Кіріспе

Солтүстік теңіздегі бұрынғы мұнай кен орны

Брент кен орны Солтүстік теңіздің Шығыс Шетланд бассейнінде, Шотландияның Шетланд аралдарындағы Лервиктің солтүстік-шығысында орналасқан мұнай және газ кен орны. Су тереңдігі [мәлімет жоқ]. Shell UK Limited компаниясы басқаратын бұл кен орны 1971 жылы ашылған және бір кезде Ұлыбританияның теңіз активтерінің ең өнімді бөліктерінің бірі болған, бірақ қазір өндіріс экономикалық тұрғыдан тиімді емес деңгейге жетті. Брент кен орнының толық декоммиссиясы аяқталды, тек Brent C кен орны басқа кен орнынан өндіріс жүргізуде. 1971 жылы жартылай су астындағы "Staflo" бұрғылау платформасымен 211/26 1 ұңғымасы бұрғыланды. Бұл сол кезде үлкен жаңалық болды, себебі Шотландия мен Норвегияға ең жақын жер гранит және басқа да резервуарлық емес метаморфтық тау жыныстарынан құралған.

Атауы

Shell бастапқыда Ұлыбританиядағы барлық мұнай кен орындарын ашылу ретімен әліпбилік тәртіпте теңіз құстарының есімдерімен атады – Аук, Брент, Корморант, Дунлин, Эйдер, Фулмар және т.б. Брент – бұл Брент қазы, ал оның атауының бас әріптері орта юра дәуіріне жататын геологиялық бөлімшелерге берілді: Бром, Раннок, Этив, Несс және Тарберт формациялары, олардың әрқайсысы Шотландия таулы аймағындағы көлдердің атауын білдіреді.

Геология

Шығыс Шетланд бассейнінде орналасқан Брент, аймақтағы көптеген кен орындарының үлгісі болып табылады. Ол Брент формациясын ашып тұрған көлбеу қабатты жарылым блогынан тұрады, ал оның қасындағы шекаралық жарылымдар тереңдегі жақын орналасқан "дайындау" аймақтарынан көшіп келуге мүмкіндік береді, онда Киммеридж балшығы қабаты толық пісіп, көмірсутектерді бөліп шығарады. Әлемдік масштабта сирек кездесетін (бірақ осы бассейнде жиі болатын) жағдай бойынша, су қоймасының мөрі немесе қабаты (көмірсутектердің одан әрі жер бетіне қарай жылжуын тоқтатады) Киммеридж балшығынан немесе техникалық тұрғыдан Хизер формациясынан тұрады. Су қоймасының тереңдігі .

Өндіріс

Өндіріс 1976 жылғы 11 қарашада басталды, ал 1976 жылғы 13 желтоқсанда алғашқы танкер жүктелді. Brent кен орнындағы мұнайды төрт платформа SSW NNE бағытында орналастырылды. Біріншісі – 1975 жылғы тамызда Норвегиялық мердігерлер Stavanger қаласында салған бетон қабырғалы "Condeep" Brent Bravo. Одан кейін Methil қаласында Redpath Dorman Long компаниясы салған және 1976 жылғы мамырда орнатылған Brent Alpha болат конструкциясы; 1976 жылғы шілдеде Норвегиялық мердігерлер салған Brent Delta бетон қабырғалы платформасы; және 1978 жылғы маусымда McAlpine/Sea Tank компаниясы салған Brent Charlie бетон базасы орнатылды. 2004 жылға қарай, кен орны коллектор арқылы мұнай өндіруді жалғастырып келді (барлық Brent Alpha сұйықтықтары Brent Bravo арқылы өндіріледі). Бесінші құрылым, жүзбелі Brent Spar, сақтау және танкерлерді тиеу платформасы ретінде қызмет етті және кен орнының құрылысы басталғанда орнатылды. Бұл құрылымның "спар" дизайны оны Brent құрылымдарының ең танымал (мұнай өнеркәсібінен тыс) атауына ие етті. Кен орнында сонымен қатар "Brent Flare" деп аталатын қашықтағы факел де болды, ол газ өңдеу және экспорттау жабдықтары орнатылғанға дейін артық газды жағып жою үшін пайдаланылды, сондай-ақ 1995-1996 жылдардың қысында газ шығаруға да қолданылды. Бұл құрылым 2005 жылы қызметтен шығарылып, ауыр көтеру баржасымен алынып тасталды. Brent Charlie платформасының үстіңгі бөлігін 1974 жылғы қаңтарда келісімшарт алған Matthew Hall Engineering жобалады. Бастапқыда 19 мұнай өндіру ұңғымасы, тоғыз су құю ұңғымасы, алты газ құю ұңғымасы және үш бос орын болды. Өндіріс қуаты күніне 8,5 миллион стандартты куб метр газды құрады. Үш өндіріс желісі болды, әрқайсысы төрт сатылы ажырату жүйесімен жабдықталған, ал бірінші сатыдағы ажырағыштар 9,6 бар қысымда жұмыс істеді. 14 су асты сақтау ұяларының сыйымдылығы электр энергиясын өндіру үшін үш 12 МВт Rolls Royce Avon газ турбинасы қолданылды. Үстіңгі қабатта 120 адамға арналған тұрғын үйлер болды. 14 модульдің салмағы 34 000 тоннаны құрады. 1990 жылдардың ортасында кен орнында 1,3 миллиард фунт стерлингтік жаңарту жобасы жүргізілді, ол резервуардың барлық бөлігін қысымсыздандыруды және төрт Brent платформасының үшеуінде кең ауқымды өзгерістер енгізуді қамтыды. Бұл оларды төмен қысыммен жұмыс істеуге көшірді, резервуардан маңызды көлемде табиғи газды ашып, кен орнының қызмет ету мерзімін 2010 жылдан асырды. Кен орнының ең жоғары өндіріс деңгейі 1982 жылы күніне 504 000 баррельге жетті және 2008 жылға қарай шамамен үш миллиард баррель мұнай эквиваленті өндірілді. Brent кен орнын тоқтату жобасы 2006 жылы басталды. Brent Delta 2011 жылғы желтоқсанда өндірісті тоқтатқан алғашқы платформа болды, ал Brent Alpha және Bravo платформалары 2014 жылғы қарашада, Brent Charlie 2021 жылғы наурызда өндірісті тоқтатты.

Ажырату

2020 жылдың наурызында Ұлыбритания үкіметі Брент құбырларын жою бағдарламасын мақұлдады. Жою жоспарына сәйкес, «Дельта», «Чарли» және «Браво» платформаларының гравитациялық негізді құрылымдары (ГНҚ), «Альфа» платформасының тіректері, бұрғылау қалдықтары және ГНҚ ұяшықтарының ішіндегі заттар алаңнан шығарылмайды. ГНҚ су асты сақтау ұяшықтары шикі мұнайды танкерлерге немесе құбырларға сорудан бұрын уақытша сақтау үшін пайдаланылды. Брент кен орны кезең-кезеңмен жойылуда. Брент Дельта платформасының үстіңгі бөлігін жою бағдарламасы Ұлыбритания үкіметімен 2015 жылдың шілдесінде, ал «Альфа», «Браво» және «Чарли» платформалары үшін 2018 жылдың тамызында мақұлдалды. Брент Дельта платформасының шамамен 24 200 тонна салмақтағы үстіңгі бөлігі 2017 жылдың сәуірінде бір көтерумен алынып, қайта өңдеу үшін Хартлпулге тасымалданды. Үстіңгі бөлік 2019 жылдың ақпанына дейін толықтай демонтаждалды. Брент Браво платформасының шамамен 25 000 тонна салмақтағы үстіңгі бөлігі 2019 жылдың маусымында бір көтерумен алынып тасталды. Қазіргі уақытта үстіңгі бөлік демонтаждалып, қайта өңделуде. Брент Браво және Дельта платформаларының тіректері ГНҚ су асты сақтау ұяшықтарымен бірге орналасқан күйде қалады. Бұл Брент Чарли платформасына да қатысты. ГНҚ сақтау ұяшықтарының ішінде қалдық көмірсутектер мен радиоактивті улы элементтер болуы мүмкін.

Жұмысшыларға қатысты әуе оқиғалары

1979 жылы 31 шілдеде Dan Air қатты қанатты ұшағы Сумбург әуежайынан ұшып кетуге тырысқанда апатқа ұшырады. Рейс Брент-филд жұмысшыларын Абердинге қайтарып әкеліп жатқан. 17 адам қаза тапты. Ұшақ 1962 жылы жасалған, бұрынғы Aerolineas Argentinas HS 748 ұшағы еді. Апаттың басты себебі – жұмыс істемей қалған жел тежегіші болды. Екінші пилоттың денесінде транквилизатор табылды. Ол осы типтегі ұшақта 100 сағаттан аз уақыт ұшқандықтан, басқаруды кім жүргізгені белгісіз. 1986 жылы 6 қарашада Boeing Vertol BV234 Chinook G BWFC тікұшағы Сумбург әуежайына қонғанда апатқа ұшырады. Рейс Брент-филдтен қайтып келе жатқан. 45 адам қаза тауып, 2 адам аман қалды, олардың бірі – пилот. Апаттың себебі – берілістегі ақаулық, нәтижесінде қос роторлық пернелер соқтығысты. 1990 жылы 25 шілдеде Sikorsky S61 N G BEWL тікұшағы Brent Spar-ға қонуға тырысқанда апатқа ұшырады. 6 адам қаза тапты, оның ішінде екі пилот та болды. Апаттың себебі пилоттың қателігі және тікұшақ алаңының конструкциясы еді.