Кіріспе

Жаңа Зеландия саясаткері

Морис Дональд Уильямсон (6 наурыз 1951 жылы туған) – Жаңа Зеландия саясаткері және бұрынғы дипломат. Уильямсон 30 жыл бойы Жаңа Зеландия Парламентіндегі Пакуранга округінен Ұлттық партиясының депутаты болды. Осы кезеңде ол Төртінші және Бесінші Ұлттық үкіметтерде министр қызметін атқарды, оның ішінде көлік министрі, телерадио хабарларын тарату министрі, жергілікті басқару министрі, кеден министрі және статистика министрі болып қызмет етті. Парламенттен зейнетке шыққаннан кейін Уильямсон 2017 жылдан 2021 жылға дейін Лос-Анджелесте Жаңа Зеландияның бас консулы болды. 2022 жылы ол саясатқа қайта оралып, Окленд қалалық кеңесінің Ховик округінен сайлауға сәтті түсті.

Парламент мүшесі

Уильямсон 1987 жылғы жалпы сайлаудан бастап Пакуранга округінен сайланған, Жаңа Зеландиядағы орталық-оң саяси партиясы – Ұлттық партиясының парламент мүшесі болды. Ол бірнеше министрлік қызметтерді атқарды, оның ішінде Коммуникациялар министрі, Хабар тарату министрі, Көлік министрі, Ғылым және технология министрі, сондай-ақ 1990-1996 жылдар аралығында Денсаулық сақтау министрінің орынбасары болды. Ол проституция заңнамасын реформалауды ынталы түрде қолдады. 2005 жылғы сайлау кампаниясы Ұлттық партияның Жаңа Зеландия бойынша ең табысты нәтижелерінің бірін көрсетті.

Тоқтатулар

Ол 2003 жылғы 22 шілдеде Ұлттық партияның лидері Билл Инглишті сынауын тоқтатудан бас тарғаннан кейін, сайлаудағы нашар нәтижелерге Билл Инглишті кінәлі деп айыптағандықтан партиядан шеттетілді. Билл Инглиштің орнына Дон Браш келгеннен кейін Уильямсон қызметке қайта орналастырылды. Шеттетілгеннен кейін Уильямсон Ұлттық партияда белсенді рөл атқарды және 2008 жылы партия тізімінде сегізінші орынға көтерілді. 2014 жылғы 1 мамырда ол премьер-министр Джон Кей "өтте ауыр қателік" деп атағаннан кейін министрлік лауазымдарынан кетті. Премьер-министр Уильямсонның полицияға телефон соққанда, бизнесмен және Ұлттық партияның демеушісі Донгхуа Люға қатысты қозғалған қылмыстық іс туралы ақпарат сұрағанын мәлімдеді. Уильямсон полицияға процеске араласпағанын, тек "Лю мырза Жаңа Зеландияға көп инвестиция салуда, сондықтан полицияның ісіне толық сенімді болуын қамтамасыз ету үшін мәселенің қаралып жатынын білгісі келгенін" айтты.

Шыншыл пікірлер

Уильямсон ашық пікірлерімен және көбінесе дау тудыратын юморымен танылды. 2011 жылы ол конференция аудиториясына сөз сөйлеген кезде дөңгелек әңгімелер айтқандығы үшін дауға себеп болды. Бірде ол самоандық спикерге "құжаттарың ретімен ба?" деп әзіл айтты. Кейін ол: "Мұсылмандар мен жаңазеландиялықтардың (кивилердің) арасындағы айырмашылық неде? Мұсылмандар зина жасап, таспен жазаланады, ал жаңазеландиялықтар тасқа басылып, содан кейін зина жасайды" деді. 2015 жылы премьер-министр Джон Кей, Уильямсонды тағы бір сөзінде "сексистік" пікір айтқан деп айыптағаннан кейін, оны "ерекше" және "күшті юмор сезіміне" ие тұлға деп қорғады. Кейін ол өтініш білдірді. Ал 2007 жылы, Уильямсон телеарнадағы семіздік туралы репортажға жауап ретінде жіберген электрондық хаты үшін сынап тасталды: "Егер кейбір адамдар қанша тырысса да салмақтан айырыла алмаса, неліктен нацистік концлагерьлерде семіз адамдар болмады?"

Жаңа Зеландияның 49-шы және 50-ші парламенттері

2008 жылғы жалпы сайлаудан кейін Ұлттық партия үш сенім және қолдау серіктесімен азшылық үкімет құрды. Оның тізімде жоғары орны болғанына қарамастан, Уильямсон сайлау науқаны кезінде партияның жол төлемі саясаты бойынша жасаған қателіктерінің салдарынан кабинетке кіргізілмеді. Оған Кеден, Құрылыс және құрылыс, Статистика және Шағын бизнес салаларындағы министрлік міндеттер жүктелді. Оның басқаруындағы маңызды мәселелердің бірі – жалғасып келе жатқан «нұсқаусыз үйлер» дағдарысы болды, ол оның ауқымдылығына байланысты үкіметтің «қайран қалдырғанын» айтты. 2009 жылдың маусым айында Ричард Уорт, премьер-министр Джон Кей оның әйелдермен қарым-қатынасына байланысты айыптауларға байланысты оған сенімсіздік білдіргеннен кейін парламенттен кетті. Уильямсон Уорттың Ішкі істер, Ұлттық кітапхана және Жаңа Зеландия мұрағаттары портфелінің міндетін атқарушысы болып тағайындалды, кейін бұл портфельдер Натан Гайға берілді. Жаңа Зеландияның 50-ші Парламенті сайланғаннан кейін Уильямсон өзінің орындығына қайта оралды және Ұлттық партия басқаратын үкіметтің екінші мерзімінде министр болып қайта тағайындалды. Уильямсон 2008 жылғы Кеден, Жер туралы ақпарат және Құрылыс және құрылыс портфельдерін сақтап қалды, бірақ жаңа Ұлттық-ACT сенім және қолдау келісімі аясында Шағын бизнес министрі лауазымын Джон Банкске жоғалтты. Уильямсон 2014 жылдың 1 мамырында барлық министрлік лауазымдарынан кеткенге дейін Джо Гудхью, Честер Борроуз және Крис Тремейнмен бірге Министрлер кабинетінен тыс министр болып қызмет етті. Ол 2017 жылғы сайлауда Парламентке сайланбау ниетін білдірді.

Көлік саласындағы адвокация

2003 жылы Уильямсон "қалалар қоғамдық көлікті жаңартуға қорларын бекер жұмсады, бірақ көлік көпшілік үшін басты таңдау болып қала береді" деген пікірді айтты және жергілікті билік жолдарды күтіп-ұстау мен қоғамдық көлікке бөлінетін субсидияларды тоқтату қажет деді. Бұрынғы Көлік министрі және жергілікті депутат болған Уильямсон автожолдар мен жол құрылысы жобаларын ұзақ жылдар бойы қолдап, жақтады. 2005 жылы ол Оклендтің автокөлік желісін кеңейту үшін Шығыс көлік дәлізі автожолын салуды қолдады, қалада автожолдар жетіспейтінін айтты. 2008 жылғы жалпы сайлауда Ұлттық партияның көлік саласы жөніндегі өкілі ретінде ол жаңа автожолдар салуға мүмкіндік беру үшін жол төлемін қолдағандығы үшін пікір қақтығысына себеп болды. 2015 жылы ол өзінің Пакуранга сайлау округіндегі екі жергілікті жолды мемлекеттік трассалар деп жариялауды ұсынды, себебі Окленд Транспорт жоспарлау кезінде қоғамдық көлік инфрақұрылымына тым көп мән беріп отыр деп санайды.

"Үлкен гейлік "жаңбыр" сөздері

2013 жылдың сәуірінде Уильямсон бір жынысты некелерді заңдастырған «Неке (Неке туралы анықтама) туралы» түзету заң жобасын қолдады және үшінші оқылым алдында есте қаларлық сөз сөйледі. «Мен алған хабарлардың бірі – осы заң жобасы құрғақшылыққа себеп болды. Ал бүгін таңертең Пакуранга сайлау округінде қатты жаңбыр жауды. Менің сайлау округімде керемет үлкен гей-жасыл радугасы пайда болды». Уильямсонның саркастикалық және шыншыл көзқарасымен, оның сөзі келесі бірнеше күн ішінде жүздеген мың рет қаралып, The Huffington Post және Gawker сияқты танымал жаңалықтар сайттарында жарияланды. Уильямсон «Элен ДеДженерес Шоу» бағдарламасына шақыру алғанын, бірақ министрлердің сыйлық қабылдау ережелеріне байланысты одан бас тартуға тура келгенін айтты. Кейін премьер-министр Уильямсонға шоуға қатысуға рұқсат берді, егер ол алған барлық ақшаны қайырымдылыққа берсе. Уильямсонның сөзін оппозициялық саясаткерлер мен солшыл бағыттағы медиа сарапшылары жоғары бағалады.

Кейінгі мансабы және саясатқа оралуы

2017 жылғы сайлауда парламенттен кету ниетін білдіргеннен кейін, Уильямсон 2016 жылы Лос-Анджелесте Жаңа Зеландияның бас консулы болып тағайындалды. Ол келесі жылы қызметке кірісті. Уильямсон 2022 жылы Жаңа Зеландия саясатына оралып, Окленд қалалық кеңесіне Ховик округінен екі кеңесшінің бірі болып сайлауға түсті. Бұл округ бұрынғы Уильямсонның Пакураңга парламенттік сайлау округінің барлық аймағын қамтиды. Уильямсон қазіргі кеңесші Шарон Стюартпен бірлесіп сайлауға қатысты, және 2022 жылдың қазан айында Уильямсон мен Стюарт екеуі де сайланды, бұрынғы Ховик кеңесшісі Пол Янгты жеңіп шықты. Окленд қаласының мэрі Уэйн Браун Уильямсонды шығындарды бақылау және мемлекеттік сатып алу комитетінің төрағасы етіп тағайындады, оның міндетіне шығындарды қысқарту жолдарын табу кірді. Кеңесші ретінде Уильямсон терео маори тілін насихаттаушы плакаттарды "нашар" деп сипаттағаны үшін және Веллингтон қаласының мэрі Тори Уханауға қатысты "сексуалдық мәнді" пікірлер білдіргені үшін сынға ілікті.