Кіріспе

Авиациядағы визуалды көмек

Дәл келу жолының көрсеткіші (PAPI) – әуежай ұшу-қону жолағының басында орналасқан, қонуға дайындалу кезінде көру арқылы түсуге көмектесетін шамдар жүйесі. Ол әдетте ұшу-қону жолағының сол жағында, ұшу-қону жолағының қону шегінен шамамен 300 метрдей қашықтықта орналасқан.

Тарих

Нақты ұшу жолын көрсету жүйесі алғаш рет 1974 жылы Тони Смит пен Дэвид Джонсон Англияның Бедфорд қаласындағы Корольдік әуе құралдары зерттеу орталығында (Royal Aircraft Establishment) ойлап тапты. Технологияны толықтай жетілдіруге тағы екі жыл кетті. Инженерлік фирма Research Engineers (RE) жобаға белсенді қатысып, алғашқы сынақтар үшін PAPI құрылғыларын жасап, жеткізді. Осы үлгі әлі күнге дейін қолданылуда. Смит пен Джонсонның еңбегі RAE-нің мақтау қағазымен, Аэронавтикалық қоғамның стипендиясымен, Америка Ұшу қауіпсіздігі қорының сыйлығымен және Британдық ұшқыштар гильдиясының алтын медалімен құрметтелді. NASA-ның ғарыш кемесі қауіпсіз қону үшін PAPI-ді пайдаланды, осыған байланысты Джонсон Ұлыбританияның жергілікті жаңалықтар мен телеарналарында сұхбат берді. Алдыңғы жылдамдық көрсеткіш жүйесі – визуалды жақындау беткейі көрсеткіші (VASI) тек төмен қарай бағыт беруді қамтамасыз етсе, PAPI жалын бастау кезіне дейін (әдетте ) дейін бағыт береді. 2008 жылы қыздырылатын шамдардың орнына жарықдиодты (LED) шамдарды пайдаланатын жаңа PAPI құрылғылары пайда болды. LED шамдар ICAO стандартындағы жарықтық қарқындылығы мен сәуле таралу талаптарын қанағаттандырады, ал LED-ге негізделген жүйелердің орташа қызмет ету мерзімі 50 000 сағаттан астам. LED шамдарын пайдалану арқасында құрылғының қуат тұтынуы айтарлықтай төмендейді. LED жүйелері тұрақты токпен жұмыс істейді, сондықтан тұрақты ток талаптары және LED шамдардың өзінің қуатты аз тұтынуы күн энергиясымен жұмыс істейтін PAPI құрылғыларын жасауға мүмкіндік берді, олар толығымен электр желісіне тәуелсіз жұмыс істей алады. PAPI жүйесі АҚШ-тың бірнеше ірі әуежайларында енгізіліп жатқан соңғы жақындау ұшу-қону жолағының белгілілігі (FAROS) жүйесімен бірге қолданылады, бұл ұшқыштарға бақылаудан тыс жағдайды алдын ала хабарлаусыз шешуге мүмкіндік береді. FAROS жүйесінде автоматты ұшу-қону жолағы сенсорлары көліктің ұшу-қону жолағына кіргенін анықтайды және егер кірсе, PAPI шамдарын жыпылықтайды, соның салдарынан ұшу-қону жолағына жақындап келе жатқан ұшақтың ұшқышына ұшу-қону жолағының қазір толық екенін ескертеді. Ұшқыш бұл жағдайды әуе қозғалысын басқарушыға хабарлап, айналып ұшу арқылы қақтығысты шешуге жауапты болады. Мұнара ұшу-қону жолағы тазарғанын растағаннан кейін, жерге бақылаушы PAPI-ді қалпына келтіреді, содан кейін қону операциялары қалыпты жағдайда жалғасады.