Кіріспе
Кеңес Одағының әскери наградасы – Қызыл Ту ордені (Орден Красного Знамени) – алғашқы кеңестік әскери награда. Орден 1918 жылғы 16 қыркүйекте, Ресей азамат соғысы кезінде Бүкілресейлік Орталық Атқару Комитетінің декретімен тағайындалды. 1930 жылы Ленин ордені тағайындалғанға дейін ол Кеңес Ресейінің, содан кейін Кеңес Одағының ең жоғары наградасы болды. Марапатталушылар соғыс даласында көрсеткен айқын ерліктері, адалдығы және батылдығы үшін танылды. Орден жеке тұлғаларға, сондай-ақ әскери бөлімдерге, қалаларға, кемелерге, саяси және қоғамдық ұйымдарға, мемлекеттік кәсіпорындарға берілді. Кейінірек, ол әскери, полиция немесе мемлекеттік қауіпсіздік қызметіндегі жиырма және отызыншы жылдық мерейтойларда, соғысқа қатысу талап етілмей ("Ұзақ қызмет үшін наградасы" түрі) берілді.
The Order of the Red Banner (Орден Красного Знамени) was the first Soviet military decoration. The Order was established on 16 September 1918, during the Russian Civil War by decree of the All Russian Central Executive Committee. It was the highest award of Soviet Russia, subsequently the Soviet Union, until the Order of Lenin was established in 1930. Recipients were recognised for extraordinary heroism, dedication, and courage demonstrated on the battlefield. The Order was awarded to individuals as well as to military units, cities, ships, political and social organizations, and state enterprises. In later years, it was also awarded on the twentieth and again on the thirtieth anniversary of military, police, or state security service without requiring participation in combat (the "Long Service Award" variant).
Сыйлық тарихы
Ресейдің Қызыл Ту ордені Ресей Азамат соғысы кезінде Бүкілресейлік Орталық Атқару Комитетінің 1918 жылғы 16 қыркүйектегі қаулысымен құрылды. Алғашқы марапатталған Василий Блюхер болды, ол 1918 жылғы 28 қыркүйекте орденмен марапатталды. Екінші марапатталған Иона Якир еді. Азамат соғысы кезінде осы атқа ие басқа да ордендер мен марапаттаулар болды, олар бірнеше құрылтай және құрылтай емес республикалардың Кеңес коммунистік үкіметтерімен құрылған. 1924 жылғы 1 тамыздағы Бүкілресейлік Орталық Атқару Комитетінің қаулысымен Қызыл Армияның ең лайықты қызметкерлері үшін Бүкілкеңестік Қызыл Ту ордені белгіленді. Басқа әскери емес марапаттар да өз атауларында "Қызыл Ту ордені" деген сөз тіркесін пайдаланды; мысалы, Еңбек Қызыл Ту ордені ғылыми, әскери (техникалық немесе логистикалық), өндірістік немесе ауыл шаруашылығы саласындағы үлкен жетістіктері үшін табысталды. 1918 жылдан 1930 жылдардың соңына дейін Кеңес ұжымдық нұсқасы – Революциялық Қызыл Құрмет Туы болды. Бұл Қызыл Армия, Кеңес Әуе күштері және Кеңес Әскери-теңіз күштерінің ерекшеленген бөлімдеріне табысталған арнайы әскери ту болды. Ол Қызыл Ту орденінен бұрын, 1918 жылғы 3 тамызда, бір ай мен бірнеше апта бұрын құрылған.
Сыйлық беру туралы ереже
Қызыл Ту ордені әскери марапат ретінде жауынгерлік ерлік немесе басқа да ерекше әскери батырлықты білдіретін іс-қимылдарды таныды. Қызыл Ту ордені КСРО-ның ең жоғары (де-факто жалғыз) әскери ордені болып табылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде түрлі атаулармен (соның ішінде Әскери батырлық үшін Қызыл Ту ордені және Теңіз батырлығы үшін Қызыл Ту ордені) ерекше әскери батырлық көрсеткен жеке тұлғалар мен әскери бөлімдерге табысталды. Қызыл Ту ордені кейбір жағынан беделдірек болды, себебі ол тек жауынгерлік операциялар кезінде көрсетілген батырлық үшін ғана берілуі мүмкін еді. Ал Ленин ордені кейде әскери емес қызметкерлерге және саяси жетекшілерге де берілді. КСРО-ның көптеген танымал қолбасшылары Қызыл Ту орденімен марапатталды. Орден толық құралымдарға берілген кезде, олардың ресми атауларына "Қызыл Ту" деген қосымша қосылды. Әскери кемелерде де арнайы тулар қолданылды. Бұл, кейбір жоғары әскери ордендердің маңыздылығын төмендетуге алып келді, олар қызмет ету мерзіміне байланысты марапаттау үшін пайдаланыла бастады, алғашқы мақсатынан ауытқып кетті. Осының нәтижесінде, 1958 жылғы 25 қаңтардағы Қорғаныс министрлігінің, Ішкі істер министрлігінің және КСРО Мемлекеттік қауіпсіздік комитеті төрағасының бірлескен қаулысымен "Кеміссіз қызметі үшін" медалі тағайындалды, соның арқасында Қызыл Ту орденінің ұзақ жылдық қызмет үшін берілетін нұсқаларын беру тоқтатылды.
Сыйлық сипаттамасы
Күмістен жасалған орден ақ эмальмен жабылған төсбелгіден тұрады, оның ішінде алтын балға мен орақ белгісі, ал оның айналасында екі алтын бидай бағы, қызыл жұлдыздың үстінде орналасқан. Белгінің артында айқасқан балға, тырма, факел және "Барлық елдердің пролетарийлері (жұмыскерлері) бірігіңдер!" ұраны жазылған қызыл ту бейнеленген. Бүкіл белгіні екі алтын бидай бағы қоршап тұрады, ал төменгі жағында "СССР" (СССР) әріптері жазылған. Орденнің алғашқы үлгілері киімге тағуға арналған бұрандалы тіреуге ие болды. Кейінгі үлгілер (1943 жылдан бастап) стандартты советтік бесбұрышты тақтадан ілмек арқылы ілінді. Тақта 24 мм енді қызыл жібек моар лентасымен, 1,5 мм енді ақ жиектерімен және 7 мм енді ақ орталық жолағымен жабылған.
Медиа
Джордж Оруэллдің "Жануарлар фермасы" (1945) романында, Кеңес Одағын сатиралық бейнелейтін шығармасында "Жасыл Ту" ордені тағайындалады. Уильям Крейгтің "Есіктердегі жау: Сталинград шайқасы" (1973) атты деректі кітабы, Зайцевтің ерліктері мен сәтті тактикасын ішінара негізге алып, оларды көрсетеді. Бұл кітап 2001 жылы "Есіктердегі жау" атты көркем фильміне айналды, онда Джуд Лоу Зайцев рөлін ойнады. Зайцевтің тактикасы АҚШ снайперлері үшін міндетті оқу материалы болып табылады.