Кіріспе

Ресей әскери ордені
Ресей әскери марапаты

Святой Георгий кресі – Ресей Федерациясының мемлекеттік марапаты. Ол алғаш рет 1807 және 1913 жылдар аралығында Ресей империясымен "Святой Георгий әскери орденінің белгісі" ретінде ресми түрде танылды. Святой Георгий кресі 1992 жылы Ресейдің наградалар жүйесіне қайта енгізілді.

Азамат соғысы кезінде

Бірыңғай қолбасшылықтың болмауы және Ақ әскерлердің аумақтық бөлінуі ортақ награда жүйесінің құрылмауына әкелді. Революцияға дейінгі наградаларды беру мәселесінде де біртұтас көзқарас болған жоқ. Әскерлердің Георгий кресттері мен медальдары қарапайым сарбаздар мен казактарға, босатылғандарға, кіші офицерлерге, юнкерлерге, еріктілерге және медбикелерге Ақ әскерлер басып алған барлық аумақтарда табысталды. Михаил Дроздовский жасағының Яссы-Дон жорығы барысында, Яссы-Дон бағытында, Дроздовскийге Румын майданы штабында Георгий кресттерінің толық жиынтығы тапсырылды, сондай-ақ жасақтың офицерлері де марапатталды. Мұндай алғашқы награда 1918 жылдың 30 наурызында өтті. Сонымен қатар, Ресейдің оңтүстігінде, Дон Республикасының аумағында, Георгий Жеңімпаздың жергілікті ерекшеліктерін ескере отырып, Георгий кресінде казак бейнесі сомдалды: башлықпен, казак киімі мен етік киген шапан, шапанның астынан маңдайшасы көрінеді, сақалымен шеңберленген беті бейнеленген. 1918 жылдың 11 мамырынан бастап 20 мыңнан астам 4-ші дәрежелі, 9080 3-ші, 470 2-ші және бір 1-ші дәрежелі крестер табысталды. Дон армиясында Георгий кресі офицерлер мен генералдарға да берілді. 1919 жылдың 9 ақпанында Ресей Азамат соғысының Шығыс майданында Александр Колчак басқаратын күштерге Георгий кресін беру қайта жаңғыртылды. Бірақ сонымен бірге лавр бұтағы бар Георгий кресімен офицерлерді марапаттауға және оны тағуға тыйым салынды. Евгений Миллердің Солтүстік армиясында 4-ші дәрежелі 2270, 3-ші дәрежелі 422, 2-ші дәрежелі 106 және 1-ші дәрежелі 17 крестер табысталды. Еріктілер армиясында Георгий кресін беруге 1918 жылдың 12 тамызында рұқсат берілді және ол Ресей Императорлық армиясындағыдай негізде жүзеге асырылды: «Әскерлер мен еріктілер Георгий кресімен және медальдарымен Георгий жарғысында көрсетілген ерліктері үшін, сыртқы майдандағы соғыс кезіндегідей, командирдің өкілеттігімен крестермен, ал медальдар командирдің өкілеттігімен табысталды». Алғашқы награда 1918 жылдың 4 қазанында өтті. Врангель армиясында бұл тәжірибе сақталды. Ресейдегі Азамат соғысының соңғы Георгий орденінің иегері Вахмистров Павел Васильевич Жадан (1901-1975) болды, ол 1920 жылдың маусымында Дмитрий Жлобаның атты корпусын жеңуге қатысқаны үшін марапатталды. Ресей Азамат соғысы кезінде награда Ақ қозғалыстың командирлері, теңізшілер, сарбаздар және Антанта интервенциялық күштерінің офицерлеріне табысталды.

Ресей-Украина соғысы

2023 жылдың Жаңа жынында Ресей президенті Владимир Путин Украинадағы соғыста тамылған әскери қызметкерлерге Георгий орденін табыс етті.

Сыйлық сипаттамасы

Қазіргі заманғы Георгий кресі императорлық нұсқасына өте ұқсас. Бұл 34 мм ені бар крест патте, ол басқа медальдармен бірге көкіректің сол жағына тағылады. Крестің бет жағында оңға қарап тұрған атқа отырған Георгийдің қолбала шайқасының бейнесі бар орталық медальон орналасқан. Орталық медальонның артқы жағында Георгий орденінің кириллицамен жазылған "СГ" монограммасы бейнеленген. Крестің екі бүйірлік қанатының артқы жағында награданың сериялық нөмірі жазылған, ал сол қанатының сол шетінде "N" әрпі басылған. Крестің класы төменгі қанатының артқы жағында көрсетілген: бірінші класс үшін "1 я степ", екінші класс үшін "2 я степ", үшінші класс үшін "3 я степ" және төртінші класс үшін "4 я степ". Бірінші және екінші класс крестер алтын жалатылған күмістен, ал үшінші және төртінші класс крестер күмістен жасалған. Барлық төрт креске де стандартты орыс бесбұрышты бекіткіш ілінген, оған 24 мм ені бар Георгийдің жібек мұқаба лентасы жабыстырылған. Бірінші және үшінші класс крестеріне екінші және төртінші класс наградаларынан ажырату үшін осы лентадан жасалған лента байланыстырылған. Крест тағылмаған кезде, формаға лента таспасы бекітіледі. Лента таспасының биіктігі 8 мм, ені 24 мм, оның үстінде награда класын көрсететін 7 мм биіктігіндегі алтын рим цифры бейнеленген.