Кіріспе

Бейт-Лахия немесе Бейт-Лахия (بيت لاهيا) – Палестина мемлекетінің Солтүстік Газа облысында, Джабалиядан солтүстікке қарай орналасқан Газа жолағындағы қала. Ол Бейт-Ханун қаласының жанында және Израиль шекарасына жақын. Палестинаның Орталық статистика бюросы мәліметтері бойынша, 2017 жылы қала халқы 89 838 адамды құрады. Шамамен 360 жылы ауылда шамамен төрт усақ тіршілік көретін саяхатшыларды (анхориттерді), Иларионның шәкірттерін қамтитын усақ тіршілік орталығы құрылды.

Ерте ислам кезеңі

Михраб, немесе намаздың (мұсылманның күнделікті дұғаларының) бағытын көрсететін мешіт ниші, Бейт-Лахияның батысындағы Фатимид халифатының соңы мен Саладиннің Әюбид әулетінің басталу кезеңіне жататын ежелгі мешіттің жалғыз қалдығы. Сонымен қатар, Османдық дәуіріндегі Газа санджағына жататын тағы екі мешіттің іздері бар. 1229 жылы қайтыс болған Якут әл-Хамави «Байт Лихияны» «Газзаға жақын орналасқан» деп сипаттаған, сондай-ақ ол «бұл көптеген жеміс ағаштары бар ауыл» екенін атап көрсеткен.

Мамлюк дәуірі

Бейт-Лахиядағы Салим Әбу Мусалламның мақамына қойылған мәрмәр тақташада кеш мамлюк наски әріптерімен жазылған. Бұл – Газа губернаторы Акбай әл-Ашрафидің 897 жылғы Раджаб айында (1492 жылдың 29 сәуірі мен 9 мамыры аралығында) қайтыс болған төрт ұлының қабір тасы. Балалардың Муджир әл-Дин сипаттаған, 1491-1492 жылдары Палестинаны қампқан обадан қайтыс болғаны болжанады.

Осман империясы

1517 жылы ауыл Палестинаның қалған бөлігімен бірге Осман империясының Дамаск әкімдігіне қосылды, ал 1596 жылы Бейт-Лахия Осман салық тізімінде Газа санджағының нахиясында (кіші аудан) тіркелді. Онда 70 мұсылман шаңырағы тұрды және бидай, арпа, жаздық дақылдар, жүзімдіктер, жеміс ағаштары, ешкілер және/немесе ара улары сияқты әртүрлі ауыл шаруашылығы өнімдеріне 25% мөлшерінде белгілі бір салық төленді. 17-18 ғасырларда Бейт-Лахия аймағы жергілікті қауымдарға бедуиндердің қысымы салдарынан халық азаю процесін бастан өткерді. Тастап кетілген ауылдардың тұрғындары сақталған елді мекендерге көшті, бірақ жерді көрші ауылдар жұмысқа салып өңдеуді жалғастырды. 1838 жылы Эдвард Робинсон Бейт-Лехияны Газа ауданында орналасқан мұсылман ауылы деп көрсетті. 1863 жылдың мамыр айында Виктор Герин бұл ауылға сапар жасады. Ол оны былай сипаттады:

1870 жылға қарай Осман империясының ауыл тізімінде Бейт-Лахияда 394 адам, барлығы 118 үй болғандығы көрсетілген, бірақ халық санағына тек ер адамдар ғана енген. 1883 жылы Палестинаны зерттеу қорының Батыс Палестинаны зерттеу жұмысында ол "құмның ортасында әдемі бақшалары мен үлкен және көне зәйтүн тоғайлары бар шағын ауыл" деп сипатталған. Оның оңтүстігінде құдық бар [ ] Ауылда кішкентай мешіт орналасқан.

Міндетті Палестина

1922 жылы Палестинада британдық мандат билігі жүргізген халық санағында Байт-Лахияның халқы 871 адамды құрады, барлығы мұсылмандар. 1931 жылғы халық санағында бұл көрсеткіш 223 үйде 1133 адамға дейін өсті, олардың барлығы мұсылмандар. 1945 жылғы статистика бойынша Бейт-Лахияның халқы 1700 мұсылманнан тұрды, ал жер ауданы 38 376 дунамды құрады, бұл ресми жер және халық санағы бойынша анықталды. Оның ішінде 134 дунамы цитрус және банан ағаштарына, 1765 дунамы плантациялар мен суғаруға жарамды жерлерге, 15 185 дунамы дәнді дақылдарға, ал 18 дунамы салынған аумақтарға бөлінді.

1948 жылдан кейін

2005 жылдың 4 қаңтарында Бейт-Лахияның жеті азаматтық тұрғыны, соның ішінде бір отбасының алты мүшесі қаза тапты. Бұл оқиға Израиль қорғаныс күштерінің (ИДФ) олар жұмыс істеп жатқан ауыл шаруашылығы аймағын обстрелдеуіне байланысты болды. 2006 жылдың 9 маусымында Израильдің қарулы күштерінің снарядтарымен Газаның солтүстік жағалауында пикник жасап отырған сегіз азамат қаза тапты. Қаза болғандардың арасында Әли Ғалия отбасының жеті мүшесі болды. ИДФ жауапкершіліктен бас тартты. Қала 2008–2009 жылдар аралығындағы Газа соғысы кезінде Израильдің әуе шабуылына жиі ұшырады және Израиль мен Хамас арасындағы шайқас алаңы болды. Ибрахим әл-Мақадма мешітіне зымыран соққысы 3 қаңтарда Газа соғысы аясында, кешкі намаз оқылып жатқанда Израиль зымыраны мешітке тиген кезде болды. Куәгерлердің сөзінше, сол кезде 200-ден астам палестиналық намаз оқып отырды. 2023 жылдың желтоқсанында Израиль қорғаныс күштері Газа қаласын толығымен қоршау мақсатымен Бейт-Лахияға қарсы шабуылға кірісті. Израиль Хамас жауынгерлері бар деп мәлімдеген нысаналарға әуе шабуылын жүргізді. Қалаға бірнеше шабуыл жасағанына қарамастан, Израиль Бейт-Лахияны толық басып алмады. Олар қаланы қоршап, оны қоршаған ауылдар мен егістік жерлерді басып алды. 2024 жылдың қаңтарында Израиль Солтүстік Газаның көп бөлігінен шығып, палестиналықтар бақылауындағы Газа қаласымен құрлықтағы байланыс қайта жаңартылды. 2024 жылдың сәуірінде Израиль Газа секторындағы барлық аумақтан, Нецарим дәлізінен басқа, әскерін шығарып алды, соның ішінде Ас-Сиафа сияқты солтүстік ауылдарды палестиналықтардың бақылауына қайтарды.

Демография

Бейт-Лахияның бір бөлігі египеттік текті, ал қалғандары Хеброн тауы аймағынан көшіп келген бедуин тайпаларынан.