Кіріспе
Әл-Габисия – Палестинаның солтүстігіндегі палестиналық араб ауылы, қазіргі Израильдегі Акрадан солтүстік-шығысқа қарай 16 шақырым қашықтықта орналасқан. 1948-1950 жылдар аралығында Израиль қорғаныс күштері салдарынан халқы қоныс аударылып, құлсарылып, қазірге дейін тоқтап тұр.
Тарих
Ал Габисияда қола дәуіріне жататын шарап сығу қондырғысы табылған. Рим және Византиялық елді мекен болған болуы мүмкін екенін көрсететін басқа да іздер де анықталған. XIX ғасырда онда Коринфтік капитель байқалған. Крестоносшылар кезеңінде бұл жер Ла Габази деп аталды және Касал Имберттің иеліктерінің бірі болды. 1283 жылы Акрадағы крестоносшылар мен мамлюк сұлтаны әл-Мансур Калаун арасындағы бейбіт келісім ("худна") шағында крестоносшылардың иелігінің бір бөлігі ретінде сипатталған.
Осман дәуірі
Ауыл 1596 жылы Осман салық тізілімінде Санжак Сафадтың құрамындағы Акка нахиясында (ауданында) Ғабия ауылымен сәйкес келеді. Бұл ауылда 58 шаңырақ (хана) және 2 жалғыз ер адам (муджаррад) тұрды, барлығы мұсылман. Олар бидай, арпа, жеміс ағаштары, мақта және су бұқалары сияқты ауыл шаруашылығы өнімдеріне 25% мөлшерінде белгілі бір салық төледі, жалпы сомасы 6,334 акче құрады. Кірістің 14/24 бөлігі уақфқа бөлді. Пьер Жакотиннің 1799 жылғы Наполеон жорығынан жасалған картасында бұл жер Эль Рабсие деп аталды. Ауыл мешіті Абдулла пашаның әкесі Әли паша әл-Хазандардың тұсында салынған (яғни 1818 жылға дейін). Француз саяхатшысы Виктор Герин 1875 жылы "Эль Рабсие" деп атаған ауылды зерттеді. 1881 жылы PEF-тің Батыс Палестинаны зерттеу тобы (SWP) аль Габисияны "тастан салынған, жазықтықтың жиегінде орналасқан, зәйтүн, інжір, анор және бақтармен қоршалған, суы мол, жанынан су ағатын ауыл" деп сипаттады. 1887 жылғы халық санағында Аль-Габисияда 390-ға жуық тұрғын болды, барлығы мұсылман.
Британдық мандат дәуірі
1922 жылы Палестинада британдықтар жүргізген халық санағында Әл-Габисияда 427 мұсылман тұрған, ал 1931 жылғы санақта бұл көрсеткіш 470-ке жеткен, барлығы мұсылман, 125 үйде. 1945 жылғы статистика бойынша халық саны 690-қа дейін өсті, олардың барлығы мұсылман. Шейх Даннун және Шейх Дауд ауылдарымен бірге 1945 жылы 11 771 дунм жерге ие болды. 1944/45 жылдары үш ауылдың барлығында 6633 дунм жер астық егістігіне, 1371 дунм суармалы және жеміс бақтарына, ал 58 дунм (қалалық) жерге пайдаланылды. Габисиядағы 300 дунмға зәйтүн ағаштары отырғызылды. 1948 жылғы араб-израиль соғысының басында ауыл тұрғындары еврей жасақтары Хаганаға барлау және оқ-дәрімен көмектесіп, ауылға кірмеу және тұрғындарына зиян келтірмеу туралы келісім алды. Алайда, кейбір ауыл тұрғындары 1948 жылғы наурызда Йехиам кибуцына бағытталған еврей колоннасына шабуылға қатысты, нәтижесінде 47 Хагана сарбазы қаза тапты. 1948 жылғы 21 мамырда Хагананың Кармели бригадасы Бен-Ами операциясы аясында Әл-Габисияны басып алды. Ауыл ресми түрде қарсылық көрсетпеді, бірақ Кармели әскерлері "қарулы күш қолданып ауылға кірді" және бірнеше тұрғынды өлтірді. Йехиам колоннасына шабуылға қатысқан деген күдікпен алты ауыл тұрғыны атылып тасталды. Ауыл тұрғындары қашып кетті немесе жақын маңдағы ауылдарға қуылды, олар қазан айында Ғалилея толық басып алынғанға дейін сонда қалды. Осы кезде көптеген тұрғындар Ливанға кетті, ал қалғандары жақын маңдағы араб қалаларына қашып, қазан-қарашадағы халық санағында тіркелгендіктен Израиль азаматтары болды. Олар өз ауылдарына қайта оралуға көп рет тырысты. Кейбіреулері рұқсат алды, ал басқалары заңсыз жолмен оралды. Бірақ олар үшін ешқандай баспана дайындалмағандықтан, ауыл тұрғындары жақын маңдағы Шейх Дауд және Шейх Даннун ауылдарындағы тасталған үйлерде уақытша тұрды. Бұл жағдай көп дау тудырды. Солшыл Mapam партиясының басшылары осы әрекетті айыптады, бірақ Mapam басымдығындағы аймақтық еврей қоныстарының блогы (оның бірі Mapam кибуцы Әл-Габисия жерін өңдеп келген) "Ғабисия арабтарына өз ауылдарына қайтып оралуға ешқашан рұқсат етілмеуі керек" деп мәлімдеді. 1950 жылдың қыркүйегінде ауыл тұрғындары тағы да ауылға көшіп келді, бірақ бірнеше айға түрмеге қамалып, айыппұл төледі. Әскери үкімет ауылды жауып тастады, екі күннен кейін оны тағы да жабық әскери аймақ деп жариялады. Ауыл тұрғындары қайтадан Жоғарғы сотқа шағымданды, бірақ сот жаңа жарлықтың заңды екенін және осыған байланысты ауылға қайтып оралуға үлгермеген ауыл тұрғындарына (де-факто барлығына) рұқсатсыз кіруге тыйым салынды деп шешті. Ауыл тұрғындарының ауылға оралу әрекеттері сәтсіз аяқталды. Ауыл тұрғындары ауылдың зиратын және мешітін қайта жаңартуды мақсат еткен комитет құрды. 1972 жылдың шілдесінде комитет премьер-министрге хат жолдады: Ауылда мешіт пен зират сақталған. Мешіт тозығы жеткен, ал біздің туыстарымыз жерленген зиратқа қараусыздық салдарынан шөп басып, қабірлерді анықтау мүмкін емес. Мемлекеттік билік барлық этникалық қауымдардың ғибадат орындары мен зираттарына әрқашан қамқорлық көрсеткенін біле отырып, мешітті жөндеуге және зиратты жөндеуге, қоршауға және оны ретке келтіруге рұқсат беруді сұраймыз. Билік Әл-Габисия тұрғындарына мешіт пен зиратты жөндеуге рұқсат бермеді. Ауылдың жері, соның ішінде мешіт, қасиетті орындарға жауапты Дін министрлігі емес, Израиль жер басқармасы (ИЛА) жерді иемденуге қатысты заңдардың біріне сәйкес сатып алынған. 1994 жылы ауыл комитетінің мүшелері мешітті қайта жаңартып, онда намаз оқыды. 1996 жылдың қаңтарында ИЛА мешіттің кіреберісін жапты, бірақ ауыл тұрғындары қоршауды бұзып, мешітті қайтадан намаз оқу үшін пайдаланды. 1996 жылдың сәуір айында ауыл тұрғындары премьер-министр Шимон Переске шағымданды, олар оның көмекшілерінің бірінен жауап алды: Израиль үкіметі барлық діндердің қасиетті орындарын, соның ішінде мұсылмандыққа қасиетті зираттар мен мешіттерді сақтауға міндетті деп санайды. Премьер-министр жақында араб қауымының басшыларымен кездескен кезде үкімет тастап кетілген ауылдардағы мешіттерді, оның ішінде Габисиядағы мешітті қайта жаңғыртуды және олардың абыройын қалпына келтіруді қолға алатынын мәлімдеді. Алайда, Шимон Перес келесі премьер-министрлік сайлауда жеңілді, ал 1997 жылдың наурыз айында полиция мешітті қоршап алды, ИЛА өкілдері Құранның көшірмелерін және намаз кілемдерін алып тастады және тағы да мешіттің кіреберісін жапты. Бұл дау Акрадағы сотқа жеткізілді, онда елден шығарылған ауыл тұрғындары үкіметтің әрекеті Израильдің "Қасиетті орындарды сақтау туралы заңына" қайшы келеді деп мәлімдеді. ИЛА ауыл тұрғындарының онда намаз оқу құқығын жоққа шығарды және 1951 жылғы заңсыз қуғын-сүргін мен 1955 жылғы ауылдың қиратылуын өз талабын негіздеу үшін пайдаланды: "Габисия ауылы тұрғындарымен тастап кетілді және Тәуелсіздік соғысы кезінде қиратылды" [мешіт] "бірге және қараусыз қалды" және "оның тозығы жеткен және тұрақсыз күйі ішіндегілердің қауіпсіздігіне қауіп төндіргендіктен, Дін министрлігі оны жабу және қоршау туралы шешім қабылдады". Сот намаз оқушыларды мешітке қайтаруға рұқсат беруден бас тартты. Габисия ауылының тұрғындары әлі де жабық мешіттің сыртындағы алаңда намаз оқиды.
In the village a mosque and the cemetery remain The mosque is in a run down state and the cemetery, where our relatives are buried, is neglected and overgrown with weeds to such an extent that it is impossible to identify the graves any more. Knowing that our state authorities have always taken care of the places of worship and cemeteries of all the ethnic communities, [we ask] to be enabled to carry out repairs on the mosque and also to repair and fence the cemetery and put it in order. The authorities did not permit the al Ghabisiyya's residents to carry out the requested renovation of the mosque and cemetery. The land of the village, including the mosque, had been acquired by the Israel Land Administration (ILA) under one of the laws regarding land expropriation, and not the Ministry of Religion, which is responsible for holy places. In 1994 members of the village committee began renovating the mosque and praying there. In January 1996 the ILA sealed the entrance of the mosque, but the villagers broke through the fence and again used the mosque for prayers. The villagers appealed to Prime Minister Shimon Peres in April 1996, they received a reply on his behalf from one of his aides:
The government of Israel regards itself as obligated to maintain the holy places of all religions, including, of course, cemeteries and mosques sacred to Islam. The prime minister has stated to the heads of the Arab community, with whom he recently met, that the government would see to the renovation and the restoration of the dignity of mosques in abandoned villages, including the mosque in Ghabisiyya. However, Shimon Peres was defeated in the next prime ministerial elections, and in March 1997 police surrounded the mosque and representatives from ILA removed copies of the Quran and prayer rugs and once again sealed the entrance of the mosque. The conflict was carried to the court in Acre, where the uprooted villagers contended that the government action was contrary to Israel's "Law of Preservation of Holy Places". The ILA challenged the villagers right to pray there, and used the illegal eviction of 1951 and the demolition of the village in 1955 as arguments to bolster its claim:"The village of Ghabisiyya was abandoned by its inhabitants and destroyed during the War for Independence" [the mosque had stood] "lonely and neglected" "and since it was in a run down and unstable state that constituted a threat to the safety of those inside it, it was decided by the Ministry of Religions to seal it and fence it off. The court declined to issue an injunction permitting worshippers back into the mosque. The Ghabisiyya villagers still pray in the field outside the sealed mosque.