдаушылар штаттық соттардың округтік комиссиялар сияқты бір қорытындыға келуіне, яғни штаттық конституция мен заң үкіметке бір жынысты некеге лицензия беруді талап ететініне жол бермеуді қалады – бұл мәселе бойынша бірнеше азаматтық құқықтарға қатысты сот істері шешілгенге дейін. Basic Rights Oregon "36-шы шараға" қарсы науқанды жүргізді. Шараға қарсылар бірнеше аргумент келтірді. Көптегендері бір жынысты некелерді қолдады. Сонымен қатар, кейбіреулер сайлаушылардың бір жынысты некеге қатысты пікірлеріне қарамастан, штаттық конституция неке саясатын анықтауға арналған орын емес, ол заңмен реттелуі керек деп мәлімдеді. Қарсыластар бұл шара штаттық конституцияға кемсітуші тіл қосады деп талас жасады, олар бұл тіл бұрынғы афроамерикандықтарға қарсы конституциялық тіл сияқты жағымсыз бағаланады деп болжады. Олар сондай-ақ, бұл шара бір жынысты жұптарға гетеросексуалды жұбайларға автоматты түрде берілетін жеңілдіктерден бас тартуға заңдық негіз ретінде пайдаланылуы мүмкін деп қорқады. Daniel June JD Journal-де жазғандай, судья Гарри Прегерсон оны конституцияға қайшы деп жариялап, тыйымды жойды, ол Эллисон Кларкқа оның гомосексуалды серігімен гетеросексуалды жұбайлар алатын жұмыс артықшылықтарын алуға құқығы бар деп шешті. 2014 жылдың 19 мамырында АҚШ округтік судьясы Майкл МакШейн Орегонның бір жынысты некеге конституциялық тыйымы конституцияға қайшы екенін мәлімдеді. Осыдан кейін Орегонда бір жынысты некелер заңды түрде танылды.

Сатирикалық аргументтер

Портленд шіркеуінің органшысы Марвин Деннис Мур Орегон штатының бірнеше референдумына, соның ішінде 36-шы референдумға сатирикалық пікірлер жазды. Мурдың бұл референдумды қолдайтын сияқты жазылған пікірлері ресми дауыс берушілерге таратылатын нұсқаулықта жарияланды. Мысалы, некенің мақсаты бала туу деп санайтын жақтастарға қарсылық білдіре отырып, ол "екі жылдың ішінде бала тудыра алмаған жұбайлардың неке куәліктері алынып тасталуы керек" деді. 36-шы референдумды қолдаушылар Мурдың пікірлерін нұсқаулықтың "Қолдайтын аргументтер" бөлімінде жариялауын сынады, бірақ Орегон штатының хатшысы кеңсесі заң бойынша олардың басқа амалы болмағанын, оның пікірлерін көрсетілгендей басып шығаруға міндетті екендерін мәлімдеді.