Спеке Холл: Тюдорлық сарайының тарихы мен архитектурасы

Кіріспе

I дәрежелі Тюдор стиліндегі сарай, Мерсисайд, Англия.

Спейк Холл – Англияның Ливерпуль қаласында орналасқан ағаштан жасалған қаңқалы және саз балшықтан тұрғызылған Тюдор стиліндегі сарай. Бұл осы сияқты сарайлардың ең жақсы сақталған мысалдарының бірі. Ол Ұлттық қорға тиесілі және I дәрежелі ескерткіш болып табылады.

Тарих

Қазіргі ғимараттың құрылысы 1530 жылы сэр Уильям Норрис тұсында басталды, бірақ осы жерде бұрынғы ғимараттар да болған, олардың бір бөлігі бүгінгі құрылысқа енгізілген. 1530 жылы салынған үйдің алғашқы бөлігі – Үлкен зал. 1531 жылы Үлкен (немесе Емен) сарайының қанаты қосылды. Соған шамамен үйге Солтүстік бұрышы да қосылды. 1540 және 1570 жылдар аралығында оңтүстік қанаты өзгертіліп, кеңейтілді. Батыс қанаты 1546 және 1547 жылдар аралығында салынды. Ғимараттағы соңғы маңызды өзгеріс 1598 жылы болды, солтүстік қанатын Эдвард Норрис қосты. Одан бері зал мен бақта ұсақ өзгерістер ғана жасалды. Кезеңге тән емен ағашынан жасалған каркас, қазір құрғап қалған ормен қоршалған қызыл құмтас негізде тұр. Үйдің басты қабырғалары кішірек ағаштармен нығайтылып, қамыс пен сазбен толтырылған. Реформация кезінде Норристерлердің римдік католиктер болғандықтан, үйде дін қызметкері жасырынатын ойық пен, жатақханадағы қызыл түтін құбырына орнатылған, үйге жақындаған адамдарды көруге мүмкіндік беретін арнайы бақылау тесігі салынды, осы арқылы дін қызметкерін ескертуге болады. Сондай-ақ, үйдің есігі алдында күтіп тұрған адамдардың сөйлескенін тыңдауға мүмкіндік беретін құлаққап (үйдің шатырының астындағы кішкентай ашық тесік) бар. 1612 жылы Үлкен сарайға кіреберіс қосылды. 1860 жылы кір жуатын және сүт өндіретін орын ашылды, кір жуатын орын 1950 жылдары жаңартылды. Үй 1736 жылға дейін Норрис отбасының көптеген ұрпақтарына тиесілі болды, содан кейін мұрагер Мэри Норрис лорд Сидни Боклеркке үйленді. Мэри 1766 жылы қайтыс болғаннан кейін үй әртүрлі жалдамалы тұрғындарға берілді. Уатт отбасының соңғы мұрагері Аделаида Уатт болды, ол 1878 жылы 21 жасында үйді мұраға алып, қайта оралды. Ол 1921 жылы қайтыс болды, үй мен жерді 21 жылға сенімділікпен қалдырды, осы уақытта Мисс Уатттың үй басқарушысы болған Томас Уотмордың қадағалауымен персонал күтім жасады. Осы кезеңнің соңында, 1943 жылы үй Ұлттық қорға берілді. Үйді 1946 жылдан 1974 жылға дейін Ливерпуль қалалық корпорациясы басқарды, содан кейін ол Мерсисайд округі кеңесіне өтті, ол жеті жылдық ірі құрылымдық жөндеулер мен қалпына келтіру бағдарламасын жүзеге асырды, ол 1983 жылы аяқталды.

Construction of the current building began under Sir William Norris in 1530, though earlier buildings had been on the site, parts of which are incorporated into today's structure. The Great Hall was the first part of the house to be built, in 1530. The Great (or Oak) Parlour wing was added in 1531. Around this time the North Bay was also added to the house. Between 1540 and 1570 the south wing was altered and extended. The west wing was added between 1546 and 1547. The last significant change to the building was in 1598, when the north range was added by Edward Norris. Since then there have only been minor changes to the Hall and gardens. The oak frame, typical of the period, rests on a base of red sandstone surrounded by a now dry moat. The main beams of the house are stiffened with smaller timbers and filled with wattle and daub. During the turmoil of the Reformation the Norrises were Roman Catholics so the house incorporated a priest hole and a special observation hole built into a chimney in a bedroom to allow the occupant to see the approach to the house to warn the priest that people were coming. There is also an eavesdrop (a small open hole under the eaves of the house) which allowed a servant to listen in on the conversations of people awaiting admission at the original front door. In 1612 a porch was added to the Great Parlour. A laundry and dairy were founded in 1860; the laundry was altered in the 1950s. The house was owned by the Norris family for many generations until 1736 when Mary Norris, the heiress, married Lord Sidney Beauclerk. After Mary's death in 1766 the house was leased to various tenants. The last surviving heir of the Watt family was Miss Adelaide Watt, who inherited the house and returned to it in 1878 at the age of 21 years. She died in 1921, leaving the house and estate in trust for 21 years, during which time it was looked after by the staff under the supervision of Thomas Whatmore, who had been butler to Miss Watt. At the end of this period, in 1943, the house passed into the ownership of the National Trust. The house was administered by Liverpool City Corporation from 1946 until 1974 when it passed to Merseyside County Council who carried out a seven year programme of major structural repairs and restoration which was completed in 1983.

21 ғасыр

"Home Farm" ғимараты жаңартылып, енді дүкен, мейрамхана және қабылдау орнына айналдырылды. Кір жуатын бөлме оқу бөлмесіне дейін өзгертілді, ал сүт залында түсіндіру материалдары орналасқан. Сонымен қатар, қару-жарақ бөлмесі сияқты бөлмелер жылдар бойы өзгеріске ұшырап, кейіннен Ұлттық қор Speke Hall тарихының көбірек бөлігін көрсету үшін бастапқы қалпына келтірілді. Жер-жерде серуендеу Мерси сағасы мен Вирал түбегіне панорамалық көрініс ашады. Ливерпуль әуежайы Speke Hall-ға жақын орналасқан. 2019 жылы үйге 224 913 келуші келді.

Өнер мен әдебиетте

Томас Аллом салған үлкен залдың картинасының гравюрасы 1835 жылы «Фишердің сурет салу бөлмесінің кітапшасы»нда, Летиция Элизабет Лэндонның поэзиялық өлеңімен бірге жарияланды.