Кіріспе

Шааб (شعب; "Тікен" деген мағынаны білдіреді) – Израильдің Солтүстік округіндегі араб қаласы және жергілікті кеңес. Оның құрамында 5442 дунам жер бар. - жылы оның халқы құрады.

Тарих

Француз ғалымы Виктор Герин Шаабты бірінші ғасырдағы еврей тарихшысы Иосиф Флавий есімдерін атаған Саабқа байланыстырды. Мидраш Рабба (Левит Рабба 20,9) Шаабтан шыққан Мани атты бір раввин, сондай-ақ Сахниннің Йехошуасы және раввин Иоханан бар Наппаха туралы айтады. 14 ғасырда ауылдан алынған салық кірісі Мысырдағы Шафии Манжак медресесі мен мазартастың вакфына берілді.

Осман дәуірі

1517 жылы Шааб Палестинаның қалған бөлігімен бірге Осман империясына қосылды. 1573 жылы (981 хижри жылы) Шааб Ғалилеядағы Осман империясына қарсы көтерілген бірнеше ауылдың бірі болды. 1596 жылы ауыл Осман салық тізімінде Акраның нахиясында, Сафад санджағының бір бөлігі ретінде тіркелді. Ауылда 102 шаңырақ және 37 жалғыз ер адам болды, барлығы мұсылмандар. Ауыл тұрғындары бидай, арпа, жеміс ағаштары, "ешкі және ара" үшін 33,3% мөлшерінде белгілі бір салық төледі, сонымен қатар "қосымша кірістер" де болды; барлығы 14 354 акче. Кірістің 3/4 бөлігі уақфқа бөлді. Жергілікті дәстүр бойынша, ауыл Осман империясына қарсы көтерілісші Захир әл-Умардың тұсында гүлденді (шамамен 1768 жыл). 1859 жылы халық саны 1500-ге жуық деп есептелді. Олардың бір бөлігі католик, көпшілігі мұсылман. Егістік жерлердің көлемі 80 федданға бағаланды. 1870 жылдары Гюрин ауылдың төрт кварталдан тұратындығын жазды. Оның мәліметінше, ауылда көбінесе 800-ге жуық мұсылман және шамамен 20 "схизматик грек" отбасылары тұрды. Мұсылмандардың екі мешіті және екі уәлісі болды. 1881 жылы Шааб өзен сағасындағы зәйтүн тоғайларымен және оның артындағы төбенің бір бөлігінде жүгері егілгендігі сипатталды.

Британдық мандат дәуірі

1922 жылы Палестинада британдық мандат билігі жүргізген халық санағында Шаабтың 1206 тұрғыны болды; 1166 мұсылман және 40 христиан, олардың ішінде 15 православие және 25 мелкит дінін ұстанғандар болды. 1931 жылғы санақта халық саны сәл өсіп, 1297 адамға жетті: 1277 мұсылман, 19 христиан және 1 яһуди, барлығы 284 үйде тұрды. 1936 жылы Палестинадағы көтеріліс кезінде британдық армия Шаабқа шабуыл жасап, ауылдағы 190 үйді қиратты. Көзі куәгер болған адамның айтуынша, британдықтар жол жиегіндегі жарылғыш құрылғыны орнатып, төрт британдық сарбазды өлтіріп, үш сарбазды жарақаттаған бүлікшіге жасырынғандықтары үшін ауылды жаппай жазалады. Үйлерді бұзудан бір күн бұрын әскер шамамен 200 ер адамды жинап, ауыл сыртындағы аңғарға алып барды. Оларды қатарға тізіп тұрғанда, жақын төбедегі көтерілісші жауынгерлер дауыс көтеріп, әуеге оқ атып, сарбаздарды шатастырып, Шаабтың ұсталған адамдарын хаостық түрде таратуға итермеледі. Осы оқиғада Хасан Хадж Хатиб есімді тұрғын қаза тапты. 1945 жылғы статистика бойынша, Шаабта 1740 тұрғын болды; 30 христиан және 1710 мұсылман. Олардың жалпы иелігінде 17 870 дунам жер болды, ал 121 дунам жер мемлекеттік меншікте болды. 3248 дунам жер плантациялар мен суармалы жерлерге, 6602 дунам жер астық егісіне, ал 231 дунам жер құрылысқа (қалалық) пайдаланылды.

Израиль мемлекеті

Шааб 1948 жылғы араб-израиль соғысы кезінде 19 шілдеде Израиль күштері (ИДФ) тарапынан басып алынды. Ауыл тұрғындары қарсылық көрсетпей берілді, ал олардың ауылы палестиналықтарды қуып шығару кезінде толықтай босатылды. Дегенмен, 1948 жылдың желтоқсанында ИДФ-ның Тоғызыншы бригадасы Шаабта әлі де адамдар тұратынын анықтады және тұрғындар жаяу қуып шығарылды. Бұл ауыл соғыс кезіндегі ең тиімді жергілікті жасақтардың бірінің басшысы Әбу Ис’афтың штабы және туған жері болды, ол аймақтағы көптеген арабтар үшін батыр саналды. Шаабтың түпкі тұрғындарының көпшілігі жақын маңдағы араб ауылдарына, әсіресе Мадж әл-Крум мен Сахнинге қоныс аударған, ішкі көшкін босқындарға айналды. Осы арада 1948 жылы әл-Бируа, әл-Дамун және Ми’ар ауылдарынан келген босқындар Шаабқа қоныстанды, ал 1953 жылы Хула аңғарындағы Кирад әл-Ганнам мен Кирад әл-Баққарадан келген босқындар да қосылды. Шаабтың алғашқы тұрғындары өз жағдайларына наразылық білдіріп, соғыс аяқталғаннан кейін көп ұзамай өз үйлеріне оралу науқанына кірісті. Олар Хула аңғары мен әл-Бируадан келген босқындардың көпшілігінен қолдау тапты, бірақ әл-Дамун мен Ми’ардың бұрынғы тұрғындарынан қарсылыққа тап болды. 1950 жылға қарай Шаабтың түпкі тұрғындарының шамамен 10% ауылға оралды, ал кейіннен көптеген адамдарға қайта қоныстануға рұқсат берілді.

Захир әл-Өмір мешіті

Захир әл-Умар мешіті ескі ауылдың орталығында орналасқан. 1933 жылы Палестинаның көнеліктер мұражайынан Наим Махули оны тексерді және мешіттің Захир әл-Умар заманында салынғанын анықтады. 1933 жылы мешіт тозыққан күйде болды. Сол кездегі суреттерде екі қатар арка көрініс табады: біреуі төрт аркадан тұрады және қабырғамен жалғасқан, олардың арасында екі бағана орналасқан. Қайта пайдаланылған иониялық капитал көзге түсті, ал есік үстінде қайта пайдаланылған римдік қасқа (алғаш рет 1870 жылдары Герин байқаған) орналасқан. 1994 жылы ислам архитектурасына маманданған археолог Эндрю Петерсен мешітті зерттеді. Ол қазіргі мешіттің 1980 жылдары салынғанын және ол ескі ғимаратты қамтығанын анықтады. Ескі бөлігі – намаз залы, оның кіреберісі солтүстікке қараған. Бұл зал шаршы пішіндес және күмбезбен жабылған. Күмбез үлкен шұңқырларға тіреледі, ал шұңқырлар консольдермен қолдауға алынған. Петерсеннің сөзіне сәйкес, күмбезді намаз залы 18 ғасырда салынған болуы мүмкін.

Шейх Аламидің қабірі

Шейх Алами Мақамы мешіттің оңтүстігінде, оның аумағында орналасқан. Ол жердің оңтүстікке қарай көтерілетін еңісінде салынған. Шығыс жағында екі кіреберіс бар: мақамға және жер асты су қоймасына. Ғимарат тікбұрышты, 10 x 20 метр, ішкі жағы екі бөлікке бөлінген. Оңтүстік бөлігінде михраб орналасқан және күмбезбен жабылған. Солтүстік бөлігі күмбезбен жабылған, сонда екі үлкен кенотаф бар. Петерсеннің сөзінше, ғимараттар ортағасырлық сипатта көрінеді.