Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Джеймс Грэйнджер (1723–1776) – ағылшын дін қызметкері және жазушы. Ол Англияның Ұлы Эгберттен Революцияға дейінгі Биографиялық тарихы (1769) еңбегінің авторы ретінде танымал. Грэйнджер жануарлар құқықтарын қорғауды ерте бастағандардың бірі болды.
English clergyman and writer
James Granger (1723–1776) was an English clergyman, biographer, and print collector. He is now known as the author of the Biographical History of England from Egbert the Great to the Revolution (1769). Granger was an early advocate of animal rights.
Өмір
Уильям Грейнджердің ұлы, Трейси Татттың қызы Элизабет Татттан туған, ол Шафтсбери, Дорсет қаласында кедей отбасында дүниеге келген. 1743 жылдың 26 сәуірінде Оксфордтағы Крайст-Черч колледжіне қабылданған, бірақ диплом алмастан оқуын тастап кеткен. Діни қызметке енгеннен кейін, Оксфордширдегі Шиплейк шіркеуінің пасторы болып тағайындалған, онда тыныш өмір сүрген. Оның саяси көзқарастары Сэмюэл Джонсонның: «Бұл ит – виг. Мен вигті қандай киімде болса да көруді жақтырмаймын, бірақ пастордың киімінде вигті көруді тіл тимеймін» деген пікірін тудырған. Биографиялық тарихына материалдар дайындау оны көптеген гравюралық портреттерді жинаушылармен және ағылшын биографиясын зерттеушілермен хат алмасуға итермелеген. 1773 немесе 1774 жылы Лорд Маунтстуартпен бірге Голландияға саяхат жасаған, онда серігі көптеген портреттерден тұратын жинақ құрған. Өліміне аз уақыт қалғанда Шиплейкке жақын жерде қызметке орналасуға тырысқан, бірақ сәтті болмаған. 1776 жылдың 14 сәуірінде, жексенбі күні, әдеттегідей денсаулығы жақсы болған күйде діни қызмет атқарған, бірақ қасиеттілік рәсімін орындап жатқанда инсульт ұстап, ертесіне қайтыс болған. Оның портреті ағасы Джон Грейнджерде болған, ол 1810 жылдың 21 наурызында Бейсингсток қаласында 82 жасында қайтыс болған. Оның 14 000-нан астам портреттен тұратын жинағы 1778 жылы Гринвуд арқылы таратылған. Грейнджердің еңбегінің алғашқы басылымы 1769 жылы жарық көрмес бұрын коллекционерлер кез келген ағылшын портреті үшін бес шиллингті жақсы баға деп санаған. «Биографиялық тарих» жарық көргеннен кейін, гравюралық портреттермен безендірілген кітаптардың бағасы бастапқы құнынан бес есеге өскен, және көптеген кітаптар зақымдалмай табылмайтын болған. 1856 жылы кітап сатушылар Джозеф Лилли мен Джозеф Уиллис әрқайсысы Грейнджердің суреттері бар бір данасын сатуға ұсынған. Лиллидің данасы, «Даму» кіретін, 27 томдық 1300-ден астам портреттермен суреттелген. Уиллис данасының бағасы, 19 томдық 3000-нан астам портреттерді қамтитын, 38 фунт стерлинг болған. Бұрынғы иесіне шамамен 200 фунт стерлинг шығын келген. Грейнджердің еңбегін иллюстрациялайтын келесі жинақтар жарық көрген: (а) «Грейнджердің Англияның биографиялық тарихын бейнелейтін портреттер» («Ричардсонның жинағы» деп белгілі), 6 бөлім. Лондон. 1792–1812; (b) Сэмюэл Вудберннің «Грейнджердің Англияның биографиялық тарихын бейнелейтін [екі жүзден астам] портреттер галереясы», Лондон. 1816; (c) «Грейнджердің Англияның биографиялық тарихын және Нобльдің Грейнджерге жазған жалғасын бейнелейтін портреттер жинағы, Ричардсонның сирек Грейнджер портреттерінің көшірмелеріне қосымша», 2 том. Лондон. 1820–2.
The son of William Granger, by Elizabeth Tutt, daughter of Tracy Tutt, he was born of poor parents at Shaftesbury, Dorset. On 26 April 1743 he matriculated at Christ Church, Oxford, but left the university without taking a degree. Having entered into holy orders, he was presented to the vicarage of Shiplake, Oxfordshire, living a quiet life there. His political views gave rise to Samuel Johnson's remark: ‘The dog is a whig. I do not like much to see a whig in any dress, but I hate to see a whig in a parson's gown.’ Preparation of the materials for his Biographical History brought him into correspondence with many collectors of engraved portraits and students of English biography. In 1773 or 1774 he accompanied Lord Mountstuart on a tour to Holland, where his companion made an extensive collection of portraits. Some time before his death he tried unsuccessfully to obtain a living within a moderate distance of Shiplake. On Sunday, 14 April 1776, he performed divine service apparently in his usual health, but, while in the act of administering the sacrament, was seized with an apoplectic fit, and died next morning. A portrait of him was in the possession of his brother, John Granger, who died at Basingstoke on 21 March 1810, aged 82. His collection of upwards of 14,000 engraved portraits was dispersed by Greenwood in 1778. Before the publication of the first edition of Granger's work in 1769 five shillings was considered a good price by collectors for any English portrait. After the appearance of the Biographical History, books, ornamented with engraved portraits, rose in price to five times their original value, and few could be found unmutilated. In 1856, Joseph Lilly and Joseph Willis, booksellers, each offered for sale an illustrated copy of Granger's work. Lilly's copy, which included Noble's 'Continuation,' was illustrated by more than thirteen hundred portraits, bound in 27 vols., price £42. The price of Willis's copy, which contained more than three thousand portraits, bound in 19 vols., was £38 10s. It had cost the former owner nearly £200. The following collections have been published in illustration of Granger's work: (a) ‘Portraits illustrating Granger's Biographical History of England’ (known under the name of ‘Richardson's Collection’), 6 pts. Lond. 1792–1812; (b) Samuel Woodburn's 'Gallery of [over two hundred] Portraits illustrative of Granger's Biographical History of England, &c.,' Lond. 1816; (c) 'A Collection of Portraits to illustrate Granger's Biographical History of England and Noble's continuation to Granger, forming a Supplement to Richardson's Copies of rare Granger Portraits,' 2 vols. Lond. 1820–2.
Қосымша сурет
Қосымша иллюстрация, яғни суреттер, гравюралар және басқа да көрнекі материалдарды баспа мәтінімен біріктіру процесі – көбінесе қала, округ немесе танымал тұлғаның тарихы үшін қолданылады – көбінесе "Гранжерлеу" немесе "Гранжерлендіру" деп аталады. Дегенмен, бұл терминдер 1880 жылдардан бастап ғана пайда болды, яғни Гранжердің қайтысынан бір ғасырдан астам уақыт өткен соң. Алайда, оның атымен аталған кітапты жекелендіру процесіне қарамастан, Гранжер ешқашан өзі ешбір кітапты "Гранжерлеген" емес. Қосымша иллюстрацияның көптеген мысалдары бар, әсіресе Гранжердің өмірбаяндық тарихы. Ең маңызды және алғашқы қосымша иллюстрацияланған Гранжерді Ричард Булл дайындады. Қазір Калифорниядағы Хантингтон кітапханасында сақталып тұрған оның жинағында 36 томдық 14 000-нан астам гравюра бар. Тағы бірін Бристольдің антиквары Джордж Вир Брайкенридж жасады, ол өзінің "Биографиялық тарих" данасын шамамен 4 000 портретпен толықтырды. Алайда, оның басты қызығушылығы Уильям Барретттің "Бристоль қаласының тарихы мен ескіліктері" еңбегін қосымша иллюстрациялау болды.
Extra illustration, the process by which drawings, prints and other visual materials were interleaved with a printed text – often the history of a town, county or notable individual – is frequently called "Grangerising" or "Grangerisation." These terms, however, only came into use from the 1880s, more than a century after Granger's death. Ironically for the process of book customisation that carries his name, Granger never "grangerized" a book. There are many examples of extra illustration, especially Granger's Biographical History. The most important and first extra illustrated Granger was prepared by Richard Bull. Now in the Huntington Library, California, it contains over 14,000 prints across 36 volumes. Another was prepared by the Bristol antiquarian George Weare Braikenridge, who "grangerized" his copy of the Biographical History with nearly 4,000 portraits. His main interest, however, was in extra illustrating his copy of William Barrett's History and Antiquities of the City of Bristol.
Жануарлардың құқықтары
1772 жылы Грейнджер жануарларға қатыгездік көрсетуге қарсы уағыз айтты. Алайда, XVIII ғасырда жануарларға гуманды қарым-қатынас мәселесі шіркеуге лайықсыз деп есептелді және ол мінберді теріс пайдалану болып саналды. Уағыз "екі үлкен қауымның көбінесе наразылығын тудырды", себебі иттер мен жылқы туралы айту "мiнбердiң қадір-қасиетін төмендету" деп есептелді. Грейнджер жануарларға қатыгездікке қарсы уағыз айтқаны үшін екі рет түрмеге қамалды. Уағыз "Жансыз жаратылыстың қорғаны" (1772) деген атпен жарияланды. Оның заманында уағызқа сұраныс болмады және 1773 жылдың қаңтарына дейін тек жүз данасы ғана сатылды. Дегенмен, ол "Айлық шолу" және "Сын шолу" журналдарында ақылға қонымды әңгіме ретінде жағымды бағаланды.
In 1772, Granger preached a sermon against cruelty to animals. However, during the eighteenth century the subject of humane treatment to animals was deemed beneath the Church and was considered abuse of the pulpit. The sermon caused an "almost universal disgust to two considerable congregations", as mention of dogs and horses was regarded as a "prostitution of the dignity of the pulpit". Granger went to prison for preaching twice against cruelty to animals. The sermon was published as An Apology for the Brute Creation (1772). In his day, the sermon was unpopular and only one hundred copies had been sold by January, 1773. However, it was positively reviewed in the Monthly Review and the Critical Review as a sensible discourse.