Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирландиялық саясаткер (1929–2019)
Irish politician (1929–2019)
Ричард Райан (27 ақпан 1929 – 17 наурыз 2019) – ирландиялық Fine Gael саясаткері, 1973–1977 жылдары Қаржы министрі және Мемлекеттік қызмет министрі, ал 1986–1989 жылдары Еуропалық аудиттер соттарының мүшесі болды. 1977–1986 жылдары Еуропалық парламент мүшесі (ЕПМ) қызметін атқарды. 1959–1982 жылдары Техта Дала (ТД) ретінде қызмет етті.
Richard Ryan (27 February 1929 – 17 March 2019) was an Irish Fine Gael politician who served as Minister for Finance and Minister for the Public Service from 1973 to 1977 and a Member of the European Court of Auditors from 1986 to 1989. He served as a Member of the European Parliament (MEP) from 1977 to 1986. He served as a Teachta Dála (TD) from 1959 to 1982.
Өмірбаян
Райан 1929 жылы Дублинде дүниеге келген. Ол Синг-стрит CBS мектебінде, Дублин Университет колледжінде (UCD) білім алды, онда экономика және құқықтануды оқыды, содан кейін Ирландия Заңгерлер қоғамында заңгер дипломын алды. Өте шешен сөйлейтін Райан UCD-де Әдеби және Тарихи Қоғамның (L&H) аудиторы, кейіннен 1950 жылы Заңгерлер шәкірттерінің дебаттық қоғамының аудиторы болды және екі қоғамның да дебаттар бойынша алтын медальдарын жеңіп алды. Ол L&H-тың құрметті вице-президенті болып қызмет етті. Заңгер дипломын алғаннан кейін Райан Дублиндегі Дейм-стритте жеке практикасын ашуға дейін бірнеше заң фирмасында жұмыс істеді, және 1973 жылы министрлік лауазымға тағайындалғанға дейін осы практикада белсенді серіктес болып қалды.
Ryan was born in Dublin in 1929. He was educated at Synge Street CBS, University College Dublin (UCD), where he studied economics and jurisprudence, and the Law Society of Ireland, subsequently qualifying as a solicitor. A formidable orator, at UCD he was auditor of the Literary and Historical Society (the L&H) and subsequently of the Solicitors Apprentice Debating Society (1950), and won both societies' gold medals for debating. He served as an Honorary Vice president of the L&H. After qualifying, Ryan worked for a number of solicitors' firms before establishing a private practice in Dame Street in Dublin, in which he remained an active partner until appointed to ministerial office in 1973.
Саясат
Ол алғаш рет 1959 жылы Дублиннің оңтүстік-батысы округінен Fine Gael партиясынан Dáil Éireann депутаты болып сайланғанда саяси лауазымға ие болды және 1982 жылғы ақпандағы жалпы сайлауда зейнеткерлікке шыққанға дейін, Еуропалық Парламенттегі орнына көшкенге дейін мандатын сақтап қалды. Оппозицияда Райан Fine Gael партиясынан денсаулық сақтау және әлеуметтік әл-ауқат (1966–1970) және сыртқы істер мен Солтүстік Ирландия (1970–1973) мәселелері жөніндегі өкіл болды. Осы кезеңде ол бірнеше маңызды pro bono заңдық істерге қатысты, соның ішінде 1963 жылы Жоғары сотта, ал 1964 жылы Глэдис Райанның (туыс емес) сумен жабдықтауды фторидтеудің конституциялықтығына қатысты шағымын қараған Ирландияның Жоғарғы сотындағы апелляциялық сот отырысына қатысты. Сот Глэдис Райанның шағымын қабылдамағанмен, бұл іс маңызды болып саналады, себебі ол Ирландия Конституциясы бойынша жеке өмірге құқықты (немесе, дәлірек айтқанда, 40.3.1-бап бойынша дене еңбекке құқықты) бекітті. Бұл іс сонымен қатар судья Кеннидің санамасыз құқықтар концепциясын енгізуіне байланысты құқықтық дау тудырды. Ричи Райанның басқа да маңызды істеріне сайлау округтерінің шекараларын белгілеу ережелеріне шағымдану және сайлау бюллетендеріндегі кандидаттардың тізімін кездейсоқ ретпен орналастыруға жасалған сәтсіз әрекет (әліпбидің басындағы әріптері бар депутаттардың көптігіне байланысты) кірді. 1973 жылы Fine Gael партиясы Еңбек партиясымен коалиция құрып билікке келді, ал Райан Қаржы министрі болды. Ол 1970-жылдардағы мұнай дағдарысы кезінде Лиам Косгрейв басшылығымен Ұлттық коалициядағы төрт қиын жылға басшылық етті, сол кезде Ирландия, көптеген батыс елдері сияқты, айқын экономикалық төмендеуге ұшырады. Ирландиялық сатиралық шоу Hall's Pictorial Weekly-де ол түрліше мазақталды, мысалы, "Ричи Руин" деп аталды, ал үкіметі байлық салығын енгізгені үшін "Қызыл Ричи" деп аталды. 1977 жылғы жалпы сайлаудан кейін Fine Gael партиясы биліктен кетті, ал Райан тағы да Сыртқы істер жөніндегі өкіл болды. Райан 1973 жылы және 1977 жылдан 1979 жылға дейін Еуропалық Парламент депутаты болды, ол Ирландияның бірінші және үшінші делегацияларына тағайындалды. 1979 жылы Еуропалық Парламентке өткізілген алғашқы тікелей сайлауда ол Дублин округінен сайланды және 1984 жылы қайта сайланды, екі сайлауда да дауыс беру нәтижелері бойынша көшбасшы болды. 1986 жылы Еуропалық Аудиторлар сотына тағайындалғаннан кейін ол мандатын тапсырды, оның орнын Крис О'Мэлли иеленді. Ол 1986 жылдан 1994 жылға дейін Аудиторлар сотының мүшесі болды, оның орнын Барри Десмонд басты. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін ол бірнеше лауазымды атқарды, соның ішінде Ирландия шамдарының комиссары (2004 жылға дейін) және 1998 жылы Ирландия Қызыл Крестің төрағасы болды. Ол экономист және ғалым Cillian Ryan-ның әкесі болды.
He first held political office when he was elected to Dáil Éireann as a Fine Gael TD for Dublin South West in a 1959 by election, and retained his seat until he retired at the February 1982 general election to concentrate on his European Parliament seat. In opposition, Ryan served as Fine Gael Spokesperson on Health and Social Welfare (1966–1970) and on Foreign Affairs and Northern Ireland (1970–1973). During this period he was involved in a number of important pro bono legal cases, including the 1963 challenge in the High Court, and then, on appeal, in the Supreme Court of Ireland in 1964, by Gladys Ryan (no relation) on the constitutionality of the fluoridation of the water supply. While the court ruled against Gladys Ryan, the case remains a landmark, for it established the right to privacy under the Constitution of Ireland (or, perhaps more precisely, the right to bodily integrity under Article 40.3.1.). The case also raised a legal controversy, owing to the introduction by Justice Kenny of the concept of unenumerated rights. Other notable cases involving Richie Ryan include a challenge to the rules governing the drafting of constituency boundaries, and an unsuccessful attempt to randomise the order of candidates on ballot papers (owing to a preponderance of TDs with surnames from the first part of the alphabet). Fine Gael came to power in a coalition with the Labour Party in 1973, and Ryan became Minister for Finance. He presided over a tough four years in the National Coalition under Liam Cosgrave, during the 1970s oil crisis when, in common with most western economies, Ireland faced a significant recession. He was variously lampooned as "Richie Ruin" on the Irish satire show Hall's Pictorial Weekly, and as "Red Richie" for his government's introduction of a wealth tax. Following the 1977 general election Fine Gael was out of power, and Ryan once again became Spokesperson on Foreign Affairs. Ryan also served as a Member of the European Parliament (MEP) in 1973 and from 1977 to 1979, being appointed to Ireland's first delegation and third delegation. At the first direct elections to the European Parliament in 1979, he was elected for the Dublin constituency, and was re elected in 1984, heading the poll on both occasions. On being appointed to the European Court of Auditors in 1986, he resigned his seat and was succeeded by Chris O'Malley. He served as a member of the Court of Auditors from 1986 to 1994, being replaced by Barry Desmond. After retirement he continued in a number of roles, including as a Commissioner of Irish Lights (until 2004) and a spell as Chairman of the Irish Red Cross in 1998. He was the father of the economist and academic Cillian Ryan.