Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жаңа Зеландия саясатшысы
New Zealand politician
Жас шағы мен отбасы
Марк 1954 жылғы 29 қаңтарда Мастертон қаласында Апити Стэнли Мака мен Те Ароха Маканың (құрметті есімі Грейс) ұлы болып дүниеге келді. Ол Пахиатуадағы алты пәкеха отбасының тәрбиесінде өсті, "Оларсыз тірі қалуға шамасым жоқ еді" деді. 1968-1970 жылдары Тараруа колледжінде білім алды. Марктің алғашқы әйелі Гейл (құрметті есімі Берри) Марк болды, олардың төрт баласы бар. Маора партиясының бұрынғы депутаты Марама Фокс – Маркпен туыс. Марк 1971-1990 жылдар аралығында әскери қызметтен өтті, 1982-1983 жылдары Синайдағы көпұлтты күштер мен бақылаушылар құрамында 13 айлық міндетін өтеді. NZSAS-қа қабылданудан бас тартылғаннан кейін, ол 1985-1986 жылдары Оман Сұлтанына техникалық штаб офицері ретінде жұмыс істеді, содан кейін Оман Сұлтанының Қарулы күштеріне қосылды. 1986-1990 жылдары Сұлтаның арнайы күштерінің электр және механикалық инженерлік бөлімінде электр және механикалық инженер болып қызмет етті. Бұл әрекеттері сәтсіз аяқталғаннан кейін, ол "New Zealand First" партиясына қосылды. 1996 жылғы сайлаудан бастап 2008 жылғы сайлауда партиясының бірде-бір орын сақтап қалуға сәттілік таба алмағанға дейін, ол тізімдік депутат болды. Жаңа Зеландия біріншілігі мен Ұлттық партия арасындағы (1996-1998) коалиция кезінде ол үкіметтің аға қамшысы болды. 2006 жылдың тамызында Жаңа Зеландияның TV3 телеарнасына Марк басқа депутатқа саусағын қайта-қайта көрсеткені үшін үш күнге парламентте түсіруге тыйым салынды. 2009 жылы Марк бұқаралық ақпарат құралдарына өзінің әлі де "New Zealand First" партиясына мүше екенін, бірақ "белсенді емес" екенін және басқа партиядан парламентке сайлану мүмкіндігін жоққа шығармайтынын мәлімдеді.
Mark was born in Masterton on 29 January 1954, the son of Apiti Stanley Maaka and Te Aroha Maaka (née Grace). He was fostered with six Pākehā foster families in Pahiatua, saying "I wouldn’t have survived without them". He was educated at Tararua College from 1968 to 1970. Mark's first wife was Gail (née Berry) Mark, and the couple had four children. Marama Fox, formerly a Māori Party MP is a cousin of Mark. Mark pursued a military career between 1971 and 1990, Mark served a 13 month tour of duty in the Sinai with the Multinational Force and Observers in 1982–83. After being refused entry into the NZSAS, he was contracted to the Sultanate of Oman as a technical staff officer from 1985 to 1986, and then joined the Sultan of Oman's Armed Forces becoming an electrical and mechanical engineering officer in the Sultan's Special Force Electrical and Mechanical Engineers between 1986 and 1990. When these failed, he joined New Zealand First. He was a list MP from the 1996 election until his party's failure to retain any seats in the 2008 election. During the (1996–98) coalition between New Zealand First and the National Party, he was the government's Senior Whip. The New Zealand television channel TV3 was banned for three days from filming in Parliament in August 2006 for showing Mark repeatedly giving the finger to another MP. In 2009, Mark told media that while he still had a subscription with New Zealand First, he was "not active", and that he would not rule out standing for Parliament with another party.
Картертон қаласының әкімі
2010 жылы Марк Уайрападағы Картертон қаласының әкімі болып сайланды. Ол екі мерзім қызметтенгеннен кейін зейнеткерлікке шыққан Гэри Макфи мэрдің орнын иеленді. 2013 жылғы жергілікті сайлауда Марк қарсы кандидатсыз қайтадан әкім болып сайланды.
In 2010, Mark was elected Mayor of Carterton in the Wairarapa. He succeeded outspoken mayor Gary McPhee who retired after two terms. In the 2013 local elections, Mark was returned as mayor unopposed.
Саясатка оралу, 2014-2020
Марк 2014 жылғы жалпы сайлауда Жаңа Зеландия Бірінші партиясынан кандидат ретінде түсті, Вайрарапа сайлау округінде үшінші орын алды. Алайда, Жаңа Зеландия Бірінші партиясының тізімінде тоғызыншы орын алғандықтан, ол Парламентке оралды, Картертон қаласының мэрі лауазымынан қанағаттанды және оның орнына Джон Бут тағайындалды. 2015 жылдың 3 шілдесінде ол Трейси Мартиннің орнын басып, Жаңа Зеландия Бірінші партиясының жетекші орынбасары болды. 2015 жылы Марк парламентте Ұлттық партиясының депутаты Мелисса Лиге «Кореяға қайт» деді. 2017 жылғы жалпы сайлаудан кейін Марк Қорғаныс және ардагерлер министрі болып тағайындалды, себебі Еңбек партиясы, Жаңа Зеландия Бірінші партиясы және Жасыл партиясынан тұратын коалициялық үкімет құрылды. 2018 жылдың 27 ақпанында Флетчер Табутео Марктан кейін Жаңа Зеландия Бірінші партиясының жетекші орынбасары болды. 2020 жылғы 17 қазанда өткен жалпы сайлауда Марк Вайрарапа сайлау округінде бақ сынады, Еңбек партиясынан Киран МакАнулти және Ұлттық партиясынан Майк Баттериктен кейін үшінші орынға ие болды. Ол және оның NZ First партиясынан сайланған әріптестері партияның дауысы 2,6%-ға төмендегеннен кейін, Парламентке өту үшін қажетті 5%-дан аспайтындықтан мандаттарын жоғалтты. 2020 жылдың 9 қарашасында Маркқа «Құрметті» атағын өмір бойы сақтауға рұқсат берілді, бұл оның Атқару кеңесінің мүшесі ретіндегі қызметіне көрсетілген құрметтің белгісі болды.
Mark stood as a New Zealand First candidate at the 2014 general election, finishing third in the Wairarapa electorate. However, his ninth placing on the New Zealand First list saw him returned to Parliament, and he resigned as Mayor of Carterton, and was replaced by John Booth. On 3 July 2015, he replaced Tracey Martin as deputy leader of New Zealand First. In 2015, Mark told National MP Melissa Lee to Go Back to Korea in parliament. During the , Mark contested Wairarapa, finishing third place. However, he was re elected into Parliament on New Zealand First's party list. Following the 2017 general election, Mark was appointed Minister of Defence and Veterans following the formation of a coalition government consisting of the Labour Party, New Zealand First, and the Green Party. Mark was succeeded as New Zealand First deputy leader by Fletcher Tabuteau on 27 February 2018. During the 2020 general election held on 17 October, Mark contested the Wairarapa electorate, coming third place behind Labour's candidate Kieran McAnulty and National's candidate Mike Butterick. He and his fellow NZ First MPs lost their seats after the party's vote dropped to 2.6%, below the five percent threshold needed to enter Parliament. On 9 November 2020, Mark was granted retention of the title "The Honourable" for life, in recognition of his term as a member of the Executive Council.
Саясатта болғаннан кейін, 2020 жылдан қазіргі уақытқа дейін
Марк және басқа да бұрынғы Жаңа Зеландия Бірінші партиясының депутаттары 2021 жылғы маусымда партияның жылдық жалпы жиналысы алдында баспасөз өкілдерімен сөйлесті. Ол осы жиналысқа қатыспайтынын, партия мүшелігін жаңармайтынын, саясаттан қол үзіп, парламентке оралуға ниеті жоқ екенін айтты. 2022 жылы Ресейдің Украинаға басып кіру кезінде Марк гуманитарлық көмек көрсету үшін Украинаға сапар шекті. 2022 жылғы Жаңа Зеландияның жергілікті сайлауында Марк Картертон қаласының мэрі болып қайта сайланды. Кейін ол бұл "барлық нәрсені орталықтандырып, үкімет бақылауына алуға бағытталған идеологиялық күш" екенін түсіндірді, Үш су реформасы бағдарламасын осы "ұжымдық тәсілдің" мысалы ретінде келтірді. Марк сонымен қатар көптеген адамдарға дауыс беру қағаздары жетпегені немесе дауыстар поштада жоғалып кеткеніне байланысты дауыс беру процесіне қатысты алаңдаушылықтарын білдірді, бұл "конституциялық тұрғыдан әр сотта сұрақ тудыруға ашық" деді.
Mark and other former New Zealand First MPs were approached by the media ahead of the party's AGM in June 2021. He said that he would not be attending the meeting or renewing his party membership, as he was finished with politics and not interested in returning to Parliament. Mark travelled to Ukraine to assist with humanitarian efforts during the 2022 Russian invasion of Ukraine. Mark was re elected as Mayor of Carterton in the 2022 New Zealand local elections. He later clarified his concerns that this was [an] "ideological drive to centralise and put everything under the control of the government", citing the Three Waters reform programme as an example of this "collectivism". Mark also expressed some concerns about the voting process due to high numbers of people not receiving their voting papers, or votes going missing in the mail, stating that "constitutionally [this] is open to questioning by every court of law."
Жаңа Зеландиядағы жергілікті билік органдарын шолу
Жаңа Зеландияның жергілікті басқару министрі 2021 жылдың 23 сәуірінде елдегі жергілікті басқарудың болашағын қарауды жариялады. Тәуелсіз жобалық есеп 2022 жылдың 28 қазанында жарияланды. Наная Махута үкіметтің "бағаның өсуін тежеу жолдарына назар салып, кез келген өзгерістерге қолдау алу үшін жергілікті қауымдастықтармен байланыс орнатуда салаға қолдау көрсетуді жалғастыратынын" атап өтті. Жобадағы құжат "өзгерістердің қарқыны" демократиялық институттарға сенімсіздіктің артуы мен олармен қарым-қатынастың нашарлау қаупін тудыратынын, осы мәселені шешу үшін бес өзгеріс қажет екенін көрсетті: "жергілікті демократияны күшейту; хапу/иви және маоримен шынайы қарым-қатынас; әл-ауқатқа баса назар аудару; орталық және жергілікті басқару арасындағы нағыз серіктестік; және теңдестірілген қаржыландыру". Соңғы есеп 2023 жылдың шілдесінде жарияланды. Жаңа Зеландия БАҚ-ы 2023 жылдың 4 тамызында Мастертон, Картертон және Оңтүстік Уайрарапа кеңестерінің өкілдері "67 қалалық және аудандық кеңес пен 11 аймақтық кеңес 15 аймақтық топқа қайта ұйымдастырылсын" деген есептегі ұсынысқа жауап ретінде кездесіп, "ортақ қызметтерден бастап, бір үлкен кеңеске бірігуге дейін жаңа басқару келісімін бірге жоспарлайтындарын" шешті. Мақалада 2010-2014 жылдар аралығында осы бірігуді қолдаған Рон Марк "елдегі әрбір кеңес осал" екенін айтты, сонымен қатар Уайрарапаның "қазіргі күйінде және құрылымында сақталмайтынын" мойындап, жағдай "одан да орталықтандырылған социалистік көзқарасқа бұрылып, халқымыздың мүмкіндіктерін шектесе", аймақ мүлкінің бір бөлігінен және тәуелсіздігінен айырылуы мүмкін екенін мәлімдеді.
The New Zealand Minister of Local Government announced a review on 23 April 2021 into the future of local government in the country. The independent draft report was released on 28 October 2022. Nanaia Mahuta noted that the government was "focussed on ways to keep a lid on rate rises [and would] continue to support the sector in its efforts to engage with local communities in order to get the buy in needed for any change." The draft document acknowledged that the "pace of change" risked growing distrust of, and engagement with, democratic institutions and signalled five shift that needed to be made to address this: "strengthened local democracy; authentic relationships with hapu/iwi and Māori; a focus on wellbeing; genuine partnership between central and local government; and more equitable funding." The final report was released in July 2023. The New Zealand media noted on 4 August 2023, that Council representatives from Masterton, Carterton and South Wairarapa had met in response to a recommendation in the report that "67 city and district councils and 11 regional councils be reorganised into 15 regional groupings", and determined that they would "plan a new governance deal together [considering] everything from shared services through to amalgamating into one big council." It was noted in the piece that Ron Mark, who had advocated for this amalgamation between 2010 and 2014, said that "every council in the country is vulnerable", and while acknowledging Wairarapa was "not going to survive in its current form and structure", claimed the area could lose some of its asset base and autonomy if things move "to a more centralised socialist viewpoint, disempowering our people."